Heilsa

Sannleikurinn um hávaða

Hljóð án merkingarbærra upplýsinga kallast hávaði. Þegar hávaði angrar marga tala vísindamenn um hávaðamengun sem getur ert okkur og valdið veikindum. Hávaði getur raunar einnig gert gagn.

BIRT: 14/07/2023

„Hávaði er pirrandi, en skaðlaus“ – Ósatt

Óæskilegt hljóð kallast jafnframt hávaði og getur skaðað heilsu okkar á margvíslegan hátt. Umferð valda mestri hljóðmengun í Evrópu.

 

Hávaði verður að hávaðamengun þegar hann er óæskilegur og breiðist út óhyggilega, þó einkum ef hann veldur óþægindum fyrir menn og dýr.

 

Hávaðamengun er m.a. hljóðið úr bílum á vegi skammt undan eða þá háværar vélar sem angra starfsmenn á vinnustað.

Hávaði hefur skaðleg áhrif á heilsuna

1. Skert heyrn

Langvarandi hljóð yfir 75 dB (samsvarandi hljóði í ryksugu) veldur því að skynhárin í innra eyra leggjast saman og heyrnin skerðist.

 

2. Minnkuð hugsunargeta

Börn sem verða fyrir miklum umferðarhávaða sýna einkenni streitu og skertrar námsgetu. Fullorðnir sýna einkenni um aldurstengt niðurbrot í heila fyrr á ævinni en ella.

 

Fleiri hjarta- og æðasjúkdómar

Umhverfisstofnun Evrópu metur sem svo að 48.000 Evrópubúar veikist af hjarta- og æðasjúkdómum ár hvert af völdum hávaðamengunar.

 

3. Hætta á sykursýki

Viðamikil rannsókn sem gerð var á árinu 2015 leiddi í ljós að ef hávaðaþrep á heimilinu mælist yfir 60 dB (talþrep) aukist hættan á að veikjast af sykursýki um minnst 19 af hundraði.

Árið 2020 gaf Umhverfisstofnun Evrópu út stöðuskýrslu um hávaðamengun og hættuna sem af henni skapast. Skýrslan leiddi í ljós að umferð veldur mestri hávaðamengun í allri Evrópu.

 

Ef marka má upplýsingar frá stofnuninni verða alls 113 milljón Evrópubúa fyrir meiri hávaða en 55 dB allan sólarhringinn af völdum bifreiða, lesta eða flugvéla en sá hávaði samsvarar hljóðinu í uppþvottavél eða lágværu samtali.

 

Samkvæmt upplýsingum frá Alþjóðaheilbrigðismálastofnuninni, WHO, lýsa neikvæð áhrif á heilsuna sér einkum sem hár blóðþrýstingur, aukin hætta á sykursýki, svo og hjarta- og æðasjúkdómar.

 

Ef marka má skýrslu Evrópsku umhverfisstofnunarinnar deyja 12.000 Evrópubúar ótímabærum dauðdaga árlega af völdum hávaða.

Bleikur hávaði bætir svefninn

Bleikur hávaði að nóttu til sem hljómar líkt og niður í fossi, getur bætt svefngæðin, sem og langtímaminnið.

„Meiri hávaði veldur auknum óþægindum“ – Ekki endilega

Hljóð eru bylgjur í ætt við öldurnar í sjónum. Tvær bylgjur geta sem sé raðast hvor ofan á aðra, þannig að hávaðinn eykst.

 

Tvær bylgjur geta hins vegar einnig heft hvor aðra, með þeim afleiðingum að samanlögð áhrifin verða daufari eða engin, líkt og ölduhæð og öldudalur sem mætast.

 

Fyrir bragðið er unnt að eyða hávaða með hávaðahreinsun, þar sem hljóðbylgjurnar sveiflast gegn hver annarri.

 Margir heyrnartólaframleiðendur bjóða upp á virka suðhreinsun. Heyrnartólin eru þá útbúin               suðhreinsunarflögu sem jafnar út hljóðbylgjurnar og suðið minnkar.

Þessi sama aðferð er notuð í heyrnartólum sem búin eru svokallaðri virkri suðhreinsun.

 

Hávaði getur að sama skapi reynst gagnlegur en með því að sofa með það sem kallast bleikan hávaða í eyrunum, jókst geta eldra fólks til að leysa minnistengd verkefni sem nam allt að 70 af hundraði.

„Hávaði getur gert gagn“ – Satt

Hávaði er hljóð og hljóð felur í sér orku. Þessa orku hefur vísindamönnum tekist að beisla, m.a. fyrir mælingarbúnað.

 

Skynjararnir eru algerlega óháðir leiðslum og rafhlöðuskiptum en ganga alfarið fyrir hávaða sem umbreytt hefur verið í rafmagn.

Örþunnt efni sem þakið er himnu getur fangað hljóð. Rannsóknarteymið sem standa að baki þessa verkefnis vonast til að tæknin geti í framtíðinni hlaðið farsíma á meðan notandinn talar.

Ljósin meðfram endilöngum flugbrautum flugvallanna eru meðal þeirra staða sem vísindamenn vonast til að geta beitt skynjaratækninni, því eðlilega ætti að vera unnt að sjá fyrir mestum rafstraumi þar sem hávaðinn er mestur.

 

Ljós meðfram flugbrautunum myndu þá gegna hlutverki stórra hljóðnema þar sem hljóðsveiflunum yrði breytt í rafmagn með aðstoð rafhrifa.

LESTU EINNIG

HÖFUNDUR: Niels Halfdan Hansen

Shutterstock

Maðurinn

Leiðbeiningar: Þannig „hökkum“ við eigin líkama

Náttúran

Hulinn kraftur verndar langlífasta spendýrið

Náttúran

Hulinn kraftur verndar langlífasta spendýrið

Maðurinn

Steinaldarfólk var kannski kynsegin

Maðurinn

Steinaldarfólk var kannski kynsegin

Maðurinn

7 áhrifaríkar aðferðir: Þannig sofnar þú fyrr

Jörðin

Vísindamenn ýta á hnappinn: Róttækar hugmyndir um að slökkva á sólinni

Maðurinn

Hvers vegna eru vöðvarnir aumir tveimur dögum eftir æfingu?

NÝJASTA NÝTT

Náttúran

Glæpir borga sig

Náttúran

Af hverju límist lím ekki við innra byrði túbunnar?

Maðurinn

Vísindamenn hafa komist að rót mannvonskunnar: Fræðist um verstu hliðar ykkar

Lifandi Saga

Refsiföngum í síðari heimsstyrjöldinni fórnað 

Maðurinn

Af hverju eiga karlmenn auðveldara með að fá fullnægingu en konur?

Maðurinn

Leiðbeiningar um uppeldi: Reiðilestur veldur niðurbroti í heila

Maðurinn

Hvernig er best að fara á klósettið?

Maðurinn

Auðmaður vill drekka úr æskubrunninum

Maðurinn

Þess vegna þyngist þú með aldrinum

Maðurinn

Íhugun getur breytt heila þínum

Náttúran

Glæpir borga sig

Náttúran

Af hverju límist lím ekki við innra byrði túbunnar?

Maðurinn

Vísindamenn hafa komist að rót mannvonskunnar: Fræðist um verstu hliðar ykkar

Lifandi Saga

Refsiföngum í síðari heimsstyrjöldinni fórnað 

Maðurinn

Af hverju eiga karlmenn auðveldara með að fá fullnægingu en konur?

Maðurinn

Leiðbeiningar um uppeldi: Reiðilestur veldur niðurbroti í heila

Maðurinn

Hvernig er best að fara á klósettið?

Maðurinn

Auðmaður vill drekka úr æskubrunninum

Maðurinn

Þess vegna þyngist þú með aldrinum

Maðurinn

Íhugun getur breytt heila þínum

Fáðu aðgang að vÍSINDI.IS

Ókeypis í 2 vikur!

 

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

 

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Náttúran

Hvaða dýr er hættulegast allra?

Náttúran

Hvaða dýr er hættulegast allra?

Lifandi Saga

Miðaldir voru ekki myrkar

Lifandi Saga

Miðaldir voru ekki myrkar

Lifandi Saga

Humar var hundafæða

Heilsa

Vísindamenn finna óvænt samband milli tannholdsbólgu og tiltekins sjúkdóms

Náttúran

Hvernig er móteitur gert?

Læknisfræði

Pasteur bjargaði heiminum frá hundaæði

Vinsælast

1

Maðurinn

7 áhrifaríkar aðferðir: Þannig sofnar þú fyrr

2

Maðurinn

Þess vegna þyngist þú með aldrinum

3

Maðurinn

Af hverju eiga karlmenn auðveldara með að fá fullnægingu en konur?

4

Lifandi Saga

Fílamaðurinn vakti undrun og ótta allra 

5

Maðurinn

Hvernig er best að fara á klósettið?

6

Maðurinn

Vísindamenn hafa komist að rót mannvonskunnar: Fræðist um verstu hliðar ykkar

1

Maðurinn

Þess vegna þyngist þú með aldrinum

2

Maðurinn

Af hverju eiga karlmenn auðveldara með að fá fullnægingu en konur?

3

Lifandi Saga

Fílamaðurinn vakti undrun og ótta allra 

4

Maðurinn

Hvernig er best að fara á klósettið?

5

Maðurinn

Vísindamenn hafa komist að rót mannvonskunnar: Fræðist um verstu hliðar ykkar

6

Náttúran

Af hverju límist lím ekki við innra byrði túbunnar?

Lifandi Saga

Hver lagði eld að Róm?

Maðurinn

Af hverju var Elísabet drottning grafin í blýkistu?

Alheimurinn

Er jörðin kúla?

Maðurinn

Táningar eru forritaðir til að hætta að hlusta á það sem mamma segir

Alheimurinn

Leifar af hulduefni finnast í Vetrarbrautinni.

Náttúran

Hve mikið súrefni framleiðir tré?

Maðurinn

Við hugsum ekki rökrétt

Lifandi Saga

„Hvað ætlarðu að vera þegar þú verður stór?“

Náttúran

5 fyrirbæri sem þróunin gleymdi

Maðurinn

Hvað er gyllinæð?

Náttúran

Kæfingarefni hrekur hákarlana á flótta

Alheimurinn

Það rignir í geimnum

Glæpir borga sig

Maurar ræna öðrum maurum, fuglar hræða og kræklingar gabba. Alls staðar leynast uppátækjasöm dýr sem beita einstökum ráðum til að tryggja sér sess í fæðukeðjunni.

Náttúran

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.690 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Viltu lesa greinina?

Fáðu aðgang að visindi.is

Ókeypis í 2 vikur!

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Núverandi áskrifendur að tímaritinu fá að sjálfsögðu ókeypis aðgang að vefnum og þurfa bara að virkja aðgang sinn hér.

Ef þú ert þegar áskrifandi að visindi.is