VAR, sem er skammstöfun fyrir Video Assistant Referee er ætlað að aðstoða dómara við að taka réttar ákvarðanir í úrslitaatvikum leiksins, til dæmis þegar vafi leikur á um vítaspyrnu eða mark. Markmiðið er að draga úr mannlegum mistökum og tryggja sanngjarnari úrslit.
Til dæmis getur myndbandsdómarakerfið skorið úr um hvort leikmaður hafi verið rangstæður í aðdraganda marks.
Kerfi þetta gengur út á það að þriggja manna teymi fylgist stöðugt með öllum atburðum á myndbandi og senda þeir dómaranum skilaboð beint í heyrnartól ef þeir telja hann hafa dæmt ranglega eða á vafasaman hátt. Þá getur dómarinn jafnframt beðið skjágæsluteymið um að skoða aftur tiltekinn atburð.
Öllum viðeigandi myndbandsupptökum frá alls 42 upptökuvélum víðs vegar á vellinum er safnað saman í gæsluherberginu. Dómarinn hefur síðan tök á að skoða tiltekna atburði aftur áður en hann tekur endanlega ákvörðun.
Fyrir heimsmeistaramótið í Katar árið 2022 var myndbandsdómarakerfið gert enn nákvæmara með innleiðingu svokallaðrar SAOT-tækni (semi-automated offside technology), sem aðstoðar við að greina rangstöður með hálfsjálfvirkum hætti.
Þessi SAOT-tækni byggir á notkun margra upptökuvéla, yfirleitt tólf í einu sem fylgja nákvæmri staðsetningu boltans og allt að 29 ólíkum punktum á líkama hvers leikmanns, m.a. fótleggjum og handleggjum. Upptökuvélarnar ákvarða staðsetninguna á hverjum punkti alls 50 sinnum á sekúndu.
Gögnum úr upptökuvélunum er safnað í eitt tölvukerfi þar sem útbúin er þrívíð hreyfimynd af atburðinum sem um ræðir. Ef kerfið t.d. uppgötvar rangstæðan leikmann sem dómaranum hefur yfirsést sendir það sjálfkrafa boð til dómgæsluteymisins.
Ný tækni sker úr um leikinn
VAR- og SAOT-kerfin hjálpa dómara að taka rétta ákvörðun, til dæmis þegar vafi leikur á um rangstöðu.
1. Þrír dómarar fylgjast með
Í dómgæsluherberginu fylgjast þrír aukalegir dómarar með afgerandi aðstæðum sem þykja vafasamar. Ef þeir meta sem svo að dómaranum á vellinum hafi yfirsést eitthvað, senda þeir munnleg skilaboð í heyrnartól dómarans.
2. Leikmennirnir verða að tölvuteikningu
SAOT-kerfið (rangstöðukerfið) safnar saman gögnum úr alls tólf upptökuvélum og breytir upptökunum í þrívíddarmyndefni. Þrívíddarmyndin auðveldar úrskurð um það hvort t.d. gulklæddi leikmaðurinn hér sé rangstæður eður ei.
3. Skynjari í boltanum segir til um snertinguna
Örflaga með skynjurum í boltanum skráir hverja einustu snertingu við hann. Tæknin gerir til dæmis kleift að reikna sjálfkrafa út hvort leikmaður hafi verið rangstæður þegar sendingin var gefin.
VAR er notað við eftirfarandi aðstæður:
Mörk: Skorið er úr um hvort um rangstöðu hafi verið að ræða, hvort boltinn hafi allur farið yfir marklínuna og hvort brot hafi átt sér stað í aðdraganda marks.
Vítaspyrnur: Metið er hvort brot hafi verið framið, hvort það hafi átt sér stað innan vítateigsins og hvort vítaspyrna hafi verið réttilega dæmd.
Rautt spjald: Skorið er úr um hvort brot réttlæti beina brottvísun.
Rangt auðkenndur leikmaður: Tryggt er að réttur leikmaður fái gult eða rautt spjald ef dómari hefur vísað á rangan leikmann.
Í ákveðnum tilvikum: VAR getur einnig komið að mati á röngu öðru gula spjaldi, ranglega dæmdri hornspyrnu og öðrum atvikum áður en leikur hefst á ný, ef þau geta haft afgerandi áhrif á gang leiksins.
