Maðurinn

Bakteríur leysa vind í munni okkar

Öll lendum við í því að vera andfúl og stafar það í flestum tilvikum af því að gerlarnir í munni okkar mynda brennisteinsríkar lofttegundir, svo engu er líkara en að þær leysi vind. Hér kemur skýringin á andfýlu og hér er einnig að finna nokkur hollráð gegn fýlunni í munninum.

BIRT: 09/02/2023

Helsta ástæðan fyrir andfýlu skríður um í sjálfum munninum.

 

Milljónir gerla – rösklega 700 ólíkar tegundir – lifa í tannsýklunni, svo og í fellingum og rifum víðs vegar í munnholinu og á tungunni. Þar háma gerlarnir í sig matarleifar sem fyrirfinnast í munnholinu og framleiða lofttegundir, líkt og í þörmunum.

 

Með þessari samlíkingu mætti því segja að munnurinn væri að reka við.

Brennisteinslofttegundir leiða af sér andfýlu

Munnbakteríurnar lifa að öllu jöfnu á kolvetni sem leynist í matarleifum í munninum, án þess þó að leiða af sér sérlega slæma lykt.

 

Þegar við hins vegar höfum ekki borðað lengi og eins þegar við sofum, ráðast örverur þessar til atlögu við próteinin í munnvatninu eða í dauðum frumum í slímhúð munnsins.

 

Munngerlar sem brjóta niður prótein, mynda brennisteinsríkar lofttegundir í líkingu við brennisteinsvetni og metaneþíól og það eru þessi efni sem lykta eins og rotið egg og leiða af sér andfýlu.

Þannig má forðast fúlan anda:

HREINSIÐ TENNURNAR:

 Góð tannhirða heldur bakteríunum í skefjum og vinnur bug á myndun brennisteinslofttegunda. Fjarlægið skán af tönnunum með tannburstanum því skánin er heppilegur íverustaður fyrir bakteríur sem eru á leið niður í tannslíðrið. Þar boða gerlarnir til veislu og fjölga sér. Einnig er gott ráð að fjarlægja matarleifar milli tannanna með tannþræði.

 

BURSTIÐ TUNGUNA:

Tungan er vinsælasti dvalarstaður gerlanna. Hrufótt yfirborðið er afar ákjósanlegt fyrir prumpandi lofttegundirnar og um það bil fjórfalt fleiri gerlar leynast á tungunni en annars staðar í munninum. Því skyldi bursta tunguna með tannbursta alla daga, alveg aftur eftir henni eða þá með sérlegri tungusköfu.

 

NAGIÐ SÚRA ÁVEXTI:

Sítrusávextir gera umhverfi munnsins súrt og lágt pH-gildi er einmitt óvinsælt meðal gerla: Það heftir getu þeirra til að brjóta niður prótein og framleiða brennisteinslofttegundir sem lykta eins og fúlegg.

 

LEITIÐ Á NÁÐIR SINKSINS:

Tannkrem og töflur sem innihalda sink bindast brennisteinsefnasamböndum í lofttegundum sem gerlarnir losa frá sér og draga þannig úr lyktinni. Munnskolvatn með bakteríudeyðandi efnum á borð við klórhexidín er ekki talið vera vænlegur kostur, því margir sérfræðingar óttast að skolefnin geti leitt af sér viðnámsþolna munngerla.

 

 

Þannig má forðast gular tennur

BORÐIÐ OG DREKKIÐ:

Þegar við borðum og drekkum hrinda munnvatnskirtlarnir af stað munnvatnsframleiðslu og munnvatnið hreinsar einmitt í burtu vatnsuppleysanlegar brennisteinslofttegundir í munninum.

 

SJÚGIÐ OG TYGGIÐ:

Sykurlaust tyggjó og hálstöflur eiga þátt í að örva munnvatnsframleiðslu og stuðla fyrir vikið einnig að því að gerlar skolist burtu úr munninum.

 

FARIÐ TIL TANNLÆKNIS: 

Tannslíðurhrörnun er slæm fyrir þá sem vilja forðast að vera andfúlir. Sýkt tannslíður er afar vænleg gróðrarstía fyrir munngerla sem lykta eins og brennisteinn.

 

HÆTTIÐ AÐ REYKJA:

Reykingafólk þjáist oft af tannslíðurhrörnun og reykurinn þurrkar upp munninn sem gerir gerlunum auðveldara uppdráttar.

 

FORÐIST HVÍTLAUK:

Sumar fæðutegundir valda frekar andfýlu en aðrar, án þess þó að kvillinn einskorðist við munninn. Hvítlaukur veldur t.d. myndun allýlmetýlsúlfíðs í þörmunum sem kemst út í lungun með blóðinu og losnar úr læðingi þegar við öndum frá okkur. Fiturík fæða og mjólkurafurðir geta jafnframt valdið andfýlu.

Veruleg andfýla

Um það bil helmingur fólks lendir í því að vera með sérlega fúlan anda á einhverju stigi ævinnar. Ástæðuna er oftast að finna í gerlatengdum brennisteinslofttegundum í munni.

 

Þrálát andfýla – andremma – er nokkuð sem hrjáir um einn af hverjum fimm og er henni lýst sem verulega vondri lykt sem veldur óþægindum hjá þeim sem hún leggst á, svo og í umhverfi þeirra. Um 90% orsaka andremmu er að finna í sjálfum munninum en 10% stafa af sjúkdómum, meltingarfærum, maga eða þá lyfjanotkun.

LESTU EINNIG

HÖFUNDUR: MIKKEL SKOVBO

Shutterstock

Heilsa

Óhefðbundin en áhrifarík meðferð geðraskana

Lifandi Saga

Barbie breyttist í hasarhetju

Lifandi Saga

Barbie breyttist í hasarhetju

Heilsa

Húðflúr getur hugsanlega aukið hættuna á ákveðinni tegund krabbameins

Heilsa

Húðflúr getur hugsanlega aukið hættuna á ákveðinni tegund krabbameins

Lifandi Saga

Hvenær eignuðumst við grasflatir?

Lifandi Saga

Hryðjuverk nasista í New Jersey: Feiknarleg sprenging vakti BNA

Náttúran

Snjöll skordýr hafa fundið upp bestu brellur náttúrunnar

NÝJASTA NÝTT

Maðurinn

Er íþróttafólk í meiri hættu á að fá hjartastopp?

Maðurinn

Hvaða áhrif hefur þungunarrof á heilsu kvenna?

Náttúran

Lengri en strætisvagn: Slanga á Indlandi gæti hafa verið stærsta slanga heims

Náttúran

Af hverju stinga moskítóflugur mest á kvöldin?

Náttúran

Tungan: Svissneskur vasahnífur dýraríkisins

Lifandi Saga

EM í fótbolta: Enginn nennti að verða Evrópumeistari

Lifandi Saga

Fótbolti: Sjálfsmark kostaði landsliðsmann lífið

Náttúran

Af hverju sveigir bolti?

Maðurinn

Rannsókn: Hvernig færðu aðra til að líka vel við þig?

Náttúran

Þannig sigruðu fuglaköngulærnar allan heiminn

Maðurinn

Er íþróttafólk í meiri hættu á að fá hjartastopp?

Maðurinn

Hvaða áhrif hefur þungunarrof á heilsu kvenna?

Náttúran

Lengri en strætisvagn: Slanga á Indlandi gæti hafa verið stærsta slanga heims

Náttúran

Af hverju stinga moskítóflugur mest á kvöldin?

Náttúran

Tungan: Svissneskur vasahnífur dýraríkisins

Lifandi Saga

EM í fótbolta: Enginn nennti að verða Evrópumeistari

Lifandi Saga

Fótbolti: Sjálfsmark kostaði landsliðsmann lífið

Náttúran

Af hverju sveigir bolti?

Maðurinn

Rannsókn: Hvernig færðu aðra til að líka vel við þig?

Náttúran

Þannig sigruðu fuglaköngulærnar allan heiminn

Fáðu aðgang að vÍSINDI.IS

Ókeypis í 2 vikur!

 

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

 

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Lifandi Saga

Hvaðan eru indíánar?

Lifandi Saga

Hvaðan eru indíánar?

Menning

Muhammad Ali: Versti andstæðingur hans var BNA 

Menning

Muhammad Ali: Versti andstæðingur hans var BNA 

Tækni

Er gler í rauninni vökvi?

Lifandi Saga

Upphafsár slökkviflugvéla: Óttalausir flugmenn réðust gegn eldinum

Náttúran

Hvaða núlifandi dýr hefur breyst minnst?

Heilsa

Vísindamenn hafa loksins leyst barnadauðaráðgátu.

Vinsælast

1

Náttúran

Þannig sigruðu fuglaköngulærnar allan heiminn

2

Lifandi Saga

Fótbolti: Sjálfsmark kostaði landsliðsmann lífið

3

Náttúran

Af hverju stinga moskítóflugur mest á kvöldin?

4

Náttúran

Bakteríur örva ilminn af sumarregni

5

Lifandi Saga

EM í fótbolta: Enginn nennti að verða Evrópumeistari

6

Maðurinn

Rannsókn: Hvernig færðu aðra til að líka vel við þig?

1

Lifandi Saga

Fótbolti: Sjálfsmark kostaði landsliðsmann lífið

2

Náttúran

Af hverju stinga moskítóflugur mest á kvöldin?

3

Lifandi Saga

EM í fótbolta: Enginn nennti að verða Evrópumeistari

4

Maðurinn

Rannsókn: Hvernig færðu aðra til að líka vel við þig?

5

Maðurinn

Hvaða áhrif hefur þungunarrof á heilsu kvenna?

6

Náttúran

Af hverju sveigir bolti?

Lifandi Saga

Hvers vegna hættum við að nota einglyrni?

Náttúran

Tungan kom lífinu upp á þurrlendið

Lifandi Saga

Persneskur kóngur stal borg óvina og endurreisti hana í eigin ríki 

Maðurinn

Viðamikil erfðafræðirannsókn breytir sögu mannsins: Ættartré okkar rifið upp með rótum

Lifandi Saga

Hvers vegna lítur dagatal svona út?

Tækni

Óvinsæl flugsæti eru öruggust

Lifandi Saga

Búdda skapaði paradís – fyrir karla

Heilsa

Vísindamenn uppgötva óvænta orsök útbreiðslu krabbameins

Náttúran

Moskítóflugur: Hvað elska þær og hvað hata þær?

Maðurinn

Höfuðkúpan getur afhjúpað sjúkdóm

Lifandi Saga

Hreingerning í Þýskalandi:  Rætur nasisma átti að rífa upp með rótum

Náttúran

Geta plöntur fundið fyrir sársauka?

Er íþróttafólk í meiri hættu á að fá hjartastopp?

Það hafa komið upp tilvik þar sem íþróttamenn, sem ættu, samkvæmt öllu, að hafa heilbrigt hjarta, hníga skyndilega niður. Eru þeir viðkvæmari en aðrir?

Maðurinn

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.690 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.