Tækni

Hvernig eru sæstrengir lagðir?

Ítrekað heyrum við um slitna strengi í Eystrasalti. Eru strengirnir grafnir niður eða liggja þeir bara lausir á hafsbotninum?

Röndóttir gulir og appelsínugulir sæstrengir eru kílómetrum saman dregnir út af stórum keflum á skipsþilfarinu.

BIRT: 20/06/2026

Botn heimshafanna er þakinn sæstrengjum sem tengja saman heimsálfurnar.

 

Um 600 sæstrengir með samanlagðri lengd upp á 1,8 milljónir kílómetra sjá til þess að alþjóðleg gagnanet, þar á meðal netið, virki.

 

Á miklu dýpi úti á miðjum úthöfum liggja strengirnir yfirleitt óvarðir á hafsbotninum þar sem lítil hætta er á að þeir skemmist.

 

Á grynnra vatni – þ.e. á allt að þúsund metra dýpi – hefur færst í vöxt að grafa strengina niður til að koma í veg fyrir að þeir slitni vegna akkerisfesta eða af botnvörpum fiskiskipa.

Nútímastrengir flytja gögn um ljósleiðara sem hafa gríðarlega mikla flutningsgetu. Þess vegna þurfa strengirnir ekki að vera þykkari en garðslanga. Á grynnra dýpi eru strengirnir þó yfirleitt aðeins þykkari þar sem þeir eru sérstaklega varðir með aukalagi yst.

 

Á miklu dýpi verða strengir mjög sjaldan fyrir skemmdum og liggja því ósnertir allan líftíma sinn sem er um 25 ár. Að sögn samtakanna „International Cable Protection Committee“ er aðeins tilkynnt um rof á djúpsjávarstrengjum þrisvar til fjórum sinnum á ári.

 

Grafnir niður

Á grynnra vatni gerist það aftur á móti um 200 sinnum á ári.

 

Í flestum tilfellum eru það fiskveiðar sem valda rofinu og þar á eftir koma akkeri sem næstalgengasta orsökin. Mannleg umsvif eru því meiri ógn við strengina en til dæmis stormar og jarðskjálftar.

 

Árið 1855 ákvað Cyrus Fields at tengja Bandaríkin og Evrópu saman með 3.200 km löngum ritsímastreng. Bandaríkjamaðurinn hafði alls enga þekkingu á ritsíma og sæstrengjum, en þökk sé áköfum áhuga og elju hans tókst honum að framkvæma hið ómögulega:

Botnvörpur fiskiskipa eru þyngdar með járnkúlum eða jafnvel keflum sem geta grafist meira en hálfan metra niður í mjúkan hafsbotn og þar með ógnað sæstrengjunum.

 

Þar sem botnvörpur eru notaðar á sífellt meira dýpi gæti í framtíðinni orðið nauðsynlegt að grafa strengina niður á fleiri köflum en áður, til dæmis niður fyrir 1.500 metra.

 

Kapallinn er plægður niður í hafsbotninn

Á grunnsævi er algengt að grafa sæstrengi 1–3 metra niður í hafsbotninn. Þannig eru þeir varðir fyrir m.a. skipaakkerum og fiskitrollum.

1
Kílómetrar af kapli á rúllum eru á skipinu
Lagning kapals á hafsbotni krefst sérsmíðaðs skips sem flytur með sér þúsundir tonna af köplum sem vafðir eru upp á stórar keflisspólur á þilfarinu.
2
Kapallinn lagður á gönguhraða
Á meðan skipið siglir áfram á 4–5 km/klst. er kaplinum slakað niður frá skutnum. Mörg leiðsögukerfi og sjö skrúfur sjá til þess að halda stefnunni nákvæmlega.
3
Kapallinn plægður niður í hafsbotninn
Fjarstýrt neðansjávarfar dælir strengjunum niður í hafsbotninn með miklum þrýstingi. Þar sem hætta er mest eru strengirnir grafnir niður í þriggja metra djúpa skurði.

HÖFUNDUR: Jón Daníelsson, Jens E. Matthiesen

© Offshore2023/Shutterstock

Nýskráning

Skráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með rúmlega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.790 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.