Heilsa

Vísindamenn hafa loksins leyst barnadauðaráðgátu.

Nú telja breskir vísindamenn sig geta útskýrt hvers vegna fjölmörg börn dóu fyrir 80 árum.

BIRT: 30/05/2024

Á öðrum og þriðja tug síðustu aldar breiddist út óhugnanleg þróun.

 

Bylgja ungbarnadauða gekk yfir Bretland.

 

Í dag, meira en 80 árum síðar, geta vísindamenn frá East Anglia háskólanum í Bretlandi nú lyft hulunni af áður óútskýrðum hluta ráðgátunar.

 

Þetta kemur fram í rannsókn sem birt var í Journal of Bone and Mineral Research.

 

Dauði af völdum venjulegrar fæðu

Rannsókn vísindamannanna leiddi þá til fyrri hluta 20. aldar, þegar meira en 80 prósent barna í iðnríkjum Evrópu og Norður-Ameríku veiktust af beinkröm.

 

Alvarlegur sjúkdómur sem einkennist af veikingu beina og vaxtarskerðingu.

 

Til að reyna að uppræta sjúkdóminn bættu mörg ríki d-vítamíni í ýmis matvæli.

 

Þetta átti við um allt frá brauði, smjörlíki, mjólk og kornvöru.

 

En sum ungbörn þjáðust af genastökkbreytingu sem, að sögn vísindamannanna, þýddi að þau gátu ekki unnið úr miklu magni d-vítamíns.

Hvað er beinkröm?

Í upphafi 20. aldar var beinkröm útbreidd í stórborgum Englands, öðrum iðnvæddum löndum Evrópu og Norður-Ameríku.

 

Sjúkdómurinn stafar af skorti á D-vítamíni og einkennin eru t.d. veik bein eða vansköpuð beinagrind – þ.a. maður verður t.a.m. hjólbeinóttur.

Börnin urðu því annaðhvort fyrir alvarlegri nýrnasköddun eða dóu úr sjúkdómnum, sem nú kallast “óeðlileg blóðkalsíumhækkun í börnum, gerð 1” (infantil hypercalcemia type 1).

 

Þetta vakti mikla skelfingu meðal fólks og varð til þess að fjöldi ríkja hætti að bæta d-vítamíni í margar algengar fæðutegundir.

 

„Óeðlilegt“ form gensins

Árið 2011 fullyrtu vísindamenn að óeðlileg blóðkalsíumhækkun í börnum, gerð 1 stafaði af tiltekinni genastökkbreytingu.

 

En það sem kom vísindamönnum á óvart var að um það bil 10 prósent sjúklinga sem veiktust af sjúkdómnum voru ekki með hina einkennandi erfðafræðilegu stökkbreytingu.

 

Þetta átti bæði við um sjúklinga í dag  sem og sum börnin sem dóu fyrir meira en 80 árum – eitthvað sem læknavísindin gátu ekki útskýrt.

 

Nú hafa vísindamenn komist að því hvers vegna hópur sjúklinga – án genstökkbreytingarinnar – upplifir sömu einkenni og sjúklingar með hina klassísku óeðlilegu blóðkalsíumlækkun í börnum, gerð 1.

 

Að sögn vísindamannanna er þetta vegna þess að 10 prósentin eru með „óeðlilegt“ genaform – eða með öðrum orðum: efnislegt útlit gena þeirra er öðruvísi en annarra.

Þetta segir okkur að lögun gena er mikilvæg fyrir genastjórnun.
Dr. Darrell Green, East Anglia háskólanum.

“Það segir okkur að lögun gensins er mikilvæg fyrir genastjórnun – og að þetta er ástæðan fyrir því að sumir hafa lifað með HCINF1 (óeðlileg blóðkalsíumhækkun í börnum, gerð 1, ritstj.) en án þess að hafa fengið endanlega greiningu,” segir aðalhöfundur rannsóknarinnar, Dr. Darrell Green.

 

Vísindamennirnir hafa nú uppi áform um að kanna þýðingu lögun gena í tengslum við aðra sjúkdóma eins og t.d. krabbameins.

HÖFUNDUR: NANA FISCHER

Shutterstock

Heilsa

Líkamleg snerting er mikilvæg milli föðurs og ungabarns

Maðurinn

Vísindamenn vara við langvarandi notkun á snuði

Maðurinn

Vísindamenn vara við langvarandi notkun á snuði

Lifandi Saga

Ísraelski vígamaðurinn: Vill lifa í friði með Palestínumönnum

Lifandi Saga

Ísraelski vígamaðurinn: Vill lifa í friði með Palestínumönnum

Jörðin

99 stórborgir eru að sökkva

Maðurinn

Munnvatnið er fullt af eitri

Maðurinn

Gæludýr koma í veg fyrir offitu og ofnæmi meðal barna

NÝJASTA NÝTT

Jörðin

Jörðin eftir manninn

Maðurinn

Bakteríur leysa vind í munni okkar

Lifandi Saga

Hvað átti sér stað við Wounded Knee árið 1973?

Maðurinn

Geta matvörur varið húðina gegn útfjólubláum geislum sólar?

Spurningar og svör

Hvað á eiginlega að gera við kjarnorkuverið í Tjernobyl?

Maðurinn

Myndir af einangruðum ættflokki sýna mannlegan harmleik, samkvæmt verndarsamtökum

Jörðin

Af hverju er ís svona háll?

Náttúran

Krabbar hafa farið sömu ferðina 17 sinnum

Maðurinn

Er veganmatur óhollur börnum?

Náttúran

Risaeðlubeinagrind seld fyrir meira en sex milljarða króna á uppboði.

Jörðin

Jörðin eftir manninn

Maðurinn

Bakteríur leysa vind í munni okkar

Lifandi Saga

Hvað átti sér stað við Wounded Knee árið 1973?

Maðurinn

Geta matvörur varið húðina gegn útfjólubláum geislum sólar?

Spurningar og svör

Hvað á eiginlega að gera við kjarnorkuverið í Tjernobyl?

Maðurinn

Myndir af einangruðum ættflokki sýna mannlegan harmleik, samkvæmt verndarsamtökum

Jörðin

Af hverju er ís svona háll?

Náttúran

Krabbar hafa farið sömu ferðina 17 sinnum

Maðurinn

Er veganmatur óhollur börnum?

Náttúran

Risaeðlubeinagrind seld fyrir meira en sex milljarða króna á uppboði.

Fáðu aðgang að vÍSINDI.IS

Ókeypis í 2 vikur!

 

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

 

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Heilsa

Er mikið um kyrrsetu hjá þér í vinnunni? Þá getur kaffi lengt líf þitt samkvæmt stórri rannsókn.

Heilsa

Er mikið um kyrrsetu hjá þér í vinnunni? Þá getur kaffi lengt líf þitt samkvæmt stórri rannsókn.

Heilsa

Lækning gegn útbreiddum meltingartruflunum finnst í flestum eldhúsum.

Heilsa

Lækning gegn útbreiddum meltingartruflunum finnst í flestum eldhúsum.

Náttúran

Jörðin eftir manninn: Svona munu leifar siðmenningar okkar hverfa

Heilsa

Læknar hafa grætt heilt auga í mann

Maðurinn

Nú geta vísindamenn ráðskast með drauma okkar

Tækni

140.000 veirutegundir hafa fundist í þarmaflórunni

Vinsælast

1

Maðurinn

Bakteríur leysa vind í munni okkar

2

Maðurinn

Er veganmatur óhollur börnum?

3

Maðurinn

Myndir af einangruðum ættflokki sýna mannlegan harmleik, samkvæmt verndarsamtökum

4

Maðurinn

Geta matvörur varið húðina gegn útfjólubláum geislum sólar?

5

Spurningar og svör

Hvað á eiginlega að gera við kjarnorkuverið í Tjernobyl?

6

Náttúran

Krabbar hafa farið sömu ferðina 17 sinnum

1

Maðurinn

Bakteríur leysa vind í munni okkar

2

Maðurinn

Myndir af einangruðum ættflokki sýna mannlegan harmleik, samkvæmt verndarsamtökum

3

Maðurinn

Geta matvörur varið húðina gegn útfjólubláum geislum sólar?

4

Spurningar og svör

Hvað á eiginlega að gera við kjarnorkuverið í Tjernobyl?

5

Náttúran

Krabbar hafa farið sömu ferðina 17 sinnum

6

Lifandi Saga

Hvað átti sér stað við Wounded Knee árið 1973?

Alheimurinn

Tvíburi Vetrarbrautarinnar finnst í útjaðri alheimsins

Lifandi Saga

Hvers vegna klæddust fangar röndóttum búningum í gamla daga?

Lifandi Saga

Af hverju er rússneskur bær í Noregi?

Jörðin

Leiða loftslagsbreytingar til fleiri jarðskjálfta?

Maðurinn

Er hollt að gefa blóð?

Tækni

Vandamál sem gat orðið aðkallandi

Maðurinn

Efnaskiptin eru stöðug frá 20 til 60 ára aldurs

Maðurinn

Er siðblindingi á vinnustaðnum þínum?

Maðurinn

Úmamí – fimmta frumbragðtegundin

Maðurinn

Eru fingraför óhjákvæmilega ólík?

Maðurinn

Frestar þú leiðinlegum verkefnum? Samkvæmt vísindamönnum er það slæm hugmynd

Læknisfræði

Hversu gamalt er Viagra?

Jörðin eftir manninn

Hvað verður um jörðina þegar við verðum horfin? Að sögn vísindamanna munu úlfaflokkar dreifast hratt á meðan borgirnar hrynja og sökkva. Hins vegar munu síðustu ummerki mannkyns standa til enda alheimsins.

Jörðin

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.690 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Viltu lesa greinina?

Fáðu aðgang að visindi.is

Ókeypis í 2 vikur!

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Núverandi áskrifendur að tímaritinu fá að sjálfsögðu ókeypis aðgang að vefnum og þurfa bara að virkja aðgang sinn hér.

Ef þú ert þegar áskrifandi að visindi.is