Glæpir

Newton upprætti peningafölsun í Englandi

Peningafölsun var til mikilla vandræða í Englandi á 17. öld. Með notkun nýrrar tækni og leynilegra njósnara tókst hinum víðfræga eðlisfræðingi Isaac Newton hins vegar að sigrast á peningafölsurunum.

BIRT: 27/06/2024

Í Englandi úði og grúði af fölsuðum silfurpeningum á 17. öld. Konunglega myntsláttan réð fyrir vikið til starfa einn fremsta hugsuð ríkisins, eðlisfræðinginn Isaac Newton, til þess að vinna bug á vandanum.

 

Vitað var að peningafalsarar framleiddu „silfurpeninga“ úr ódýrum kopar sem húðaður var með þunnu lagi af silfri. Yfirvöld tóku reglulega handahófskennd sýni til þess að fylgjast mætti með umfangi vandans.

 

Silfur er þyngra en kopar og sýnin leiddu í ljós að einungis lítið hlutfall af mynt vó það sem henni var ætlað að vega. Eins og gefur að skilja beið Newtons ærinn starfi. Engu að síður liðu einungis þrjú ár áður en honum tókst að uppræta peningafölsunina.

 

Allri mynt skyldi skipt út

Þegar Isaac Newton hafði verið ráðinn til starfa í Konunglegu myntsláttunni árið 1696 hófst hann þegar handa við rannsóknir á öllu mögulegu sem viðvék framleiðslu á mynt.

 

Eðlisfræðingurinn hugðist ekki einatt betrumbæta framleiðsluna heldur ætlaði sér jafnframt að skipta út allri mynt í Englandi. Verkefnið var risavaxið en ef íbúarnir gætu ekki treyst því að mynt væri þeirrar upphæðar virði sem tilgreind var á henni, var hætt við að viðskipti og þar með einnig efnahagur landsins, gætu lamast.

 

Newton lét framleiða vélar sem mótuðu alla peningana nákvæmlega eins, með rákóttri brún sem sýndi svo ekki varð um villst ef einhver hafði klippt af brúninni til að komast yfir eilítið af silfri.

 

Alls 50.000 nýir silfurpeningar voru slegnir í hverri viku í Konunglegu myntsláttunni.

Draumurinn um falinn fjársjóð hefur löngum ýtt fólki út í leit að gulli og gersemum. Flestir hafa fátt annað en vonina upp úr krafsinu en einstaka hefur þó heppnina með sér.

Newton yfirheyrði jafnframt refsifanga sem dæmdir höfðu verið fyrir efnahagsbrot. Hann réð meira að segja marga þeirra til starfa sem leynilega njósnara.

 

Af bókhaldi Myntsláttunnar má m.a. sjá að Newton varði fimm pundum í „fatnað fyrir Humphrey Hall sem gerði honum kleift að umgangast peningafalsara“.

 

Fimm pund í þá daga samsvöruðu mánaðarlaunum embættismanns. Íklæddur nýju fötunum tókst njósnaranum að blanda geði við framámenn í hópi peningafalsara í London og njósna fyrir Newton.

 

Að þremur árum liðnum voru verstu fantarnir á bak við lás og slá og einungis ófölsuð mynt í umferð. Newton hélt stöðu sinni innan Konunglegu myntsláttunnar allt til æviloka árið 1727.

HÖFUNDUR: NATASJA BROSTRØM , ANDREAS ABILDGAARD

Steve Heap/Shutterstock.com & Godfrey Kneller/Wikimedia Commons.

Maðurinn

Er hægt að verða gráhærður á einni nóttu?

Heilsa

Hrotur geta verið vísbending um hjartasjúkdóm: Einn hópur er í sérstakri áhættu

Heilsa

Hrotur geta verið vísbending um hjartasjúkdóm: Einn hópur er í sérstakri áhættu

Náttúran

Af hverju eru lauf trjáa með mismunandi lögun?

Náttúran

Af hverju eru lauf trjáa með mismunandi lögun?

Náttúran

Hvernig bárust kettir til Ameríku?

Heilsa

Er mikið um kyrrsetu hjá þér í vinnunni? Þá getur kaffi lengt líf þitt samkvæmt stórri rannsókn.

Heilsa

Lækning gegn útbreiddum meltingartruflunum finnst í flestum eldhúsum.

NÝJASTA NÝTT

Maðurinn

Geta matvörur varið húðina gegn útfjólubláum geislum sólar?

Spurningar og svör

Hvað á eiginlega að gera við kjarnorkuverið í Tjernobyl?

Maðurinn

Myndir af einangruðum ættflokki sýna mannlegan harmleik, samkvæmt verndarsamtökum

Jörðin

Af hverju er ís svona háll?

Náttúran

Krabbar hafa farið sömu ferðina 17 sinnum

Maðurinn

Er veganmatur óhollur börnum?

Náttúran

Risaeðlubeinagrind seld fyrir meira en sex milljarða króna á uppboði.

Alheimurinn

Fullt tungl 2024 – Hvenær er tunglið fullt?

Heilsa

Líkamleg snerting er mikilvæg milli föðurs og ungabarns

Maðurinn

Vísindamenn vara við langvarandi notkun á snuði

Maðurinn

Geta matvörur varið húðina gegn útfjólubláum geislum sólar?

Spurningar og svör

Hvað á eiginlega að gera við kjarnorkuverið í Tjernobyl?

Maðurinn

Myndir af einangruðum ættflokki sýna mannlegan harmleik, samkvæmt verndarsamtökum

Jörðin

Af hverju er ís svona háll?

Náttúran

Krabbar hafa farið sömu ferðina 17 sinnum

Maðurinn

Er veganmatur óhollur börnum?

Náttúran

Risaeðlubeinagrind seld fyrir meira en sex milljarða króna á uppboði.

Alheimurinn

Fullt tungl 2024 – Hvenær er tunglið fullt?

Heilsa

Líkamleg snerting er mikilvæg milli föðurs og ungabarns

Maðurinn

Vísindamenn vara við langvarandi notkun á snuði

Fáðu aðgang að vÍSINDI.IS

Ókeypis í 2 vikur!

 

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

 

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Heilsa

Læknar hafa grætt heilt auga í mann

Heilsa

Læknar hafa grætt heilt auga í mann

Maðurinn

Nú geta vísindamenn ráðskast með drauma okkar

Maðurinn

Nú geta vísindamenn ráðskast með drauma okkar

Tækni

140.000 veirutegundir hafa fundist í þarmaflórunni

Maðurinn

Kornabörn þekkja móðurmálið sitt

Alheimurinn

Tvíburi Vetrarbrautarinnar finnst í útjaðri alheimsins

Lifandi Saga

Hvers vegna klæddust fangar röndóttum búningum í gamla daga?

Vinsælast

1

Maðurinn

Er veganmatur óhollur börnum?

2

Maðurinn

Myndir af einangruðum ættflokki sýna mannlegan harmleik, samkvæmt verndarsamtökum

3

Maðurinn

Geta matvörur varið húðina gegn útfjólubláum geislum sólar?

4

Spurningar og svör

Hvað á eiginlega að gera við kjarnorkuverið í Tjernobyl?

5

Náttúran

Krabbar hafa farið sömu ferðina 17 sinnum

6

Jörðin

Af hverju er ís svona háll?

1

Maðurinn

Myndir af einangruðum ættflokki sýna mannlegan harmleik, samkvæmt verndarsamtökum

2

Maðurinn

Geta matvörur varið húðina gegn útfjólubláum geislum sólar?

3

Spurningar og svör

Hvað á eiginlega að gera við kjarnorkuverið í Tjernobyl?

4

Náttúran

Krabbar hafa farið sömu ferðina 17 sinnum

5

Jörðin

Af hverju er ís svona háll?

Jörðin

Leiða loftslagsbreytingar til fleiri jarðskjálfta?

Maðurinn

Heilsa okkar ræðst af blóðinu

Náttúran

Topp 5: Hvaða dýr stunda lengsta mökun?

Lifandi Saga

Sósíaldarwinistarnir lýstu yfir stríði gegn fátækum

Maðurinn

Er siðblindingi á vinnustaðnum þínum?

Maðurinn

Úmamí – fimmta frumbragðtegundin

Maðurinn

Eru fingraför óhjákvæmilega ólík?

Maðurinn

Frestar þú leiðinlegum verkefnum? Samkvæmt vísindamönnum er það slæm hugmynd

Læknisfræði

Hversu gamalt er Viagra?

Maðurinn

Ný rannsókn: Áhrif framhjálds á konur koma á óvart

Maðurinn

Hve lengi hefur krabbamein hrjáð mannkynið?

Maðurinn

Við getum lifað án heilastofns

Geta matvörur varið húðina gegn útfjólubláum geislum sólar?

Er sólarvarnarkrem eina leiðin til að verjast geislum sólar eða eru til matvörur með sólarvörn?

Maðurinn

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.690 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Viltu lesa greinina?

Fáðu aðgang að visindi.is

Ókeypis í 2 vikur!

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Núverandi áskrifendur að tímaritinu fá að sjálfsögðu ókeypis aðgang að vefnum og þurfa bara að virkja aðgang sinn hér.

Ef þú ert þegar áskrifandi að visindi.is