Lifandi Saga

Hverjir voru á óvinalista Nixons?

Bandaríkjamenn voru hneykslaðir þegar þeir uppgötvuðu árið 1973 að Richard Nixon hélt lista yfir pólitíska óvini sína – og að forsetinn beitti óvönduðum aðferðum til að þagga niður í gagnrýnendum sínum.

Óvinalistinn var eitt af mörgum pólitískum hneykslismálum sem að lokum þvinguðu Richard Nixon til að segja af sér.

BIRT: 23/04/2026

 
 

„Ég er stríðsmaður ykkar. Ég er réttlæti ykkar. Og fyrir þá sem hafa verið beittir órétti: Ég er hefnd ykkar.“

 

Þannig þrumaði Donald Trump frammi fyrir hópi íhaldssamra kjósenda áður en hann var kjörinn næsti forseti Bandaríkjanna í nóvember 2024.

 

Síðan þá hefur hefndarorðræða Trumps svifið yfir vötnum og hann hefur marg oft ítrekað að hann muni hefna sín á nafngreindum pólitískum óvinum.

 

Yfirlýsingar hans hafa vakið reiði en Trump er ekki fyrsti bandaríski forsetinn sem heldur lista yfir óvini sína.

Árið 1973, meira en 50 árum áður en Trump hóf annað kjörtímabil sitt sem forseti varð mikið uppnám í Bandaríkjunum þegar upp komst að Richard Nixon hélt óvinalista.

 

Þetta umdeilda skjal var samið af nánustu ráðgjöfum Nixons forseta árið 1971 og innihélt nöfn 20 manna sem voru taldir hörðustu gagnrýnendur Nixons.

 

Á listanum voru leikarinn Paul Newman, blaðamaðurinn Edwin O. Guthman og Edward „Ted“ Kennedy, öldungadeildarþingmaður demókrata.

 

Listinn var síðar stækkaður upp í 220 nöfn – þar á meðal voru margir leikarar, fræðimenn, stjórnmálamenn og viðskiptamenn.

 

Skattar áttu að knésetja gagnrýnendur

Samkvæmt nánustu ráðgjöfum Nixons var tilgangur listans að „nota tiltæk alríkisstjórnartæki til að kæfa pólitíska andstæðinga okkar“ – það er að segja að beita stofnunum ríkisins til að skaða og grafa undan gagnrýnendum.

 

Skattayfirvöldum var skipað að rannsaka og þyngja skatta á fólkið á listanum en Nixon beitti pólitísku valdi sínu einnig með öðrum hætti – til dæmis með að fella úr gildi alríkissamninga við fyrirtæki í eigu fólks á óvinalistanum.

Þótt Nixon vildi kæfa andstæðinga sína var áætluninni aldrei hrint í framkvæmd.

 

Það var aðallega vegna þess að yfirmaður embættis ríkisskattstjóra, Donald Alexander, neitaði að fylgja ólöglegum tilskipunum forsetans.

 

Engu að síður var tilvist listans meiri háttar hneyksli og hann var ein af mörgumsönnunum um misbeitingu valds sem leiddi til afsagnar Nixons í ágúst 1974 eftir fimm og hálft ár í embætti.

HÖFUNDUR: Haukur Svavarsson, Emrah Sütcü

©The Nixon Library

Nýskráning

Skráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með rúmlega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.790 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.