Maðurinn

Stór rannsókn: Vítamínskortur getur aukið hættuna á elliglöpum

Meira en 55 milljónir þjást af elliglapasjúkdómum og sú tala hækkar um 10 milljónir á ári. Þess vegna leita vísindamenn nú að lausnum sem geta komið í veg fyrir að þessir sjúkdómar hreiðri um sig. Nú sýnir ný rannsókn að D-vítamín gæti haft afgerandi þýðingu.

BIRT: 01/01/2023

Vítamínið ræsir ónæmisfrumurnar sem ráðast gegn veirum og hjálpa líkamanum að taka til sín mikilvæg næringarefni.

 

D-vítamín gegnir mikilvægu hlutverki varðandi margvíslega starfsemi líkamans og skortur á því hefur á síðari árum verið talinn tengjast margvíslegum ákomum, allt frá beinþynningu til sjálfsofnæmissjúkdóma.

 

Nú sýnir ný rannsókn frá Suður-Ástralíuháskóla að skortur á þessum smágerðu sameindum geti líka aukið hættuna á heilahrörnun og þar með elliglöpum.

Hægt að koma í veg fyrir sjúkdóma

Vísindamennirnir skoðuðu vandlega m.a. heilaskannanir og blóðsýni úr alls 294.514 einstaklingum í stórum gagnabanka í Englandi.

 

Þannig uppgötvaðist samhengi milli mjög lítils D-vítamíns í blóði eða undir 25 nanómólum í hverjum lítra og aukinnar hættu á bæði blóðtappa og heilahrörnun.

ATH: Stærð D-vítamínskammta er mikilvæg. Spyrðu alltaf lækninn ráða áður en þú ákveður að taka aukaskammta af D-vítamíni.

Við rannsóknina var eðlilegt D-vítamínmagn skilgreint sem meira en 50 nanómól í lítra af blóði. Og samkvæmt niðurstöðunum getur það haft afgerandi þýðingu ef mjög lágu D-vítamíninnihaldi er lyft upp í eðlileg mörk.

 

„Við skoðun á ensku sýnunum gátum við greint að mögulega hefði verið unnt að koma í veg fyrir allt að 17% elliglapatilvika ef magninu hefði verið lyft í eðlilega hæð,“ sagði Elina Hypponen forsvarskona rannsóknarinnar í fréttatilkynningu.

 

Prófessor: D-vítamín eitt af mörgu

Tölur frá WHO gefa til kynna að á heimsvísu þjáist 55 milljónir manna af elliglapasjúkdómum og sú tala er álitin fara hraðvaxandi á næstunni, þannig að um 10 milljónir bætist við árlega.

 

Vísindamenn um allan heim eru þess vegna að leita að lausnum sem gætu komið í veg fyrir að ólæknandi og síversnandi sjúkdómar nái að hreiðra um sig. D-vítamínskortur gæti verið einn þeirra þátta sem þyrfti að skoða í samhenginu.

 

Það segir Gunhild Waldemar, prófessor í taugafræði við Kaupmannahafnarháskóla og yfirmaður danska þekkingarsetursins á sviði elliglapasjúkdóma. Hún kom ekki að vinnslu þessarar nýju rannsóknar en er ekki hissa á niðurstöðunum sem hún segir „öfluga sönnun þess að D-vítamínskortur sé áhættuþáttur varðandi elliglöp.“

 

„Við höfum áður séð minni rannsóknir sem bentu til að samhengi væri milli skorts á D-vítamíni og hættu á elliglapasjúkdómum. En þetta er gríðarstór rannsókn sem nær til mjög margra, þannig að þetta er áhugavert,“ segir hún.

Sjáðu listann: Margir þættir hafa áhrif á áhættuna

D-vítamínskortur er aðeins af mörgum þáttum sem geta aukið áhættu á elliglöpum. Það útskýrir Gunhild Waldemar prófessor við Kaupmannahafnarháskóla og yfirmaður danska þekkingarsetursins á sviði elliglapasjúkdóma. Hún segir genin líka hafa mikil áhrif á áhættuna. Auk D-vítamínskorts hafa þessir þættir líka áhrif á hættuna á þróun heilahrörnunarsjúkdóma:

 

  • Of hátt kólesteról

 

  • Sykursýki

 

  • Of hár blóðþrýstingur

 

  • Hreyfingarleysi

 

  • Áfengi

 

  • Reykingar

 

  • Minnkuð heyrn

Hún undirstrikar þó að þarna sé ályktunin dregin á grundvelli mikils skorts á D-vítamíni og að þetta vítamín sé langt í frá eini áhættuþátturinn, vilji maður sjálfur gera eitthvað til að komast hjá heilahrörnun.

 

„Það má mæla með því að fá mælingu á D-vítamíni hjá lækni til að sjá hvort það er langt undir mörkum. En maður skyldi ekki reikna með að það sé hægt að komast hjá elliglöpum með því einu að taka D-vítamín. Þarna eru margir fleiri áhættuþættir, svo sem áfengi, reykingar og hreyfing,“ segir hún.

 

Jafnframt leggur hún áherslu á að sumum áhættuþáttunum getum við ekki með nokkru móti haft stjórn á.

“Um það bil fimmtungur okkar mun fá elliglöp áður en við deyjum. Genin sem við fæðumst með hafa mikil áhrif, en það er líka ýmislegt sem við getum gert sjálf – og D-vítamín eitt eitt þeirra.”

Gunhild Waldemar, klínískur prófessor í taugalækningum við Kaupmannahafnarháskóla og yfirmaður National Knowledge Centre for Dementia

LESTU EINNIG

HÖFUNDUR: Nanna Vium

Shutterstock

Heilsa

Breytingarnar á líkamsþyngd geta leitt í ljós hættu á heilabilun

Náttúran

8 uppfinningar sem þú getur þakkað Einstein fyrir

Náttúran

8 uppfinningar sem þú getur þakkað Einstein fyrir

Náttúran

Að klóna risaeðlur: Er hægt að vekja risaeðlur til lífsins?

Náttúran

Að klóna risaeðlur: Er hægt að vekja risaeðlur til lífsins?

Maðurinn

Heilann þyrstir í fitu

Maðurinn

Er það skaðlegt að plokka nefhárin?

Lifandi Saga

Hve lengi höfum við fengið sumarfrí?

NÝJASTA NÝTT

Alheimurinn

Mistök geta verið banvæn fyrir geimfara 

Náttúran

Kisulóra er villiköttur

Lifandi Saga

Greitt fyrir Pepsi-Cola með sovéskum kafbátum

Saga

Af hverju ráða Bandaríkin yfir Guantanamo?

Maðurinn

Af hverju sjá sumir drauga en aðrir ekki?

Náttúran

Hvaða rándýr étur flest fólk?

Heilsa

Er flotsaur til marks um góða heilsu?

Náttúran

Hvernig veit fræ að það eigi að spíra? 

Maðurinn

Með skönnun má spá fyrir um þunglyndi

Lifandi Saga

Robert the Bruce var hinn sanni Braveheart Skotanna

Alheimurinn

Mistök geta verið banvæn fyrir geimfara 

Náttúran

Kisulóra er villiköttur

Lifandi Saga

Greitt fyrir Pepsi-Cola með sovéskum kafbátum

Saga

Af hverju ráða Bandaríkin yfir Guantanamo?

Maðurinn

Af hverju sjá sumir drauga en aðrir ekki?

Náttúran

Hvaða rándýr étur flest fólk?

Heilsa

Er flotsaur til marks um góða heilsu?

Náttúran

Hvernig veit fræ að það eigi að spíra? 

Maðurinn

Með skönnun má spá fyrir um þunglyndi

Lifandi Saga

Robert the Bruce var hinn sanni Braveheart Skotanna

Fáðu aðgang að vÍSINDI.IS

Ókeypis í 2 vikur!

 

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

 

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Maðurinn

Ást er eintóm efnafræði

Maðurinn

Ást er eintóm efnafræði

Náttúran

Hjarta steypireyðar slær bara tvisvar á mínútu

Náttúran

Hjarta steypireyðar slær bara tvisvar á mínútu

Menning

Hvers vegna varð kvikmyndin „Casablanca“ svona vinsæl?

Maðurinn

Einvígið: Er rafmagnstannbursti betri en venjulegur?

Maðurinn

Getur dáleiðslan komið í stað fyrir lyf? 

Maðurinn

Hvaða blóðflokkur er sjaldgæfastur?

Vinsælast

1

Heilsa

Breytingarnar á líkamsþyngd geta leitt í ljós hættu á heilabilun

2

Maðurinn

Þess vegna tekur ástarsorg svona mikið á okkur

3

Maðurinn

Heilann þyrstir í fitu

4

Jörðin

Vísindamenn greina vaxtarverki: Fæðuhringur eldfjallsins

5

Náttúran

8 uppfinningar sem þú getur þakkað Einstein fyrir

6

Heilsa

Er flotsaur til marks um góða heilsu?

1

Heilsa

Breytingarnar á líkamsþyngd geta leitt í ljós hættu á heilabilun

2

Maðurinn

Þess vegna tekur ástarsorg svona mikið á okkur

3

Náttúran

8 uppfinningar sem þú getur þakkað Einstein fyrir

4

Heilsa

Er flotsaur til marks um góða heilsu?

5

Maðurinn

Sársauki – Hvað er sársauki?

6

Alheimurinn

Hvað er andefni?

Lifandi Saga

Getur Rússland orðið uppiskroppa með hermenn? 

Lifandi Saga

Kjarnorkubrjálæðingar kalda stríðstímans

Náttúran

Þrisvar til tunglsins og til baka aftur

Alheimurinn

Fullt tungl 2024 – Hvenær er tunglið fullt?

Heilsa

Kynin bregðast ekki eins við yfirvofandi áfalli

Maðurinn

Í fyrsta sinn: Vísindamenn leiða í ljós hvað gerist í heilanum þegar við deyjum

Lifandi Saga

Erfingi Napóleóns myrtur af Súlúmönnum

Menning og saga

Svona myndi kjarnorkustríð hafa áhrif á heiminn

Lifandi Saga

Flugmóðurskip úr sagi og ís átti að brjóta kafbáta Þjóðverjanna á bak aftur

Maðurinn

Er skaðlegt að halda aftur af hnerra?

Lifandi Saga

Samkynhneigður sjónvarpsleikari skáldaði upp sögur um eiginkonur

Maðurinn

Hvernig myndast krabbamein?

Mistök geta verið banvæn fyrir geimfara 

14 lög af efnisklæðum aðskilja líkama geimfarans gegn ægilegri geislun og hitastigsbreytingum sem nema 200 gráðum. Geimganga er eitt mest krefjandi starf í geimstöðinni, þar sem örsmáar rifur í hanska krefjast eldskjótra viðbragða.

Alheimurinn

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.690 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Viltu lesa greinina?

Fáðu aðgang að visindi.is

Ókeypis í 2 vikur!

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Núverandi áskrifendur að tímaritinu fá að sjálfsögðu ókeypis aðgang að vefnum og þurfa bara að virkja aðgang sinn hér.

Ef þú ert þegar áskrifandi að visindi.is