Lifandi Saga

Hratt yfir sögu / Kúbudeilan

Október 1962: Frá almennum borgurum til háttsettra hershöfðingja ríkti mikil spenna, bæði í austri og vestri. Vopnakapphlaupið er á yfirsnúningi og afhjúpandi gervihnattamyndir frá Kúbu eru við það að breyta köldu stríði yfir í heitt.

BIRT: 09/01/2024

 

Hvenær?

14.-28. október 1962

 

Hvar?

Á Kúbu, í BNA og Sovétríkjunum

 

Hvernig?

Þann 14. október myndar bandarísk njósnaflugvél sovéskar, meðaldrægar kjarnorkuvopnaflaugar á Kúbu.

 

Þegar John F. Kennedy Bandaríkjaforseti sér myndirnar kallar hann saman herráð í Hvíta húsinu. Margir ráðgjafa hans vilja ráðast á herstöðina en Kennedy setur löndunarbann á Kúbu og sendir flotann til að framfylgja því.

 

Leiðtogi Sovétríkjanna, Nikita Krústsjoff, lýsir því yfir að flaugarnar eigi að nýtast til að verjast mögulegri bandarískri innrás á Kúbu.

 

,,Okkur dugar að leggja Bandaríkin í rúst einu sinni.“

Viðbrögð Krústsjoffs við þeim ummælum Kennedys að Bandaríkin hefðu bolmagn til að leggja Sovétríkin í rúst – tvisvar sinnum.

 

Jafnframt verður ljóst að sovésk flutningaskip eru á leið til Kúbu með viðbótarbúnað fyrir eldflaugarnar sem þegar hafa verið settar upp á Kúbu.

 

Heimurinn stendur á öndinni og fjölmargir óttast að kjarnorkustyrjöld milli stórveldanna sé í uppsiglingu.

 

En sovésku skipin nema staðar utan við bannlínu Bandaríkjamanna. Eldflaugarnar á Kúbu eru engu að síður fullkomlega starfhæfar. Krústsjoff fellst svo á að flytja þær burt gegn loforði Bandaríkjamanna um að ráðast ekki á Kúbu.

 

Bandarísk njósnavél var skotin niður yfir Kúbu 27. október en Kennedy samþykkti samkomulagið engu að síður.

 

Rúmum þremur árum fyrir Kúbudeiluna fór Nikita Krústsjoff í opinbera heimsókn til Bandaríkjanna.

Hvers vegna?

Fidel Kastró og skæruliðar hans steyptu einræðisherranum Batista af stóli í ársbyrjun 1959.

 

Hann naut stuðnings Bandaríkjanna. Kastró þjóðnýtti mörg bandarísk fyrirtæki á Kúbu og upprætti fjárhættuspil og vændishús sem bandaríska mafían rak að stórum hluta.

 

Stórum jarðeignum var skipt milli bænda og sósíalísku þjóðskipulagi komið á.

 

Margir andstæðingar Kastrós flúðu til BNA og leituðu ákaft eftir stuðningi til að steypa Kastró. Í lok valdatíðar Eisenhowers var gerð innrásaráætlun sem John F. Kennedy fékk í arf og samþykkti.

 

Með stuðningi frá BNA var gerð innrás í Svínaflóa á Kúbu 1961 en hún misheppnaðist algerlega og í kjölfarið leitaði Kastró eftir stuðningi Sovétríkjanna til að verja Kúbu.

 

cubakrise_shot2

Morðið á JFK skók ekki bara bandarísku þjóðina heldur allan heiminn.

Hvað gerðist svo?

Það sem í rauninni leysti Kúbudeiluna var leynisamkomulag þar sem Kennedy féllst á að Bandaríkjamenn fjarlægðu kjarnorkuflaugar sínar frá Tyrklandi gegn því að Sovétmenn flyttu sínar flaugar frá Kúbu.

1963

Beintengdri símalínu var komið upp milli Hvíta hússins og Kremlar til að koma í veg fyrir að misskilningur gæti í framtíðinni leitt til alvarlegra átaka. Tengingin varð þekkt sem „The hot line“ eða „heita línan“.

 

1963

Þann 22. nóvember var John F. Kennedy myrtur í Dallas í Texas. Hinn grunaði, Lee Harvey Oswald, var svo sjálfur skotinn áður en til réttarhalda kom. Ein af mörgum samsæriskenningum um Kennedy-morðið gengur út á að kúbanskir útlagar hafi skipulagt það.

 

1964

Nikita Krústsjoff steypt af stóli í Moskvu og Brésneff kemst til valda.

 

2016

Fidel Kastró deyr en hafði þá fyrir fáum árum falið Raúl Kastró, bróður sínum, völdin.

LESTU EINNIG

HÖFUNDUR: Åke Steinwall

© World History Archive / Imageselect

Maðurinn

Nú geta vísindamenn ráðskast með drauma okkar

Tækni

140.000 veirutegundir hafa fundist í þarmaflórunni

Tækni

140.000 veirutegundir hafa fundist í þarmaflórunni

Maðurinn

Kornabörn þekkja móðurmálið sitt

Maðurinn

Kornabörn þekkja móðurmálið sitt

Jörðin

Leiða loftslagsbreytingar til fleiri jarðskjálfta?

Maðurinn

Heilsa okkar ræðst af blóðinu

Náttúran

Topp 5: Hvaða dýr stunda lengsta mökun?

NÝJASTA NÝTT

Maðurinn

Er hægt að verða gráhærður á einni nóttu?

Heilsa

Hrotur geta verið vísbending um hjartasjúkdóm: Einn hópur er í sérstakri áhættu

Náttúran

Af hverju eru lauf trjáa með mismunandi lögun?

Jörðin

99 stórborgir eru að sökkva

Maðurinn

Munnvatnið er fullt af eitri

Maðurinn

Gæludýr koma í veg fyrir offitu og ofnæmi meðal barna

Náttúran

Hvernig bárust kettir til Ameríku?

Heilsa

Er mikið um kyrrsetu hjá þér í vinnunni? Þá getur kaffi lengt líf þitt samkvæmt stórri rannsókn.

Heilsa

Lækning gegn útbreiddum meltingartruflunum finnst í flestum eldhúsum.

Náttúran

Jörðin eftir manninn: Svona munu leifar siðmenningar okkar hverfa

Maðurinn

Er hægt að verða gráhærður á einni nóttu?

Heilsa

Hrotur geta verið vísbending um hjartasjúkdóm: Einn hópur er í sérstakri áhættu

Náttúran

Af hverju eru lauf trjáa með mismunandi lögun?

Jörðin

99 stórborgir eru að sökkva

Maðurinn

Munnvatnið er fullt af eitri

Maðurinn

Gæludýr koma í veg fyrir offitu og ofnæmi meðal barna

Náttúran

Hvernig bárust kettir til Ameríku?

Heilsa

Er mikið um kyrrsetu hjá þér í vinnunni? Þá getur kaffi lengt líf þitt samkvæmt stórri rannsókn.

Heilsa

Lækning gegn útbreiddum meltingartruflunum finnst í flestum eldhúsum.

Náttúran

Jörðin eftir manninn: Svona munu leifar siðmenningar okkar hverfa

Fáðu aðgang að vÍSINDI.IS

Ókeypis í 2 vikur!

 

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

 

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Lifandi Saga

BNA á barmi borgarastyrjaldar: Nasista-prestur vildi bylta lýðræðinu

Lifandi Saga

BNA á barmi borgarastyrjaldar: Nasista-prestur vildi bylta lýðræðinu

Lifandi Saga

Bretar knúðu fram frjálsa verslun með fallbyssum

Lifandi Saga

Bretar knúðu fram frjálsa verslun með fallbyssum

Lifandi Saga

Nasistaveiðar meðal óvina 

Lifandi Saga

Nasistar leituðu arísks menningarheims í Tíbet

Glæpir

Newton upprætti peningafölsun í Englandi

Lifandi Saga

5 ástæður þess að BNA er einungis með tvo flokka 

Vinsælast

1

Maðurinn

Er hægt að verða gráhærður á einni nóttu?

2

Maðurinn

Gæludýr koma í veg fyrir offitu og ofnæmi meðal barna

3

Maðurinn

Munnvatnið er fullt af eitri

4

Heilsa

Er mikið um kyrrsetu hjá þér í vinnunni? Þá getur kaffi lengt líf þitt samkvæmt stórri rannsókn.

5

Jörðin

99 stórborgir eru að sökkva

6

Heilsa

Hrotur geta verið vísbending um hjartasjúkdóm: Einn hópur er í sérstakri áhættu

1

Maðurinn

Er hægt að verða gráhærður á einni nóttu?

2

Maðurinn

Gæludýr koma í veg fyrir offitu og ofnæmi meðal barna

3

Maðurinn

Munnvatnið er fullt af eitri

4

Jörðin

99 stórborgir eru að sökkva

5

Heilsa

Hrotur geta verið vísbending um hjartasjúkdóm: Einn hópur er í sérstakri áhættu

6

Náttúran

Hvernig bárust kettir til Ameríku?

Lifandi Saga

Versti óvinur skógareldanna

Lifandi Saga

Í fallhlíf til helvítis: Slökkviliðsmenn stukku beint niður í eldhafið

Maðurinn

Göngutúr heldur heilanum heilbrigðum

Menning og saga

5 fornleifafundir sem raskað hafa sögu mannsins

Heilsa

Vísindamenn hafa fundið mikilvægan eiginleika sem er sameiginlegur öllum sem náð hafa 100 ára aldri.

Lifandi Saga

Belgía biður Kongó afsökunar – með tönn

Lifandi Saga

Af hvaða kynstofni var Kleópatra?

Lifandi Saga

Kitty var Kim Kardashian 18. aldar

Heilsa

Bakteríurnar þrífast vel í handklæðinu þínu

Lifandi Saga

Voru víkingarnir húðflúraðir?

Menning

Þess vegna verða konur þreyttar á (sumum) körlum

Náttúran

Í frysti frá dánarstund

Er hægt að verða gráhærður á einni nóttu?

Sagt er að franska drottningin María Antonía, betur þekkt sem Marie-Antoinette, hafi orðið hvíthærð kvöldið áður en hún var hálshöggin árið 1793. Er þetta yfirleitt hægt?

Maðurinn

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.690 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Viltu lesa greinina?

Fáðu aðgang að visindi.is

Ókeypis í 2 vikur!

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Núverandi áskrifendur að tímaritinu fá að sjálfsögðu ókeypis aðgang að vefnum og þurfa bara að virkja aðgang sinn hér.

Ef þú ert þegar áskrifandi að visindi.is