Lifandi Saga

Hratt yfir sögu / Kúbudeilan

Október 1962: Frá almennum borgurum til háttsettra hershöfðingja ríkti mikil spenna, bæði í austri og vestri. Vopnakapphlaupið er á yfirsnúningi og afhjúpandi gervihnattamyndir frá Kúbu eru við það að breyta köldu stríði yfir í heitt.

BIRT: 09/01/2024

 

Hvenær?

14.-28. október 1962

 

Hvar?

Á Kúbu, í BNA og Sovétríkjunum

 

Hvernig?

Þann 14. október myndar bandarísk njósnaflugvél sovéskar, meðaldrægar kjarnorkuvopnaflaugar á Kúbu.

 

Þegar John F. Kennedy Bandaríkjaforseti sér myndirnar kallar hann saman herráð í Hvíta húsinu. Margir ráðgjafa hans vilja ráðast á herstöðina en Kennedy setur löndunarbann á Kúbu og sendir flotann til að framfylgja því.

 

Leiðtogi Sovétríkjanna, Nikita Krústsjoff, lýsir því yfir að flaugarnar eigi að nýtast til að verjast mögulegri bandarískri innrás á Kúbu.

 

,,Okkur dugar að leggja Bandaríkin í rúst einu sinni.“

Viðbrögð Krústsjoffs við þeim ummælum Kennedys að Bandaríkin hefðu bolmagn til að leggja Sovétríkin í rúst – tvisvar sinnum.

 

Jafnframt verður ljóst að sovésk flutningaskip eru á leið til Kúbu með viðbótarbúnað fyrir eldflaugarnar sem þegar hafa verið settar upp á Kúbu.

 

Heimurinn stendur á öndinni og fjölmargir óttast að kjarnorkustyrjöld milli stórveldanna sé í uppsiglingu.

 

En sovésku skipin nema staðar utan við bannlínu Bandaríkjamanna. Eldflaugarnar á Kúbu eru engu að síður fullkomlega starfhæfar. Krústsjoff fellst svo á að flytja þær burt gegn loforði Bandaríkjamanna um að ráðast ekki á Kúbu.

 

Bandarísk njósnavél var skotin niður yfir Kúbu 27. október en Kennedy samþykkti samkomulagið engu að síður.

 

Rúmum þremur árum fyrir Kúbudeiluna fór Nikita Krústsjoff í opinbera heimsókn til Bandaríkjanna.

Hvers vegna?

Fidel Kastró og skæruliðar hans steyptu einræðisherranum Batista af stóli í ársbyrjun 1959.

 

Hann naut stuðnings Bandaríkjanna. Kastró þjóðnýtti mörg bandarísk fyrirtæki á Kúbu og upprætti fjárhættuspil og vændishús sem bandaríska mafían rak að stórum hluta.

 

Stórum jarðeignum var skipt milli bænda og sósíalísku þjóðskipulagi komið á.

 

Margir andstæðingar Kastrós flúðu til BNA og leituðu ákaft eftir stuðningi til að steypa Kastró. Í lok valdatíðar Eisenhowers var gerð innrásaráætlun sem John F. Kennedy fékk í arf og samþykkti.

 

Með stuðningi frá BNA var gerð innrás í Svínaflóa á Kúbu 1961 en hún misheppnaðist algerlega og í kjölfarið leitaði Kastró eftir stuðningi Sovétríkjanna til að verja Kúbu.

 

cubakrise_shot2

Morðið á JFK skók ekki bara bandarísku þjóðina heldur allan heiminn.

Hvað gerðist svo?

Það sem í rauninni leysti Kúbudeiluna var leynisamkomulag þar sem Kennedy féllst á að Bandaríkjamenn fjarlægðu kjarnorkuflaugar sínar frá Tyrklandi gegn því að Sovétmenn flyttu sínar flaugar frá Kúbu.

1963

Beintengdri símalínu var komið upp milli Hvíta hússins og Kremlar til að koma í veg fyrir að misskilningur gæti í framtíðinni leitt til alvarlegra átaka. Tengingin varð þekkt sem „The hot line“ eða „heita línan“.

 

1963

Þann 22. nóvember var John F. Kennedy myrtur í Dallas í Texas. Hinn grunaði, Lee Harvey Oswald, var svo sjálfur skotinn áður en til réttarhalda kom. Ein af mörgum samsæriskenningum um Kennedy-morðið gengur út á að kúbanskir útlagar hafi skipulagt það.

 

1964

Nikita Krústsjoff steypt af stóli í Moskvu og Brésneff kemst til valda.

 

2016

Fidel Kastró deyr en hafði þá fyrir fáum árum falið Raúl Kastró, bróður sínum, völdin.

LESTU EINNIG

HÖFUNDUR: Åke Steinwall

© World History Archive / Imageselect

Alheimurinn

Er jörðin kúla?

Maðurinn

Táningar eru forritaðir til að hætta að hlusta á það sem mamma segir

Maðurinn

Táningar eru forritaðir til að hætta að hlusta á það sem mamma segir

Tækni

Einvígi: Hvort krefst minni orku –einfalt uppvask eða uppþvottavél?

Tækni

Einvígi: Hvort krefst minni orku –einfalt uppvask eða uppþvottavél?

Menning og saga

Frjálslyndar konur Egyptalands hneyksluðu alla

Maðurinn

Rautt ljós getur leitt af sér betri sjón

Jörðin

Parísarsamkomulagið dautt: Það sýður upp úr hnettinum

NÝJASTA NÝTT

Maðurinn

Hvers vegna eru vöðvarnir aumir tveimur dögum eftir æfingu?

Maðurinn

Líffærin hafa mjög náið samstarf

Náttúran

Hvaða dýr er hættulegast allra?

Lifandi Saga

Miðaldir voru ekki myrkar

Lifandi Saga

Humar var hundafæða

Heilsa

Vísindamenn finna óvænt samband milli tannholdsbólgu og tiltekins sjúkdóms

Náttúran

Hvernig er móteitur gert?

Læknisfræði

Pasteur bjargaði heiminum frá hundaæði

Lifandi Saga

Áður en til fangelsisrefsingar kom hljóðaði dómurinn upp á: Kvalir og niðurlægingu

Lifandi Saga

Hver lagði eld að Róm?

Maðurinn

Hvers vegna eru vöðvarnir aumir tveimur dögum eftir æfingu?

Maðurinn

Líffærin hafa mjög náið samstarf

Náttúran

Hvaða dýr er hættulegast allra?

Lifandi Saga

Miðaldir voru ekki myrkar

Lifandi Saga

Humar var hundafæða

Heilsa

Vísindamenn finna óvænt samband milli tannholdsbólgu og tiltekins sjúkdóms

Náttúran

Hvernig er móteitur gert?

Læknisfræði

Pasteur bjargaði heiminum frá hundaæði

Lifandi Saga

Áður en til fangelsisrefsingar kom hljóðaði dómurinn upp á: Kvalir og niðurlægingu

Lifandi Saga

Hver lagði eld að Róm?

Fáðu aðgang að vÍSINDI.IS

Ókeypis í 2 vikur!

 

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

 

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Lifandi Saga

Grimmsævintýri: Bönnuð börnum

Lifandi Saga

Grimmsævintýri: Bönnuð börnum

Heilsa

Blóðflokkur þinn kann að hafa áhrif á hvort þú færð heilablóðfall snemma á lífsleiðinni

Heilsa

Blóðflokkur þinn kann að hafa áhrif á hvort þú færð heilablóðfall snemma á lífsleiðinni

Lifandi Saga

Víkingarnir voru kynþokkafullir kvennabósar

Lifandi Saga

Úkraínska og rússneska – hver er munurinn?

Maðurinn

Svona mikið vatn ættir þú að drekka á dag

Náttúran

Fólk fer oft ekki rétt að köttunum sínum

Vinsælast

1

Maðurinn

Af hverju var Elísabet drottning grafin í blýkistu?

2

Náttúran

Hvaða dýr er hættulegast allra?

3

Maðurinn

Hvers vegna eru vöðvarnir aumir tveimur dögum eftir æfingu?

4

Maðurinn

Vísindamenn leggja fram ný gögn: Hversu skaðlegt sjónvarpsgláp getur verið fyrir börn

5

Maðurinn

Rautt ljós getur leitt af sér betri sjón

6

Maðurinn

Líffærin hafa mjög náið samstarf

1

Maðurinn

Af hverju var Elísabet drottning grafin í blýkistu?

2

Náttúran

Hvaða dýr er hættulegast allra?

3

Maðurinn

Hvers vegna eru vöðvarnir aumir tveimur dögum eftir æfingu?

4

Maðurinn

Vísindamenn leggja fram ný gögn: Hversu skaðlegt sjónvarpsgláp getur verið fyrir börn

5

Maðurinn

Líffærin hafa mjög náið samstarf

6

Lifandi Saga

Áður en til fangelsisrefsingar kom hljóðaði dómurinn upp á: Kvalir og niðurlægingu

Náttúran

Af hverju velta hundar sér í blautu rusli?

Maðurinn

Hversu margt tónlistarfólk þjáist af heyrnarskerðingu?

Læknisfræði

Hvenær byrjuðu læknar að nota eter?

Náttúran

Risavaxin sjávarskrímsli vakin til lífs slá öll met. 

Náttúran

Greindustu hundarnir og þeir heimskustu

Lifandi Saga

Þýsku kjarneðlisfræðingarnir voru hikandi: Bomba Hitlers

Læknisfræði

Uppréttur eða liggjandi? Hvernig á að fá sem mest út úr pillunum þínum

Náttúran

Hvað er glertæring?

Maðurinn

Þarmabakteríurnar  lækka líkamshitann

Heilsa

Lífsnauðsynlegt næringarefni sem lítið er vitað um

Maðurinn

Krullað hár kælir höfuðið

Tækni

Hvernig virkar C14-greining?

Hvers vegna eru vöðvarnir aumir tveimur dögum eftir æfingu?

Ég tók verulega á því í ræktinni í fyrradag og núna tveimur dögum síðar eru vöðvarnir stífir og aumir. Hvers vegna finn ég meira fyrir vöðvunum í dag en strax eftir æfinguna?

Maðurinn

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.690 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Viltu lesa greinina?

Fáðu aðgang að visindi.is

Ókeypis í 2 vikur!

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Núverandi áskrifendur að tímaritinu fá að sjálfsögðu ókeypis aðgang að vefnum og þurfa bara að virkja aðgang sinn hér.

Ef þú ert þegar áskrifandi að visindi.is