Smellihljóð búrhvala hafa um áratuga skeið bæði heillað vísindamenn og vakið spurningar.
Sérfræðingar telja að ákveðnar runur í smellunum – smellimynstur – séu ólíkar milli hópa og geti endurspeglað menningarlegan mun.
Hvalirnir nota hljóðin til að rata í myrkrinu fleiri kílómetra undir yfirborði sjávar og til að halda hópnum saman í nánum fjölskyldueiningum.
Samskiptakerfi búrhvala kann að vera meðal þess flóknasta í dýraríkinu, jafnvel með byggingu sem minnir á tungumál manna.
Nýjar rannsóknir benda til að þessi samskipti kunni að líkjast mannlegu tali enn meira en áður var talið.
Rannsóknarteymi frá Project CETI, alþjóðlegu rannsóknarverkefni sem starfar án hagnaðarsjónarmiða, hefur greint þúsundir slíkra smella.
Niðurstöðurnar benda til að hljóðin séu ekki einföld merki heldur fylgi ákveðnum mynstrum og reglum sem minna á uppbyggingu mannlegs máls.
Árið 2024 greindu vísindamenn verkefnisins 8.719 smelli frá að minnsta kosti 60 búrhvölum, frá árunum 2005 til 2018, og sýndu niðurstöðurnar að samskipti þeirra eru mun skipulegri og tjáningarmeiri en áður var talið.
Nú hafa vísindamennirnir gengið skrefi lengra í greiningu hljóðanna og rannsakað 3.948 hljóðupptökur frá 15 einstaklingum sem voru teknar upp á árunum 2014 til 2018 í austanverðu Karíbahafi.
Líkjast sérhljóðum
Vísindamennirnir komust meðal annars að því að þessar smellaraðir má flokka í mismunandi gerðir sem hegða sér á svipaðan hátt og sérhljóð.
Sumar hafa eina ómgerð, aðrar tvær, og þær eru breytilegar að lengd og lögun á þann hátt sem minnir á mun á sérhljóðum í mannlegu tali.
Enn athyglisverðara er að hvalirnir virðast setja þessi hljóð saman á sveigjanlegan hátt, og að hljóðin hafa áhrif hvert á annað – rétt eins og þegar sérhljóð renna saman í tali manna.
Hlustaðu á smellihljóð búrhvalsins hér:
Hver hvalur virðist einnig hafa sinn eigin takt og tímasetningu, sem bendir til einstaklingsbundinna „mállýska“.
Þótt vísindamennirnir fari varlega í að kalla þetta raunverulegt tungumál sýna greiningarnar að hljóðmyndun búrhvala er meðal flóknustu samskiptakerfa sem þekkjast í dýraríkinu.
Við fyrstu sýn virðast þeir vera óttalega vitlausir en kolkrabbar eru reyndar svo greindir að stundum leiðist þeim hreinlega. Rannsóknir á gagnsæjum afkvæmum kolkrabba hafa nú fært vísindamenn nær grunnuppskrift náttúrunnar á greind:
Vísindamennirnir hyggjast nú nýta vélrænt nám til að átta sig á því hvað hvalirnir eru í raun að segja hver öðrum, sem gæti opnað þann möguleika að eiga einhvern dag samskipti við aðra tegund á hennar eigin forsendum.
Jafnframt má beita aðferðum verkefnisins til að rannsaka samskipti annarra dýra og jafnvel varpa ljósi á ný og áður óþekkt svið í fjölbreytileika lífsins.
Niðurstöðurnar birtust í vísindatímaritinu Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences.
