Fyrir 100.000 árum sáu menn mörg þeirra stjörnumerkja sem við þekkjum nú en flest hafa þau verið dálítið öðruvísi útlits.
Hver stjarna fyrir sig færir sig hægt og sígandi örlítið til miðað við aðrar stjörnur á næturhimni. Þetta kalla stjörnufræðingar eigin hreyfingar stjarnanna.
Sú stjarna sem mest hreyfist er Barnardsstjarnan, rauð dvergstjarna í um sex ljósára fjarlægð héðan.
Barnardsstjarnan færist til um því sem næst tíu gráðusekúndur á ári. Til samanburðar má nefna að þvermál fulls tungls er um 1.800 gráðusekúndur.
Það tekur þessa stjörnu sem sagt 180 ár að færa sig sem svarar þvermáli fulls tungls á himni.
Fjarlæging einstakra stjarna hefur ekki áhrif á stjörnumerki
Flestar stjörnur færast miklu hægar en Barnardsstjarnan. Af því leiðir að flest stjörnumerki mætti þekkja aftur eftir nokkrar milljónir ára. Það gildir t.d. um Kassíópeiu sem myndar stórt W á næturhimni á norðurhveli jarðar.
Stjörnurnar í Kassíópeiu eru nefnilega í mörg hundruð ljósára fjarlægð. Það veldur því að eigin hreyfingar þeirra eru afar hægar séð frá jörðu.
Á hinum enda þessa kvarða er Karlsvagninn sem reyndar er ekki sjálfstætt stjörnumerki, heldur svokallað samstirni og hluti af stjörnumerkinu Stórabirni.
Stjörnurnar sjö sem mynda Karlsvagninn hreyfast tiltölulega hratt og breytingin á afstöðu þeirra verður meira áberandi vegna þess að fimm stjörnur hafa nokkurn veginn sömu stefnu en hinar tvær stefna nánast í gagnstæða átt.
Nú benda stjörnurnar tvær lengst til hægri nokkurn veginn beint á pólstjörnuna en eftir 100.000 ár verður lögun þessa samstirnis nokkuð breytt.
Stjörnuhreyfingar skekkja Karlsvagninn
Hver stjarna í Karlsvagninum hefur sína eigin stefnu og samstirnið breytir því um lögun á þúsundum ára.
1. Dubhe og Merak styttu vagninn
Fyrir 100.000 árum var vagninn sjálfur styttri vegna þess að bilið milli Dubhe (efst til hægri) og Merak (neðst til hægri) var styttra en nú. Vagnkjálkinn var beinni vegna þess að Alkaid (lengst til vinstri) myndaði nær beina línu við Mizar, Alioth og Megrez.
2. Tvær benda á pólstjörnuna
Nú er Karlsvagninn eitt þekktasta samstirnið á norðurhveli. Það stafar m.a. af því að stjörnurnar Dubhe og Merak (lengst til hægri) benda næstum þráðbeint á pólstjörnuna.
3. Alkaid brýtur vagnkjálkann
Eftir 100.000 ár hefur Karlsvagninn breytt talsvert um svip. Alkaid (lengst til vinstri) brýtur vagnkjálkann niður en Dubhai (lengst til hægri) lengir vagninn sjálfan og hann verður grynnri.
