Lifandi Saga

Hvenær reið versta hitabylgja Evrópu yfir?

Fljót þornuðu upp og borgir loguðu. Hitabylgjan árið 2003 kostaði yfir 70.000 manns lífið – en hún bliknar í samanburði við martraðarárið þegar Evrópa glímdi við nær árslangan þurrk.

Hitabylgjur og þurrkar fara yfirleitt saman. Þannig var það árið 1540 – og þannig er það enn í dag, líkt og sést hér við uppistöðulónið Pego do Altar í Portúgal árið 2017.

BIRT: 05/07/2026

Mannskæðasta hitabylgja sem mælst hefur í Evrópu reið yfir árið 2003.

 

Víða fór hitinn yfir 40 stig og áætlað er að meira en 70.000 manns hafi látist af völdum hitans. Þar af dóu um 15.000 í Frakklandi einu saman.

 

Hinn mikli hiti varð meðal annars til þess að sjúkrahús gripu til neyðaráætlana á sama tíma og þurrkar og gróðureldar lögðu akra og skóga í rúst.

Þótt hitabylgjan árið 2003 hafi kostað ótal mannslíf hefur Evrópa áður gengið í gegnum enn verri hitakafla.

 

Árið 1540 varð álfan til dæmis fyrir hitabylgju sem olli þurrkum í samfellt ellefu mánuði. Slíkur langvarandi og fordæmalaus þurrkur er nefndur ofurþurrkur.

Hundruð sögulegra heimilda staðfesta að hitinn hafi verið gífurlegur. Þær greina meðal annars frá því að vatnið í Rín, sem sums staðar var allt að 800 metra breið, hafi þornað svo mikið að fólk gat gengið yfir ána.

 

Borgir og skógar urðu ítrekað eldi að bráð, brunnar þornuðu, uppskera visnaði á ökrum og búfé féll í hrönnum á meðan fólk beið örvæntingarfullt eftir örlitlu regni.

 

Á sögulegum tímum hafa skæðar náttúruhamfarir hvað eftir annað breytt Evrópu. Óveðursflóð, þurrkar og hnefastór högl hafa þurrkað þorp og bæi út af landakortinu:

Hálf milljón manna gæti hafa látist af völdum hitans

Nútímarannsóknir, meðal annars á árhringjum trjáa, hafa staðfest að árið 1540 hafi að öllum líkindum verið mun heitara en árið 2003.

 

Samkvæmt svissneska sagnfræðingnum Christian Pfister gætu allt að 500.000 manns hafa látist árið 1540 af völdum þurrka, hungurs og sjúkdóma.

HÖFUNDUR: Guðbjartur Finnbjörnsson, Emrah Sütcü

©Jules Verne Times Two/Wikimedia Commons

Nýskráning

Skráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með rúmlega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.790 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.