Vetrarsólstöður 2021: Stysti dagur ársins

Eftir vetrarsólhvörf, sem eru þann 21. desember í ár, fer daginn aftur að lengja.

LESTÍMI: 3 MÍNÚTUR

HVAÐ ERU VETRARSÓLSTÖÐUR?   –   HVENÆR ERU VETRARSÓLSTÖÐUR?

Vetrarsólhvörf gefa til kynna stysta dag ársins

Þriðjudaginn 21. desember 2021 eru vetrarsólhvörf á norðurhveli jarðar og næsta dag þar á eftir fer daginn aftur að lengja.

 

Í Reykjavík nýtur dagsbirtu aðeins í fjórar klukkustundir og sjö mínútur í dag.

 

Strax næsta dag mun daginn hafa lengt um nokkrar sekúndur.

 

Þann dag sem vetrarsólhvörf lenda á verður Norðurpóllinn sveipaður myrkri allan sólarhringinn.

HVAÐ ERU VETRASÓLHVÖRF

Orðin sólstöður og sólhvörf merkja það sama.

 

Vetrarsólstöður á norðurhveli jarðar er sá tími þegar norðurmöndull jarðar hallar eins mikið frá sólu og hugsast getur og fær fyrir vikið á sig hvað minnsta dagsbirtu.

 

Vetrarsólstöður á norðurhveli jarðar.

 

Fyrirbærið gerir vart við sig sökum þess að möndull jarðar snýr ekki hornrétt við sólu, heldur er með halla á bilinu 21,8 og 24,4 gráður.

 

Hversu mikill halli jarðar er, breytist á 40.000 ára fresti. Sem stendur nemur halli jarðar 23,44 gráðum.

 

Þann dag sem vetrarsólhvörf verða, ræður halli jarðar því að norðurpóllinn snýr eins langt frá sólu og hugsast getur á ferð jarðar kringum sólina.

 

Vetrarsólstöður marka í raun syðstu og lægstu stöðu sólar á himninum. Sumarsólstöður marka hins vegar nyrstu og hæstu stöðu sólar á himni. Jafndægur kallast það svo þegar staða sólar er miðja vegu milli sólhvarfa.

 

Halli jarðar gerir það að verkum að sól rís og sest á ólíkum tímum á einu ári. Árið skiptist í fjóra hluta, með tilliti til stöðu sólar: 1. Vorjafndægur, 2. Sumarsólstöður, 3. Haustjafndægur og 4. Vetrarsólstöður.

HVENÆR ERU VETRASÓLSTÖÐU

Hinar eiginlegu vetrarsólstöður eiga sér stað í dag, þann 21. desember 2021, kl. 15:59.

 

Á næsta ári verða vetrarsólstöður einnig hinn 21. desember, en þó ekki fyrr en klukkan 21:48.

 

Sól í aukalegar þrjár mínútur

Fram að sumarsólstöðum, sem verða hinn 21. júní á næsta ári, mun daginn lengja að meðaltali um 3 mínútur og 20 sekúndur á sólarhring.

 

Fyrst eftir vetrarsólstöður lengir daginn hvað minnst, en í mars, í kringum vorjafndægur, lengist dagurinn sem nemur um fimm mínútum dag hvern.

 

Sólhvörf eiga sér stað á sama tíma hvar á jörðu sem er, en gera þarf ráð fyrir breytilegum tímasetningum á ólíkum stöðum.

 

Sólstöðum – vetrarsólstöðum og sumarsólstöðum – var í heiðni fagnað með hátíðarhöldum tvisvar á ári.

Þegar við hér á norðurhveli jarðar gleðjumst yfir því að daginn taki að lengja eftir vetrarsólhvörf er allt á haus á suðurhveli, því þar eru sólhvörf í desember til marks um lengsta dag ársins og að senn fari daginn að stytta.

 

Sólstöðuhátíðir á Norðurlöndunum

Á Norðurlöndunum var sólstöðum gjarnan fagnað með sólstöðuhátíðum. Þessar hátíðir voru eðlilega haldnar tvisvar á ári, í tilefni þess að daginn tók að lengja eða stytta.

 

Í heiðni kallaðist vetrarsólstöðuhátíðin „jól“, en þau voru haldin á bilinu 13.-15. janúar.

 

Orðið jól, sem við öllum vitum hvað táknar í dag, eiga sem sé rætur að rekja til sama orðs, sem táknaði eitt sinn heiðna vetrarsólstöðuhátíð.

 

Birt. 21.12.2021

 

 

 

JAKOB MIKAEL ESPERSEN

 

 

Lestu einnig:

(Visited 338 times, 1 visits today)

Tengdar Greinar

No Content Available

FULLUR AÐGANGUR AÐ VEFNUM Í 14 DAGA FYRIR 0 KRÓNUR

PRÓFAÐU 14 DAGA FYRIR 0 KRÓNUR