Fyrir utan braut Neptúnusar — á ystu slóðum sólkerfisins — sveima litlir ískaldir hnettir – svokölluð útstirni.
Flest þeirra halda sig í víðáttumiklu belti úr frosnum leifum frá fyrstu tíð sólkerfisins sem nefnist Kuipersbeltið.
Þar má finna dvergreikistjörnur á borð við Plútó og Eris, en einnig þúsundir smærri hnatta úr ís, bergi og lífrænum efnum.
Þau eru eins konar tímahylki sem gefa sjaldgæfa innsýn í bernsku sólkerfisins og enn er margt óljóst um þessi fyrirbæri.
Nú hefur eitt þeirra vakið mikla furðu meðal vísindamanna.
Fjarlægur og ískaldur hluti sólkerfisins hefur skyndilega reynst mun líflegra en vísindamenn töldu mögulegt.
Útstirnið (612533) 2002 XV93 — lítill hnöttur sem er aðeins um 500 kílómetrar í þvermál — virðist nefnilega hafa myndað lofthjúp.
Ekki þéttan og þokukenndan hjúp eins og á Jörðinni, heldur örþunnt úthvolf sem er fimm til tíu milljón sinnum þynnra en úthvolf Jarðar.
Samt sem áður er tilvist þessa hjúps ráðgáta sem ögrar skilningi okkar á litlum ísköldum hnöttum í Kuipersbeltinu.
Gæti hafa orðið til vegna halastjarna eða ísgosa
Þetta uppgötvaðist þegar japanskir stjörnufræðingar við Ishigakijima-stjörnuathugunarstöðina fylgdust með fyrirbærinu fara fyrir fjarlæga stjörnu í janúar 2024.
Venjulega myndi ljós stjörnunnar hverfa snögglega ef himintungl án lofthjúps færi fram hjá henni. En hér dofnaði ljósið smám saman eins og eitthvað — lofthjúpur — væri að dempa það.
Jafnvel litlir áhugamannasjónaukar gátu numið þessa mjúku breytingu og gögn frá fjórum mismunandi athugunarstöðum bentu skýrt til þess að gashjúpur umlyki 2002 XV93.
Sjá má myndskýringu á því hvernig ljósið hverfur hér í myndskeiðinu:
Fyrirbærið er allt of kalt til að vatnsís eða koltvísýringur geti gufað upp og Webb-geimsjónaukinn hefur áður komist að þeirri niðurstöðu að engar frosnar lofttegundir séu á yfirborði þess sem geti myndað lofthjúp.
Stjörnufræðingarnir telja að ein skýringin geti verið sú að eitthvað líkt halastjörnu hafi nýlega rekist á 2002 XV93 og skilið eftir tímabundinn lofthjúp sem hverfi á innan við þúsund árum.
Önnur skýring gæti verið að ís leynist undir yfirborðinu og hafi losnað vegna ísgosa sem knúin eru áfram af óþekktum orkugjafa.
Um áratugi hafa fræðimenn velt fyrir sér kenningum sem segja alheim okkar ekki vera þann eina í heiminum. En nú hafa stjarnfræðingar fundið fyrstu mögulegu sönnun þess að alheimur sé umlukinn óþekktum heimum í svonefndum fjölheimi: Kaldur staður í geimnum gæti verið gígur eftir árekstur við annan alheim:
Ef lofthjúpurinn reynist stöðugur hlýtur gas stöðugt að streyma frá fyrirbærinu. Ef hann dofnar höfum við orðið vitni að skammvinnu fyrirbæri í geimnum.
Vonast er til að Webb-geimsjónaukinn rannsaki 2002 XV93 á ný í þeirri von að upplýsa úr hverju hið dularfulla úthvolf er gert.
Niðurstöðurnar birtust í vísindatímaritinu Nature Astronomy.
