Örvæntingin leynir sér ekki í andlitum þeirra sem eftir eru í byrgi Adolfs Hitlers undir Berlín. Sókn Rauða hersins að þinghúsinu er hafin og aðeins spurning um klukkustundir þar til hermennirnir ná að byrginu sem Hitler hefur haft aðsetur í síðustu vikurnar.
Bak við metraþykka steinsteypuveggi hefur skap hans sveiflast milli ákafrar bjartsýni, uppgjafar og stjórnlausrar reiði, en 30. apríl 1945 rennur upp fyrir honum að stríðið er tapað.
Ásamt eiginkonu sinni, Evu Braun, kveður hann starfsfólk sitt og dyggustu stuðningsmenn. Að sögn þjónsins Heinz Linge hefur hann aldrei séð Hitler eins hokinn.
Nasistar fengu blásýruhylki sem var falið í litlu málmhylki.
Hjónin ganga þögul inn á skrifstofu Hitlers og loka á eftir sér. Allir í byrginu biðu í ofvæni, en ekkert heyrist. Eftir tíu mínútur opnar Linge varlega dyrnar ásamt ritara Hitlers, Martin Bormann. Þeir finna þau í sófanum. Eva Braun hefur tekið blásýru, en Hitler skotið sig í gagnaugað eftir að hafa bitið í hylkið.
Þessi frásögn hefur verið sögð ótal sinnum, en rannsóknir hafa dregið upp óvissari mynd.
Vitni voru ósammála
MEÐ
- Rauði herinn birti fyrstu skýrsluna um dauða Hitlers. Hún byggðist meðal annars á vitnisburði Harrys Mengershausen, sem hafði grafið hann, og niðurstaðan var sú að hann hefði látist af völdum blásýru.
- Hitler íhugaði án efa að nota blásýru. Þar sem hann var ekki viss um áhrif eitursins lét hann manninn sem sá um hundana prófa hylkið á hundinum Blondi. Hundurinn dó á örfáum sekúndum.
- Fjölmörg vitni hafa lýst einkennandi beiskri möndlulykt sem fylgir blásýru í herberginu þar sem Hitler lést. Fritz Tornow, sem annaðist hundana, kom í byrgið um klukkustund eftir sjálfsvígið og taldi, út frá lyktinni, að Hitler hefði tekið blásýruhylki.
Á MÓTI
- Mörg þeirra vitna sem hafa haldið því fram að Hitler hafi tekið blásýru voru ekki stödd í byrginu þegar sjálfsvígið átti sér stað, þar á meðal Mengershausen.
- Blásýra verkar svo hratt að afar ólíklegt er að hægt hafi verið að bæði taka eitrið og skjóta sig. Jafnvel þótt það hefði tekist hefðu krampaköstin sem eitrið veldur líklega skilið eftir blóðslettur á öxl og sófa, en slíku er ekki lýst í heimildum.
- Að sögn Heinz Linge, sem fann líkin, stafaði hin beiska möndlulykt frá Evu Braun. Af Hitler fannst aðeins lykt af púðri. Sama sagði aðstoðarmaður Hitlers, Otto Günsche, sem bar líkin upp úr byrginu og tók þátt í að brenna þau í garði ríkiskanslarans.
„Ég vil ekki falla í hendur óvina minna,“ sagði Adolf Hitler um ástæðu sjálfsvígs síns.
Ályktun: Eitrið skiptir sagnfræðingum enn í fylkingar
Nákvæmlega hvað gerðist í byrginu er ómögulegt að segja með fullri vissu.
Franskir vísindamenn reyndu árið 2018 að komast nær sannleikanum með því að rannsaka tennur Hitlers. Þeir komust að því að á gervitönnum hans voru bláleit ummerki sem hugsanlega gætu stafað af blásýru.
Þessi niðurstaða fellur að því sem Hitler fékk að heyra þegar hann leitaði ráða hjá SS-lækninum Werner Haase. Hann taldi öruggustu leiðina til sjálfsvígs vera að sameina skotvopn og eitur.
Sagnfræðingurinn Ian Kershaw, einn helsti sérfræðingur heims um Hitler, er þó sannfærður um að hann hafi ekki tekið blásýru. Að mati Kershaws eru traustustu heimildirnar frá þeim sem stóðu næst líkinu, og frásagnir þeirra styðja ekki að um blásýrueitrun hafi verið að ræða.
