Heilsa

Eyrnasuð: Þig langar ekki að upplifa það á tónleikum

Háværir tónleikar geta skilið eftir sig suð í eyranu. Afleiðingarnar eru þó langtum, langtum verri en „eingöngu“ eyrnasuð (Tinnitus). Taktu nú vel eftir.

BIRT: 04/05/2024

Hvinur í eyra eftir mjög háværa rokktónleika getur verið til marks um að eyrað hafi skaddast. Hér er að sjálfsögðu átt við heyrnarskerðingu.

 

Árið 2017 þjáðust um 13 prósent allra Dana , þ.e. um hálf milljón manns, af sjúkdómnum „eyrnasuði“ (tinnitus). Þetta kom í ljós í víðtækri rannsókn þar í landi.

 

Þetta svaraði til 1,6 prósentu aukningar frá árinu 2010. Langflestir þeirra sem þjáðust af eyrnasuði voru eldri karlmenn.

 

Í Svíþjóð eru sambærilegar tölur enn hærri. Þar er talið að eyrnasuð hrjái um 15% þjóðarinnar. Þetta samsvarar hálfri annarri milljón manns. Á Íslandi er hlutfallið mjög svipað en hér er talið að á bilinu 10-20% allra þjáist af eyrnasuði.

 

Svipaða tíðni er að finna í Bretlandi og ýmsum Evrópulöndum.

 

Alvarlegar afleiðingar

Ráðlegt er að taka því alvarlega að heyra suð í eyranu. Því það er ekki „bara“ þetta skyndilega leiðindahljóð sem er vandamálið. Aðalvandinn er nefnilega fólginn í afleiðingunum sem lýsa sér í skertri heyrn og sjúkdómnum eyrnasuði.

 

Einungis þriðjungur þeirra sem þjáist af eyrnasuði finnur ekki fyrir neinum öðrum fylgikvillum.

 

Hinir tveir þriðju þjást af þunglyndi, kvíða, einbeitingar- og svefnörðugleikum, hljóðnæmni og kjálkaspennu. Þetta kom í ljós í viðamikilli breskri rannsókn sem gerð var við háskólann í Nottingham árið 2016.

 

Fyrir neðan myndina má lesa um ástæður eyrnasuðs.

Þannig nemur eyrað hljóð

1
Ytra eyrað beinir hljóðinu inn

Hljóðbylgjurnar sem hljómsveit eða söngvari framkalla lenda á ytra eyranu. Þaðan berast bylgjurnar gegnum eyrnagöngin og inn að hljóðhimnunni í miðeyranu.

2
Hljóð virkjar hljóðhimnu miðeyrans

Hljóðbylgjurnar lenda á hljóðhimnunni sem byrjar að titra. Nákvæmlega eins og gerist með trommuhúð. Hreyfingin virkjar þrjú örsmá bein – hamar, steðja og ístað – sem magna hljóðið og senda það gegnum himnu til innra eyra.

3
Innra eyrað breytir hljóði í boð

Innra eyrað er fyllt með vökva sem byrjar að hreyfast þegar hljóðbylgjurnar berast. Hreyfingarnar ýta við þúsundum smásærra, mjög næmra hárfrumna sem mynda rafboð. Heilinn túlkar boðin sem hljóð, þökk sé heyrnartauginni.

Þess vegna heyrist eyrnasuð

Kuðungur eyrans er með kuðungslögun, líkt og heitið gefur til kynna. Innan í kuðungnum er að finna þúsundir hárfrumna í seigfljótandi vökva. Þar sem kuðungurinn mjókkar stöðugt í átt að miðjunni eru ólíkar hárfrumur örvaðar í samræmi við tíðni hljóðsins.

 

Hreyfingar hárfrumnanna breytast að lokum í rafboð sem send eru með heyrnartauginni áfram til heilans.

 

Eftir háværa tónleika er hætt við að margar þessara hárfrumna séu í slíkum mæli oförvaðar að þær haldi áfram að senda boð til heilans, jafnvel eftir að tónlistin hættir.

 

Það eru þessi merki sem við heyrum sem hvin í eyranu. Yfirleitt hættir hljóðið eftir svolitla stund. Þeir sem hlusta ítrekað á háværa tónlist eða eru oft í miklum hávaða eiga það á hættu að hvinurinn verði viðvarandi. Þetta er það verulega óþægilega ástand sem kallast „eyrnasuð“.

Þetta ráða eyrun við

Hávært, venjulegt samtal er í kringum 60 desíbel. Í grennd við 90 desíbel verður hljóðstyrkurinn svo mikill að við þurfum að vernda eyrun ef dvalið er lengi í slíkum hávaða, t.d. á byggingarsvæði.

 

Rokktónleikar geta mæta vel verið í grennd við 120 desíbel.

 

Sársaukamörkin, sem sé hvað óverndað eyra þolir að heyra, eru í námunda við 125 desíbel. Slíkur hávaði myndast m.a. þegar þota hefur sig á loft.

 

Desíbelmörkin sem hljóðhimnan springur við eru í kringum 180 desíbel. Slíkur hávaði heyrist m.a. ef staðið er við hliðina á fallbyssu sem skotið er úr eða við hlið sprengju sem springur.

 

Ofangreind desíbelmörk ráðast einnig af tónhæð (Hz), lofthita, loftraka og fjarlægð.

 

Hljóð er mælt með mismunandi aðferðum allt eftir því hvaða upplýsingum er sóst eftir.

 

Hertz: Tónhæð er mæld í hertz, Hz. Hertz segir til um fjölda bylgna á sekúndu og gefur því til kynna tíðni hljóðsins. 1 Hz svarar þannig til einnar sveiflu á sekúndu.

 

 

Desíbel: Hljóðstyrkurinn er hins vegar mældur sem desíbel, db(A). Desíbelkvarðinn er lógaritmískur þannig að hækkun um 3 dB jafngildir tvöföldun hávaðans. Tvöföldun á 80 db(A) er sem sé ekki 160 db(A), heldur 83 db(A).

 

LESTU EINNIG

HÖFUNDUR: Ritstjórn

Shutterstock

Náttúran

Þannig sigruðu fuglaköngulærnar allan heiminn

Náttúran

Bakteríur örva ilminn af sumarregni

Náttúran

Bakteríur örva ilminn af sumarregni

Heilsa

Óhefðbundin en áhrifarík meðferð geðraskana

Heilsa

Óhefðbundin en áhrifarík meðferð geðraskana

Læknisfræði

Þannig má vinna bug á ógleði

Náttúran

Horfðu á myndskeiðið: Ný tegund risaslöngu fannst í Amasonregnskóginum

Lifandi Saga

Hvenær eignuðumst við grasflatir?

NÝJASTA NÝTT

Heilsa

Rannsókn: Þekkt sætuefni sem m.a. er notað er í tannkrem getur aukið hættu á hjartasjúkdómum

Lifandi Saga

Ævilöng barátta Arthurs Conan Doyle við Sherlock Holmes

Maðurinn

Er íþróttafólk í meiri hættu á að fá hjartastopp?

Maðurinn

Hvaða áhrif hefur þungunarrof á heilsu kvenna?

Náttúran

Lengri en strætisvagn: Slanga á Indlandi gæti hafa verið stærsta slanga heims

Náttúran

Af hverju stinga moskítóflugur mest á kvöldin?

Náttúran

Tungan: Svissneskur vasahnífur dýraríkisins

Lifandi Saga

EM í fótbolta: Enginn nennti að verða Evrópumeistari

Lifandi Saga

Fótbolti: Sjálfsmark kostaði landsliðsmann lífið

Náttúran

Af hverju sveigir bolti?

Heilsa

Rannsókn: Þekkt sætuefni sem m.a. er notað er í tannkrem getur aukið hættu á hjartasjúkdómum

Lifandi Saga

Ævilöng barátta Arthurs Conan Doyle við Sherlock Holmes

Maðurinn

Er íþróttafólk í meiri hættu á að fá hjartastopp?

Maðurinn

Hvaða áhrif hefur þungunarrof á heilsu kvenna?

Náttúran

Lengri en strætisvagn: Slanga á Indlandi gæti hafa verið stærsta slanga heims

Náttúran

Af hverju stinga moskítóflugur mest á kvöldin?

Náttúran

Tungan: Svissneskur vasahnífur dýraríkisins

Lifandi Saga

EM í fótbolta: Enginn nennti að verða Evrópumeistari

Lifandi Saga

Fótbolti: Sjálfsmark kostaði landsliðsmann lífið

Náttúran

Af hverju sveigir bolti?

Fáðu aðgang að vÍSINDI.IS

Ókeypis í 2 vikur!

 

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

 

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Náttúran

Snjöll skordýr hafa fundið upp bestu brellur náttúrunnar

Náttúran

Snjöll skordýr hafa fundið upp bestu brellur náttúrunnar

Jörðin

Veðrið er hlaupið í baklás

Jörðin

Veðrið er hlaupið í baklás

Lifandi Saga

Hvaðan eru indíánar?

Menning

Muhammad Ali: Versti andstæðingur hans var BNA 

Tækni

Er gler í rauninni vökvi?

Lifandi Saga

Upphafsár slökkviflugvéla: Óttalausir flugmenn réðust gegn eldinum

Vinsælast

1

Lifandi Saga

Fótbolti: Sjálfsmark kostaði landsliðsmann lífið

2

Náttúran

Af hverju stinga moskítóflugur mest á kvöldin?

3

Lifandi Saga

EM í fótbolta: Enginn nennti að verða Evrópumeistari

4

Maðurinn

Rannsókn: Hvernig færðu aðra til að líka vel við þig?

5

Maðurinn

Hvaða áhrif hefur þungunarrof á heilsu kvenna?

6

Maðurinn

Er íþróttafólk í meiri hættu á að fá hjartastopp?

1

Náttúran

Af hverju stinga moskítóflugur mest á kvöldin?

2

Maðurinn

Hvaða áhrif hefur þungunarrof á heilsu kvenna?

3

Maðurinn

Er íþróttafólk í meiri hættu á að fá hjartastopp?

4

Náttúran

Lengri en strætisvagn: Slanga á Indlandi gæti hafa verið stærsta slanga heims

5

Náttúran

Tungan: Svissneskur vasahnífur dýraríkisins

6

Heilsa

Rannsókn: Þekkt sætuefni sem m.a. er notað er í tannkrem getur aukið hættu á hjartasjúkdómum

Heilsa

Vísindamenn hafa loksins leyst barnadauðaráðgátu.

Lifandi Saga

Hin voldugu turnskip Kínverja þoldu hvorki öldugang né vind 

Lifandi Saga

Hvers vegna hættum við að nota einglyrni?

Náttúran

Tungan kom lífinu upp á þurrlendið

Lifandi Saga

Hver var æpandi múmían?

Maðurinn

Er hægt að þreytast af fersku lofti?

Lifandi Saga

Hvers vegna lítur dagatal svona út?

Tækni

Óvinsæl flugsæti eru öruggust

Lifandi Saga

Búdda skapaði paradís – fyrir karla

Heilsa

Vísindamenn uppgötva óvænta orsök útbreiðslu krabbameins

Náttúran

Moskítóflugur: Hvað elska þær og hvað hata þær?

Maðurinn

Höfuðkúpan getur afhjúpað sjúkdóm

Rannsókn: Þekkt sætuefni sem m.a. er notað er í tannkrem getur aukið hættu á hjartasjúkdómum

Í ljós kom að einstaklingar með þetta sætuefnið í blóði sínu var í aukinni hættu að fá hjarta- og æðasjúkdóma.

Heilsa

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.690 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.