Fylgstu með okkur á Twitter Sjáumst á FaceBook Gerast áskrifandi

Nýjasta greinin
Öngþveiti á aðalbrautum í geimnum

Mannkynið hefur nú sent svo marga gervihnetti á braut um jörðu að þröngt er orðið um brautir fyrir nýja. Margir gamlir gervihnettir svífa enn um og skapa hættu og fyrstu árekstrarnir hafa þegar átt sér stað. Jafnframt skapar geimrusl sívaxandi hættu.

Þann 10. febrúar á þessu ári skullu bandaríski gervihnötturinn Iridium 33 og rússneski gervihnötturinn Kosmos-2251 saman yfir Norður-Síberíu. Meira en 40 þúsund km hraði olli því að báðir gervihnettirnir nánast molnuðu sundur og nú eru mörg þúsund brot og smáagnir úr þeim á hraðferð kringum jörðina. Þessi árekstur er sá fjórði sem skráður er úti í geimnum frá 1991 og Nicholas Johnson, sem er helsti sérfræðingur NASA á þessu sviði, býst við einum eða tveimur svipuðum árekstrum á næstu tíu árum. Nú má sjá greinileg merki þess að geimurinn umhverfis jörðina sé að fyllast, ekki aðeins af gervihnöttum, heldur líka af misstórum og smáum brakhlutum. Eiginlega skyldi maður ætla að úti í geimnum sé heilmikið pláss og það er raunar út af fyrir sig rétt, en þarna gildir svipað og á jörðu niðri, Lesa meira

Greinalisti

Nú eiga eldflaugar að sigla til jarðar

Gamlar skotflaugar eru til vandræða í geimnum þar sem þær hringsóla nú um jörðu ásamt öðru geimrusli og valda hættu á árekstrum við t.d. gervihnetti. En nú hafa vísindamenn hjá fyrirtækinu EADS Astrium, sem framleiðir evrópsku eldflaugina Ariane 5, stungið upp á óvæntri lausn: Á eldflaugarnar má einfaldlega setja segl. Hlutar þeirra eldflauga sem notaðar eru til að skjóta upp gervihnöttum, geta Lesa meira

Geimsjónauki sér nýfæddar stjörnur

Hópur bandarískra og franskra stjörnufræðinga hefur nú alveg nýlega uppgötvað þrjár splunkunýjar stjörnur mjög nálægt miðju Vetrarbrautarinnar, sem sagt mjög ungar sólir. Aldurinn er talinn vera um ein milljón ár, en til samanburðar er sólin okkar um 4,6 milljarða ára og telst venjuleg, miðaldra stjarna, sem er nálægt því að vera hálfnuð með líftíma sinn. Nýfæddu stjörnurnar þrjár sáust gegn Lesa meira

Nýr sjónauki mælir mestu orku alheims

Fyrir meira en 7 milljörðum ára gerðust firn mikil í fjarlægri stjörnuþoku. Rétt eins og margar aðrar stjörnuþokur hafði þessi stórt svarthol í miðju sinni sem gleypti í sig gríðarlegt magn efnis frá stjörnuþokunni. Reyndar var þetta svarthol umlukið gríðarlegri aðsópsskífu efnis og gass. Rétt eins og þegar vatn rennur úr baðkari var efnið úr skífunni sogað niður í svarthol. Eftir því sem efnið ná Lesa meira

Hubble skoðar bláar stjörnur

Hundruð glitrandi blárra stjarna, umvafðar glóandi heitum gasþokum. Þetta er það sem blasir við í stórri stjörnuverksmiðju, sem kallast R136, þegar skoðaðar eru nýjar og afar nákvæmar myndir frá geimsjónaukanum Hubble. R136 er að finna í svonefndri 30 Doradus-þoku sem er hluti af Stóra Magellan-skýinu en það er lítil stjörnuþoka á braut um Vetrarbrautina og í um 180.000 ljósára fjarlægð. Þessar Lesa meira

Stjarna deyr í miklu og stóru rykskýi

Stjörnufræði Geimsjónaukinn Spitzer hefur nú sent alveg einstæða mynd heim til jarðar. Þar má sjá útbrunna stjörnu í formi hvíts dvergs, sem hefur þeytt utan af sér ysta laginu á nákvæmlega sama hátt og sólin okkar mun gera eftir svo sem sex milljarða ára. Þessi hvíti dvergur er í Helix-þokunni í stjörnumerkinu Vatnsberanum, í um 700 ljósára fjarlægð héðan. Í miðju þokunnar má sjá hvíta dvergi Lesa meira

NASA þróar sjónauka fyrir bakhlið tunglsins

Stjörnufræði Í öllu sólkerfinu er ekki hægt að finna heppilegri stað fyrir útvarpsbylgjusjónauka en á bakhlið tunglsins. Bakhliðin snýr alltaf frá jörðu og tunglið sjálft útilokar þannig allt það flóð útvarpsbylgna sem mannlíf nútímans hefur í för með sér. Jafnframt ná öll boð niður á yfirborð tunglsins, þar eð ekkert gufuhvolf er hér til truflunar. Hjá NASA hafa menn nú stigið fyrsta litla skref Lesa meira

Af hverju eru gervihnettir klæddir gullhúð?

Á myndum af geimskipum og gervihnöttum má sjá að yst er þunn himna úr ekta gulli. Þetta er vissulega falleg sjón en gull er dýrt og er hér einungis notað vegna þess hve góða hitaeinangrun það veitir. Eitt erfiðasta vandamálið við smíði geimskipa og gervihnatta er að koma í veg fyrir ofhitnun í glóandi sólskininu úti í geimnum. Og hér kemur gullþynnan að góðu haldi. Úti í geimnum verður geimf Lesa meira

Þunn málmplata verður framtíðarsjónaukinn

Stjörnufræði Í 400 ár hafa sjónaukar með linsum og speglum verið mikilvægustu áhöld stjörnufræðinga. Nú lítur út fyrir að í framtíðinni verði unnt að smíða miklu léttari sjónauka með annarri tækni. Þessir nýju sjónaukar byggjast á þunnri, gataðri málmskífu, sem nýtir það sérstaka bylgjueðli ljóssins að taka sveigju þegar það fer hjá kanti efnis. Með því að dreifa götunum í málmskífunni rétt má tr Lesa meira

Stór kínverskur útvarpssjónauki

Kínverjar reisa nú stærsta staka útvarpsbylgjusjónauka heims, FAST, sem verður tvöfalt stærri en sá sem nú er öflugastur. Með FAST verður unnt að sjá lengra út í geiminn en nokkru sinni fyrr og greina stjörnuþokur sem eru fjarlægari í tíma og rúmi en þær fjarlægustu sem enn eru þekktar. Vísindamennirnir reikna með að hér verði í fyrsta sinn unnt að greina leifar af sprengistjörnum í öðrum stjörnuþ Lesa meira

Þrjár leiðarstyttingar til stjarnanna

Vilji maður upplifa þessa fögru framtíð þegar í dag, þarf maður að keyra til Paranal – fjalls í chilensku eyðimörkinni þar sem undarlegt sjónarspil fer fram: Risavaxin hvít skjaldbaka meðal fjögurra ennþá stærri félaga sniglast af stað yfir hæðarnar í skraufaþurru landslaginu. Þegar hún er komin á leiðarenda stöðvast hún og skýtur skildinum út, og mikil næturvinna er nú framundan hjá stjörnufræðin Lesa meira

Auglýsing
ELÍSA GUDRÚN EHF. - Útgáfufélag Lifandi Vísinda
  • Klapparstígur 25
  • 101 Reykjavík
  • Sími: 570-8300
  • Opnunartími: 9 - 12 alla virka daga
  • lifandi@visindi.is
Höfundarréttur: isProject ehf. © 2010. Allur réttur áskilinn.