Stór rannsókn: Vítamínskortur getur aukið hættuna á elliglöpum

Meira en 55 milljónir þjást af elliglapasjúkdómum og sú tala hækkar um 10 milljónir á ári. Þess vegna leita vísindamenn nú að lausnum sem geta komið í veg fyrir að þessir sjúkdómar hreiðri um sig. Nú sýnir ný rannsókn að D-vítamín gæti haft afgerandi þýðingu.

BIRT: 01/01/2023

LESTÍMI:

3 mínútur

Vítamínið ræsir ónæmisfrumurnar sem ráðast gegn veirum og hjálpa líkamanum að taka til sín mikilvæg næringarefni.

 

D-vítamín gegnir mikilvægu hlutverki varðandi margvíslega starfsemi líkamans og skortur á því hefur á síðari árum verið talinn tengjast margvíslegum ákomum, allt frá beinþynningu til sjálfsofnæmissjúkdóma.

 

Nú sýnir ný rannsókn frá Suður-Ástralíuháskóla að skortur á þessum smágerðu sameindum geti líka aukið hættuna á heilahrörnun og þar með elliglöpum.

Hægt að koma í veg fyrir sjúkdóma

Vísindamennirnir skoðuðu vandlega m.a. heilaskannanir og blóðsýni úr alls 294.514 einstaklingum í stórum gagnabanka í Englandi.

 

Þannig uppgötvaðist samhengi milli mjög lítils D-vítamíns í blóði eða undir 25 nanómólum í hverjum lítra og aukinnar hættu á bæði blóðtappa og heilahrörnun.

ATH: Stærð D-vítamínskammta er mikilvæg. Spyrðu alltaf lækninn ráða áður en þú ákveður að taka aukaskammta af D-vítamíni.

Við rannsóknina var eðlilegt D-vítamínmagn skilgreint sem meira en 50 nanómól í lítra af blóði. Og samkvæmt niðurstöðunum getur það haft afgerandi þýðingu ef mjög lágu D-vítamíninnihaldi er lyft upp í eðlileg mörk.

 

„Við skoðun á ensku sýnunum gátum við greint að mögulega hefði verið unnt að koma í veg fyrir allt að 17% elliglapatilvika ef magninu hefði verið lyft í eðlilega hæð,“ sagði Elina Hypponen forsvarskona rannsóknarinnar í fréttatilkynningu.

 

Prófessor: D-vítamín eitt af mörgu

Tölur frá WHO gefa til kynna að á heimsvísu þjáist 55 milljónir manna af elliglapasjúkdómum og sú tala er álitin fara hraðvaxandi á næstunni, þannig að um 10 milljónir bætist við árlega.

 

Vísindamenn um allan heim eru þess vegna að leita að lausnum sem gætu komið í veg fyrir að ólæknandi og síversnandi sjúkdómar nái að hreiðra um sig. D-vítamínskortur gæti verið einn þeirra þátta sem þyrfti að skoða í samhenginu.

 

Það segir Gunhild Waldemar, prófessor í taugafræði við Kaupmannahafnarháskóla og yfirmaður danska þekkingarsetursins á sviði elliglapasjúkdóma. Hún kom ekki að vinnslu þessarar nýju rannsóknar en er ekki hissa á niðurstöðunum sem hún segir „öfluga sönnun þess að D-vítamínskortur sé áhættuþáttur varðandi elliglöp.“

 

„Við höfum áður séð minni rannsóknir sem bentu til að samhengi væri milli skorts á D-vítamíni og hættu á elliglapasjúkdómum. En þetta er gríðarstór rannsókn sem nær til mjög margra, þannig að þetta er áhugavert,“ segir hún.

Sjáðu listann: Margir þættir hafa áhrif á áhættuna

D-vítamínskortur er aðeins af mörgum þáttum sem geta aukið áhættu á elliglöpum. Það útskýrir Gunhild Waldemar prófessor við Kaupmannahafnarháskóla og yfirmaður danska þekkingarsetursins á sviði elliglapasjúkdóma. Hún segir genin líka hafa mikil áhrif á áhættuna. Auk D-vítamínskorts hafa þessir þættir líka áhrif á hættuna á þróun heilahrörnunarsjúkdóma:

 

  • Of hátt kólesteról

 

  • Sykursýki

 

  • Of hár blóðþrýstingur

 

  • Hreyfingarleysi

 

  • Áfengi

 

  • Reykingar

 

  • Minnkuð heyrn

Hún undirstrikar þó að þarna sé ályktunin dregin á grundvelli mikils skorts á D-vítamíni og að þetta vítamín sé langt í frá eini áhættuþátturinn, vilji maður sjálfur gera eitthvað til að komast hjá heilahrörnun.

 

„Það má mæla með því að fá mælingu á D-vítamíni hjá lækni til að sjá hvort það er langt undir mörkum. En maður skyldi ekki reikna með að það sé hægt að komast hjá elliglöpum með því einu að taka D-vítamín. Þarna eru margir fleiri áhættuþættir, svo sem áfengi, reykingar og hreyfing,“ segir hún.

 

Jafnframt leggur hún áherslu á að sumum áhættuþáttunum getum við ekki með nokkru móti haft stjórn á.

“Um það bil fimmtungur okkar mun fá elliglöp áður en við deyjum. Genin sem við fæðumst með hafa mikil áhrif, en það er líka ýmislegt sem við getum gert sjálf – og D-vítamín eitt eitt þeirra.”

Gunhild Waldemar, klínískur prófessor í taugalækningum við Kaupmannahafnarháskóla og yfirmaður National Knowledge Centre for Dementia

BIRT: 01/01/2023

HÖFUNDUR: Nanna Vium

HÖFUNDARÉTTUR MYNDA: Shutterstock

vinsælustu greinarnar

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu með áskrifandi að blaðinu?

Áskrifendur geta fengið áskrift af vefnum hér

FÁÐU AÐGANG AÐ VÍSINDI.IS

Viltu lesa greinina?

Fáðu aðgang að visindi.is

Ókeypis í 2 vikur!

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Núverandi áskrifendur að tímaritinu fá að sjálfsögðu ókeypis aðgang að vefnum og þurfa bara að virkja aðgang sinn hér.

Ef þú ert þegar áskrifandi að visindi.is