Sefurðu vel?
Sú spurning er ef til vill ekki eins einföld og hún virðist.
Ný rannsókn vísindamanna við Karólínsku-stofnunina í Svíþjóð sýnir nefnilega að annað kynið telur sig sofa mun verr en hlutlægar mælingar gefa til kynna.
„Þetta virðist þversagnarkennt, en við teljum okkur hafa fundið mögulega skýringu á því hvers vegna karlar og konur upplifa svefngæði sín með svo ólíkum hætti,“ segir Torbjörn Åkerstedt, emeritusprófessor við Karolínsku-stofnunina, í fréttatilkynningu.
Skýrt mynstur
Vísindamennirnir báru saman svefn karla og kvenna. Annars vegar mældu þeir svefn þátttakendanna með líffræðilegum mælingum og hins vegar spurðu þeir hvernig fólkið sjálft mat svefngæði sín.
Alls tóku 238 sænskar konur og 238 sænskir karlar á aldrinum 29 til 85 ára þátt í rannsókninni. Svefn þeirra var mældur heima eina nótt með svonefndri fjölþættri svefnrannsókn, þar sem meðal annars er fylgst með heilavirkni, öndun og hreyfingum í svefni. Morguninn eftir mátu þátttakendurnir sjálfir hversu vel þeir höfðu sofið.
Mynstrið var skýrt. Konurnar töldu svefngæði sín að meðaltali verri en karlarnir. Mælingarnar sýndu hins vegar að konurnar sváfu í raun betur.
Þær vöknuðu meðal annars sjaldnar á hverri klukkustund, sváfu lengur í heildina, nýttu tímann í rúminu betur til svefns og fengu meiri djúpsvefn en karlarnir.
Hvers vegna töldu konurnar sig þá sofa verr? Skýringuna virðist vera að finna í minninu.
Svefn skiptist í fjögur stig
Svefn samanstendur af nokkrum svokölluðum svefnlotum. Svefnlota varir venjulega í 90 mínútur og samanstendur af fjórum svefnstigum:
- Draumsvefn: Í draumsvefni ertu með meðvitund að hluta og vöðvarnir lamaðir.
Að sofna: Þegar þú sofnar ertu enn með meðvitund að hluta en vöðvarnir eru farnir að slaka á.
- Að sofna: Þegar þú ert að sofna ertu enn að hluta til meðvitaður, en vöðvarnir byrja smám saman að slakna á.
- Léttur svefn: Létti svefninn varir lengst yfir nóttina og þú ert núna meðvitundarlaus og vöðvarnir eru algjörlega slakir.
- Djúpsvefn: Nú ertu algjörlega meðvitundarlaus og mjög erfitt að vakna og vöðvarnir eru algjörlega slakir.
Í fyrstu svefnlotum næturinnar varir djúpsvefninn yfirleitt lengur en létti svefninn og draumasvefninn lengur undir morgun.
Konur mátu svefn sinn af meiri nákvæmni
Konurnar mátu mun nákvæmar en karlarnir hversu oft þær höfðu vaknað yfir nóttina.
Karlarnir vanmátu hins vegar oftar hversu oft þeir höfðu vaknað. Að meðaltali stóðu vökutímabil þeirra einnig skemur yfir.
„Niðurstöðurnar benda til þess að jákvæðara mat karla á eigin svefni megi að hluta skýra með því að þeir verða síður varir við eða muna eftir stuttum vökutímum yfir nóttina en konur,“ segir Torbjörn Åkerstedt.
„Við vitum þó enn ekki hvers vegna svo er.“
Mikilvægur annmarki á rannsókninni er að svefn þátttakendanna var aðeins mældur eina nótt og endurspeglar því ekki endilega svefnvenjur þeirra til lengri tíma.
Rannsóknin birtist í vísindaritinu Sleep Advances.
