Heilsa

Sannleikurinn um hávaða

Hljóð án merkingarbærra upplýsinga kallast hávaði. Þegar hávaði angrar marga tala vísindamenn um hávaðamengun sem getur ert okkur og valdið veikindum. Hávaði getur raunar einnig gert gagn.

BIRT: 14/07/2023

„Hávaði er pirrandi, en skaðlaus“ – Ósatt

Óæskilegt hljóð kallast jafnframt hávaði og getur skaðað heilsu okkar á margvíslegan hátt. Umferð valda mestri hljóðmengun í Evrópu.

 

Hávaði verður að hávaðamengun þegar hann er óæskilegur og breiðist út óhyggilega, þó einkum ef hann veldur óþægindum fyrir menn og dýr.

 

Hávaðamengun er m.a. hljóðið úr bílum á vegi skammt undan eða þá háværar vélar sem angra starfsmenn á vinnustað.

Hávaði hefur skaðleg áhrif á heilsuna

1. Skert heyrn

Langvarandi hljóð yfir 75 dB (samsvarandi hljóði í ryksugu) veldur því að skynhárin í innra eyra leggjast saman og heyrnin skerðist.

 

2. Minnkuð hugsunargeta

Börn sem verða fyrir miklum umferðarhávaða sýna einkenni streitu og skertrar námsgetu. Fullorðnir sýna einkenni um aldurstengt niðurbrot í heila fyrr á ævinni en ella.

 

Fleiri hjarta- og æðasjúkdómar

Umhverfisstofnun Evrópu metur sem svo að 48.000 Evrópubúar veikist af hjarta- og æðasjúkdómum ár hvert af völdum hávaðamengunar.

 

3. Hætta á sykursýki

Viðamikil rannsókn sem gerð var á árinu 2015 leiddi í ljós að ef hávaðaþrep á heimilinu mælist yfir 60 dB (talþrep) aukist hættan á að veikjast af sykursýki um minnst 19 af hundraði.

Árið 2020 gaf Umhverfisstofnun Evrópu út stöðuskýrslu um hávaðamengun og hættuna sem af henni skapast. Skýrslan leiddi í ljós að umferð veldur mestri hávaðamengun í allri Evrópu.

 

Ef marka má upplýsingar frá stofnuninni verða alls 113 milljón Evrópubúa fyrir meiri hávaða en 55 dB allan sólarhringinn af völdum bifreiða, lesta eða flugvéla en sá hávaði samsvarar hljóðinu í uppþvottavél eða lágværu samtali.

 

Samkvæmt upplýsingum frá Alþjóðaheilbrigðismálastofnuninni, WHO, lýsa neikvæð áhrif á heilsuna sér einkum sem hár blóðþrýstingur, aukin hætta á sykursýki, svo og hjarta- og æðasjúkdómar.

 

Ef marka má skýrslu Evrópsku umhverfisstofnunarinnar deyja 12.000 Evrópubúar ótímabærum dauðdaga árlega af völdum hávaða.

Bleikur hávaði bætir svefninn

Bleikur hávaði að nóttu til sem hljómar líkt og niður í fossi, getur bætt svefngæðin, sem og langtímaminnið.

„Meiri hávaði veldur auknum óþægindum“ – Ekki endilega

Hljóð eru bylgjur í ætt við öldurnar í sjónum. Tvær bylgjur geta sem sé raðast hvor ofan á aðra, þannig að hávaðinn eykst.

 

Tvær bylgjur geta hins vegar einnig heft hvor aðra, með þeim afleiðingum að samanlögð áhrifin verða daufari eða engin, líkt og ölduhæð og öldudalur sem mætast.

 

Fyrir bragðið er unnt að eyða hávaða með hávaðahreinsun, þar sem hljóðbylgjurnar sveiflast gegn hver annarri.

 Margir heyrnartólaframleiðendur bjóða upp á virka suðhreinsun. Heyrnartólin eru þá útbúin               suðhreinsunarflögu sem jafnar út hljóðbylgjurnar og suðið minnkar.

Þessi sama aðferð er notuð í heyrnartólum sem búin eru svokallaðri virkri suðhreinsun.

 

Hávaði getur að sama skapi reynst gagnlegur en með því að sofa með það sem kallast bleikan hávaða í eyrunum, jókst geta eldra fólks til að leysa minnistengd verkefni sem nam allt að 70 af hundraði.

„Hávaði getur gert gagn“ – Satt

Hávaði er hljóð og hljóð felur í sér orku. Þessa orku hefur vísindamönnum tekist að beisla, m.a. fyrir mælingarbúnað.

 

Skynjararnir eru algerlega óháðir leiðslum og rafhlöðuskiptum en ganga alfarið fyrir hávaða sem umbreytt hefur verið í rafmagn.

Örþunnt efni sem þakið er himnu getur fangað hljóð. Rannsóknarteymið sem standa að baki þessa verkefnis vonast til að tæknin geti í framtíðinni hlaðið farsíma á meðan notandinn talar.

Ljósin meðfram endilöngum flugbrautum flugvallanna eru meðal þeirra staða sem vísindamenn vonast til að geta beitt skynjaratækninni, því eðlilega ætti að vera unnt að sjá fyrir mestum rafstraumi þar sem hávaðinn er mestur.

 

Ljós meðfram flugbrautunum myndu þá gegna hlutverki stórra hljóðnema þar sem hljóðsveiflunum yrði breytt í rafmagn með aðstoð rafhrifa.

LESTU EINNIG

HÖFUNDUR: Niels Halfdan Hansen

Shutterstock

Náttúran

Af hverju eru lauf trjáa með mismunandi lögun?

Jörðin

99 stórborgir eru að sökkva

Jörðin

99 stórborgir eru að sökkva

Maðurinn

Munnvatnið er fullt af eitri

Maðurinn

Munnvatnið er fullt af eitri

Heilsa

Lækning gegn útbreiddum meltingartruflunum finnst í flestum eldhúsum.

Náttúran

Jörðin eftir manninn: Svona munu leifar siðmenningar okkar hverfa

Heilsa

Læknar hafa grætt heilt auga í mann

NÝJASTA NÝTT

Maðurinn

Myndir af einangruðum ættflokki sýna mannlegan harmleik, samkvæmt verndarsamtökum

Jörðin

Af hverju er ís svona háll?

Náttúran

Krabbar hafa farið sömu ferðina 17 sinnum

Maðurinn

Er veganmatur óhollur börnum?

Náttúran

Risaeðlubeinagrind seld fyrir meira en sex milljarða króna á uppboði.

Alheimurinn

Fullt tungl 2024 – Hvenær er tunglið fullt?

Heilsa

Líkamleg snerting er mikilvæg milli föðurs og ungabarns

Maðurinn

Vísindamenn vara við langvarandi notkun á snuði

Lifandi Saga

Ísraelski vígamaðurinn: Vill lifa í friði með Palestínumönnum

Maðurinn

Er hægt að verða gráhærður á einni nóttu?

Maðurinn

Myndir af einangruðum ættflokki sýna mannlegan harmleik, samkvæmt verndarsamtökum

Jörðin

Af hverju er ís svona háll?

Náttúran

Krabbar hafa farið sömu ferðina 17 sinnum

Maðurinn

Er veganmatur óhollur börnum?

Náttúran

Risaeðlubeinagrind seld fyrir meira en sex milljarða króna á uppboði.

Alheimurinn

Fullt tungl 2024 – Hvenær er tunglið fullt?

Heilsa

Líkamleg snerting er mikilvæg milli föðurs og ungabarns

Maðurinn

Vísindamenn vara við langvarandi notkun á snuði

Lifandi Saga

Ísraelski vígamaðurinn: Vill lifa í friði með Palestínumönnum

Maðurinn

Er hægt að verða gráhærður á einni nóttu?

Fáðu aðgang að vÍSINDI.IS

Ókeypis í 2 vikur!

 

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

 

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Tækni

140.000 veirutegundir hafa fundist í þarmaflórunni

Tækni

140.000 veirutegundir hafa fundist í þarmaflórunni

Maðurinn

Kornabörn þekkja móðurmálið sitt

Maðurinn

Kornabörn þekkja móðurmálið sitt

Alheimurinn

Tvíburi Vetrarbrautarinnar finnst í útjaðri alheimsins

Lifandi Saga

Hvers vegna klæddust fangar röndóttum búningum í gamla daga?

Lifandi Saga

Af hverju er rússneskur bær í Noregi?

Jörðin

Leiða loftslagsbreytingar til fleiri jarðskjálfta?

Vinsælast

1

Alheimurinn

Fullt tungl 2024 – Hvenær er tunglið fullt?

2

Maðurinn

Er veganmatur óhollur börnum?

3

Heilsa

Líkamleg snerting er mikilvæg milli föðurs og ungabarns

4

Maðurinn

Myndir af einangruðum ættflokki sýna mannlegan harmleik, samkvæmt verndarsamtökum

5

Náttúran

Krabbar hafa farið sömu ferðina 17 sinnum

6

Jörðin

Af hverju er ís svona háll?

1

Maðurinn

Er veganmatur óhollur börnum?

2

Maðurinn

Myndir af einangruðum ættflokki sýna mannlegan harmleik, samkvæmt verndarsamtökum

3

Náttúran

Krabbar hafa farið sömu ferðina 17 sinnum

4

Jörðin

Af hverju er ís svona háll?

5

Náttúran

Risaeðlubeinagrind seld fyrir meira en sex milljarða króna á uppboði.

Náttúran

Topp 5: Hvaða dýr stunda lengsta mökun?

Lifandi Saga

Sósíaldarwinistarnir lýstu yfir stríði gegn fátækum

Lifandi Saga

BNA á barmi borgarastyrjaldar: Nasista-prestur vildi bylta lýðræðinu

Lifandi Saga

Bretar knúðu fram frjálsa verslun með fallbyssum

Maðurinn

Eru fingraför óhjákvæmilega ólík?

Maðurinn

Frestar þú leiðinlegum verkefnum? Samkvæmt vísindamönnum er það slæm hugmynd

Læknisfræði

Hversu gamalt er Viagra?

Maðurinn

Ný rannsókn: Áhrif framhjálds á konur koma á óvart

Maðurinn

Hve lengi hefur krabbamein hrjáð mannkynið?

Maðurinn

Við getum lifað án heilastofns

Náttúran

Vísindamenn kortleggja nú heimshöfin

Heilsa

41 næringarríkustu fæðutegundir jarðar

Myndir af einangruðum ættflokki sýna mannlegan harmleik, samkvæmt verndarsamtökum

Skógarhöggsmenn hafa yfirtekið svæði ættflokksins sem skapar ýmsar hættur fyrir hann.

Maðurinn

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.690 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Viltu lesa greinina?

Fáðu aðgang að visindi.is

Ókeypis í 2 vikur!

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Núverandi áskrifendur að tímaritinu fá að sjálfsögðu ókeypis aðgang að vefnum og þurfa bara að virkja aðgang sinn hér.

Ef þú ert þegar áskrifandi að visindi.is