Líkaminn og heilinn líða fyrir félagslega einangrun

Búið er að senda þig heim úr vinnunni, kaffihúsum hefur verið lokað, öllum viðburðum slegið á frest og íþróttir settar á ís um óákveðinn tíma. Þeir sem búa einir hafa aldrei haft betra tækifæri til að vera út af fyrir sig. Þetta getur þó farið fram úr hófi. Þvinguð félagsleg einangrun og einsemd skaðar nefnilega bæði líkamann og heilann.

LESTÍMI 3 MÍNÚTUR

Ef þú ert í hópi þeirra mörgu sem búa einir og þurfa nú að halda sig heima frá vinnu eða skóla þá má búast við að einmanaleikinn læðist að þér.

 

Smá skammtur af einveru á erilsömum virkum degi gagnast m.a. einbeitingunni og sköpunargáfunni. Löng tímabil með þvingaðri félagslegri einangrun virka hins vegar öðruvísi og eru okkur skaðleg.

 

Allur líkaminn líður fyrir félagslega einangrun

Einsemd getur m.a. leitt af sér þunglyndi, svefnleysi og kvíða. Einkennin minna einna helst á áfallastreitu sem hermenn sem verið hafa í bardaga þjást af.

 

Félagsleg einangrun eykur jafnframt hættuna á ýmsum sjúkdómum á borð við krabbamein og veiklað ónæmiskerfi. Slælegt ónæmiskerfi er einmitt það síðasta sem nokkur hefur þörf fyrir á meðan kórónuveiran geisar.

 

Öll þessi neikvæðu áhrif kynnu þegar til lengdar lætur að ógna lífi okkar.

 

Enskir og finnskir vísindamenn fylgdust með 480.000 Bretum, á aldrinum 40 til 69 ára, yfir sjö ára tímabil, allt til ársins 2018. Rannsóknir þeirra leiddu í ljós að einmana fólki er helmingi hættara við að deyja fyrr en aðrir, ef þeir jafnframt þjást af hjartasjúkdómi.

 

Hormónarnir missa jafnvægið

Félagsleg einangrun hefur einkum áhrif á hormónakerfið. Vísindamenn hafa sýnt fram á aukningu streituhormónsins kortísóls í einmana fólki.

 

Streituhormónin eru hluti af bardaga- og flóttakerfi okkar. Einsemd er þó ekki unnt að leysa með sama móti og fyrir vikið safnast hormónin upp í blóðinu.

Þetta kann einnig að hafa í för með sér skort á m.a. oxýtósíni í blóði. Oxýtósín kallast einnig „knúsefnið“ og telst, ásamt serótóníni, dópamíni og endorfíni, vera eitt af hamingjuhormónum líkamans.

 

Oxýtósín á þátt í að vinna bug á streitu og myndast m.a. þegar kynlíf er stundað og þegar ástin þín tekur utan um þig. Þeir sem eru einangraðir eiga hvorugt í vændum þessa stundina.

 

Efnafræði heftir neikvæð áhrif

Áhrifin af skorti á líkamssnertingu hafa leitt af sér hugtakið „húðarsultur“. Húðarsultur er ekki eiginleg sjúkdómsgreining en einkennin eru engu að síður mjög raunveruleg.

 

Rannsóknir sem gerðar hafa verið á öðrum dýrategundum gefa þó til kynna að læknisfræðileg meðferð gegn einsemd kunni að vera innan seilingar.

 

Árið 2018 sýndu Moriel Zelikowsky við Kaliforníuháskóla og starfsfélagar hennar fram á að tveggja vikna félagsleg einangrun orsakaði aukningu á efni sem nefnist takýnínínar í heilum músa.

 

Með því að bæla þessa takýnínína með efnum tókst vísindamönnunum í ríkum mæli að hefta neikvæð áhrif þeirra. Tilraunirnar voru sem sé gerðar á músum en efnin sem í hlut eiga fyrirfinnast einnig í mönnum.

 

Vertu félagslega alein(n)

Á meðan beðið er eftir pillu gegn einsemd er samt sem áður ýmislegt til ráða.

 

Vertu í tengslum við vinina og fjölskylduna, gjarnan með myndbandssamtölum í líkingu við Facetime, Skype eða Zoom.

 

Talaðu við aðra í raunheimum, t.d. þegar þú ferð út að ganga. Ekkert bannar þetta, svo fremi fjarlægðarmörkin séu virt.

 

Farðu út að ganga með hund einhvers sem þú þekkir eða fáðu lánaðan kött. Hvort tveggja minnkar streitu og vinnur bug á félagslegri einangrun.

 

Texti — Niels Halfdan Hansen

(Visited 759 times, 1 visits today)

Pin It on Pinterest

Share This

Fá þér
áskrift?

Við erum með fullt blað af spennandi greinum einsog þeim sem þú ert búin/n að vera að lesa og meira til.