Hver fann upp plötuspilarann?

Það er ekki langt síðan plötuspilari var á vel flestum heimilum landsins. En hvenær var hægt að taka upp og spila hljóð?

BIRT: 05/11/2021

LESTÍMI:

2 mínútur
Share on facebook

LESTÍMI: 2 MÍNÚTUR

 

Mannkyn á bandaríska uppfinningamanninum Thomasi Edison margt og mikið að þakka.

 

Hann færði okkur glóðarperu, hljóðnema og myndavél – og svo smíðaði hann einnig fyrsta velheppnaða apparatið til að geyma og spila hljóð.

 

Fónógraf Edisons, eins og hann kallaði fyrstu útgáfuna af plötuspilaranum, var fyrst sýndur árið 1877.

 

Edison mætti fyrirvaralaust hjá blaðinu „Scientific American“, þar sem hann dró apparat sitt fram og sneri sveif á hlið hans.

 

„Góðan daginn. Hvernig hafið þið það? Hvernig líst ykkur á fónógrafinn?“ Orðin komu út úr þessari dularfullu maskínu.

 

Fónograf Edisons var eldri útgáfa plötuspilarans

Fónógraf Edisons var ólíkur síðari grammófónum því hann spilaði hljóð af málmsívalningi fremur en plötu.

 

Rás snerist hringinn í kringum sívalninginn sem var þakinn þunnri tinplötu. Þegar fónógrafinn sneri sívalningnum, rann nál – hljóðdósin – í rásinni og fangaði litlar ójöfnur þar.

 

Þær urðu að hljóði sem streymdi út úr hátölurunum.

 

Önnur nál gat rispað í ójöfnur í tinplötuna og með þeim hætti var hægt að taka upp hljóð á tækið.

 

Grammófónn Emile Berliners tók við af fónógrafnum

Edison byrjaði að framleiða apparatið árið 1878 og var sífellt að betrumbæta það.

 

Sem dæmi dugði tinplatan einungis í nokkrar afspilanir, þannig að hann útbjó sívalning úr vaxi sem slitnaði ekki jafn hratt.

 

Snemma á 20. öld vék fónógraf Edisons þó fyrir „grammófón“ Emile Berliners sem spilaði af flötum plötum úr svörtu lakki.

 

Það var mun auðveldara að fjöldaframleiða þær heldur en sívalning Edisons.

 

Núna finnast fáar upprunalegar upptökur sem gerðar voru á fónógrafinn og flestar þeirra eru svo brothættar að þær munu trúlega brotna í sundur við frekari afspilun.

 

 

Birt:05.11.2021

 

 

BIRT: 05/11/2021

vinsælustu greinarnar

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu með áskrifandi að blaðinu?

Áskrifendur geta fengið áskrift af vefnum hér

FÁÐU AÐGANG AÐ VÍSINDI.IS

Viltu lesa greinina?

Fáðu aðgang að visindi.is

Ókeypis í 2 vikur!

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Núverandi áskrifendur að tímaritinu fá að sjálfsögðu ókeypis aðgang að vefnum og þurfa bara að virkja aðgang sinn hér.

Ef þú ert þegar áskrifandi að visindi.is