Læknisfræði

Algengustu dánarorsakir í heimi

Hjarta- og æðasjúkdómar eiga sök á flestum dauðsföllum á ári. Hér má sjá hvaða aðrir sjúkdómar komast ofarlega á lista yfir algengustu dánarorsakir heims.

BIRT: 14/01/2024

Alþjóðaheilbrigðisstofnunin, WHO, hefur látið útbúa tölfræði yfir algengustu dánarorsakir í heimi.

 

Tölfræðin frá árinu 2019 hefur að geyma 55,4 milljón dauðsföll og þess ber að geta að tíu algengustu dánarorsakirnar eiga sök á 55% allra andláta.

Algengustu dánarorsakir heims eru
  • Nýrnasjúkdómar

 

  • Sykursýki

 

  • Niðurgangssjúkdómar

 

  • Heilabilunarsjúkdómar

 

  • Lungnakrabbamein og sjúkdómar í barka og lungnapípum

 

  • Sjúkdómar meðal nýfæddra barna

 

  • Sýkingar í neðri öndunarvegi

 

  • Þrálátur teppusjúkdómur í öndunarvegi

 

  • Heilablóðfall

 

  • Hjarta- og æðasjúkdómar

Lesið áfram og komist að raun um hversu margir láta lífið af völdum sjúkdóma og hvort um er að ræða fjölgun eða fækkun.

Algengustu dánarorsakirnar

  1. Nýrnasjúkdómar
  • Dauðsföll: 1,3 milljónir.
  • Hlutfall allra dauðsfalla: 2,3%.

 

Árið 2000 létust 813.000 manns af völdum nýrnasjúkdóma sem þá voru 13. algengasta dánarorsök í heimi.

 

Árið 2019 fjölgaði dauðsföllunum um hartnær 60% og fyrir vikið eru nýrnasjúkdómar í dag í 10. sæti.

 

  1. Sykursýki
  • Dauðsföll: 1,5 milljónir.
  • Hlutfall allra dauðsfalla: 2,7%.

 

Dauðsföllum af völdum sykursýki hefur fjölgað um 70% frá árinu 2000 og er fjölgunin mest meðal karla.

 

  1. Niðurgangssjúkdómar
  • Dauðsföll: 1,5 milljónir.
  • Hlutfall allra dauðsfalla: 2,7%.

 

Dauðsföllum af völdum niðurgangssjúkdóma fer fækkandi. Árið 2000 létust 2,6 milljónir manna af völdum niðurgangssjúkdóma sem táknar að tilfellunum hefur fækkað um ríflega 40% í dag.

 

  1. Heilabilunarsjúkdómar

Heilabilun bitnar iðulega á 65 ára gömlu fólki og eldri. Sjúkdómurinn getur þó einnig hrjáð yngra fólk.

  • Dauðsföll: 1,6 milljónir.
  • Hlutfall allra dauðsfalla: 2,9%.

 

Dauðsföllum af völdum heilabilunar fer fjölgandi. Um það bil 55 milljónir manna þjást af heilabilun í dag og er alsheimer algengastur þeirra sjúkdóma en á bilinu 60-70% allra tilfella heilabilunar eru af völdum hans.

 

Árlega greinast 10 milljónir manna með heilabilun. Konur veikjast oftar en karlar og eru 65% sjúklinganna konur.

  1. Lungnakrabbamein og sjúkdómar í barka og lungnapípum
  • Dauðsföll: 1,8 milljónir.
  • Hlutfall allra dauðsfalla: 3,2%.

 

Tilfellunum hefur fjölgað úr 1,2 milljónum árið 2000 upp í 1,8 milljónir á árinu 2019.

 

  1. Sjúkdómar meðal nýfæddra barna

 

Meðal sjúkdóma í nýburum eru m.a. sýkingar, blóðeitrun og erfiðleikar í tengslum við fyrirburafæðingar.

  • Dauðsföll: 2,0 milljónir.
  • Hlutfall allra dauðsfalla: 3,6%.

 

Dauðsföllum meðal nýfæddra barna hefur fækkað til muna á síðustu tveimur áratugum. Árið 2000 létust 3,2 milljónir nýfæddra barna af völdum þessara sjúkdóma en árið 2019 hafði þeim fækkað niður í 1,2 milljónir.

 

  1. Sýkingar í neðri öndunarvegi
  • Dauðsföll: 2,6 milljónir.
  • Hlutfall allra dauðsfalla: 4,7%.

 

Dauðsföllum hefur fækkað frá árinu 2000 en það ár létust alls 460.000 fleiri af völdum ofangreindra sýkinga en við á í ár. Sjúkdómar í neðri öndunarvegi, m.a. lungnabólga, eru meðal banvænstu sýkingarsjúkdóma í heimi.

Covid-tengd dauðsföll

Nýjustu tölur frá WHO leiða í ljós að þrjár milljónir manna hafi látist af völdum covid-19 árið 2020. Þetta eru 1,2 milljónum fleiri dauðsföll en skráð höfðu verið opinberlega.

 

Samanborið við aðrar dánarorsakir á listanum staðsetja þrjár milljónir dauðsfalla covid í fjórða sæti listans, með eilítið færri tilfelli en aðrir öndunarfærasjúkdómar.

  1. Sýkingar í neðri öndunarvegi
  • Dauðsföll: 3,2 milljónir.
  • Hlutfall allra dauðsfalla: 5,8%.

 

Dauðsföllum af völdum þrálátrar sýkingar í neðri öndunarvegi hefur fjölgað frá árinu 2000. Rösklega 80% allra dauðsfallanna verða í lág- og meðaltekjulöndum og eru áhættuþættirnir m.a. tóbaksreykur, loftmengun og eiturgufur.

 

  1. Heilablóðfall

Skyndileg lömun öðrum megin í andlitinu kann að vera til marks um heilablóðfall.

  • Dauðsföll: 6,1 milljónir.
  • Hlutfall allra dauðsfalla: 11%.

Tilfellum hefur fjölgað frá árinu 2000. Ár hvert fá um 15 milljónir manna heilablóðfall sem annað hvort stafar af blæðingu eða blóðtappa í heila. Auk þeirra rúmlega 6 milljóna sem látast af völdum heilablóðfalls fær annar eins hópur varanleg mein.

 
  1. Hjarta- og æðasjúkdómar
  • Dauðsföll: 8,9 milljónir.
  • Hlutfall allra dauðsfalla: 16%.

 

Hjarta- og æðasjúkdómar hafa verið algengasta dánarorsök í heimi undanfarin 15 ár og fjölgar dauðsföllunum ár frá ári.

 

Hjarta- og æðasjúkdómar er samheiti yfir hjartaáfall og svonefnda kransæðasjúkdóma sem stafa af þrengingum í þeim æðum sem sjá hjartanu fyrir súrefnisríku blóði.

Sjálfsmorð eru tíðust meðal ungs fólks

Ár hvert falla 703.000 manns fyrir eigin hendi og eru sjálfsmorð í fjórða sæti yfir algengustu dánarorsakir í aldurshópnum 15-19 ára.

 

Árið 2019 voru 77% allra sjálfsmorða framin í lág- og meðaltekjulöndum.

HÖFUNDUR: CHARLOTTE KJÆR

© Shutterstock.

Maðurinn

Táningar eru forritaðir til að hætta að hlusta á það sem mamma segir

Tækni

Einvígi: Hvort krefst minni orku –einfalt uppvask eða uppþvottavél?

Tækni

Einvígi: Hvort krefst minni orku –einfalt uppvask eða uppþvottavél?

Maðurinn

Vísindamenn leggja fram ný gögn: Hversu skaðlegt sjónvarpsgláp getur verið fyrir börn

Maðurinn

Vísindamenn leggja fram ný gögn: Hversu skaðlegt sjónvarpsgláp getur verið fyrir börn

Maðurinn

Rautt ljós getur leitt af sér betri sjón

Jörðin

Parísarsamkomulagið dautt: Það sýður upp úr hnettinum

Lifandi Saga

Hafnarborg í Texas lyftist upp um fimm metra 

NÝJASTA NÝTT

Maðurinn

Líffærin hafa mjög náið samstarf

Náttúran

Hvaða dýr er hættulegast allra?

Lifandi Saga

Miðaldir voru ekki myrkar

Lifandi Saga

Humar var hundafæða

Heilsa

Vísindamenn finna óvænt samband milli tannholdsbólgu og tiltekins sjúkdóms

Náttúran

Hvernig er móteitur gert?

Læknisfræði

Pasteur bjargaði heiminum frá hundaæði

Lifandi Saga

Áður en til fangelsisrefsingar kom hljóðaði dómurinn upp á: Kvalir og niðurlægingu

Lifandi Saga

Hver lagði eld að Róm?

Maðurinn

Af hverju var Elísabet drottning grafin í blýkistu?

Maðurinn

Líffærin hafa mjög náið samstarf

Náttúran

Hvaða dýr er hættulegast allra?

Lifandi Saga

Miðaldir voru ekki myrkar

Lifandi Saga

Humar var hundafæða

Heilsa

Vísindamenn finna óvænt samband milli tannholdsbólgu og tiltekins sjúkdóms

Náttúran

Hvernig er móteitur gert?

Læknisfræði

Pasteur bjargaði heiminum frá hundaæði

Lifandi Saga

Áður en til fangelsisrefsingar kom hljóðaði dómurinn upp á: Kvalir og niðurlægingu

Lifandi Saga

Hver lagði eld að Róm?

Maðurinn

Af hverju var Elísabet drottning grafin í blýkistu?

Fáðu aðgang að vÍSINDI.IS

Ókeypis í 2 vikur!

 

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

 

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Heilsa

Blóðflokkur þinn kann að hafa áhrif á hvort þú færð heilablóðfall snemma á lífsleiðinni

Heilsa

Blóðflokkur þinn kann að hafa áhrif á hvort þú færð heilablóðfall snemma á lífsleiðinni

Lifandi Saga

Víkingarnir voru kynþokkafullir kvennabósar

Lifandi Saga

Víkingarnir voru kynþokkafullir kvennabósar

Lifandi Saga

Úkraínska og rússneska – hver er munurinn?

Maðurinn

Svona mikið vatn ættir þú að drekka á dag

Náttúran

Fólk fer oft ekki rétt að köttunum sínum

Maðurinn

Af hverju borðum við ekki gras?

Vinsælast

1

Heilsa

Blóðflokkur þinn kann að hafa áhrif á hvort þú færð heilablóðfall snemma á lífsleiðinni

2

Maðurinn

Af hverju var Elísabet drottning grafin í blýkistu?

3

Náttúran

Hvaða dýr er hættulegast allra?

4

Maðurinn

Vísindamenn leggja fram ný gögn: Hversu skaðlegt sjónvarpsgláp getur verið fyrir börn

5

Maðurinn

Rautt ljós getur leitt af sér betri sjón

6

Maðurinn

Líffærin hafa mjög náið samstarf

1

Maðurinn

Af hverju var Elísabet drottning grafin í blýkistu?

2

Náttúran

Hvaða dýr er hættulegast allra?

3

Maðurinn

Vísindamenn leggja fram ný gögn: Hversu skaðlegt sjónvarpsgláp getur verið fyrir börn

4

Maðurinn

Rautt ljós getur leitt af sér betri sjón

5

Maðurinn

Líffærin hafa mjög náið samstarf

6

Lifandi Saga

Áður en til fangelsisrefsingar kom hljóðaði dómurinn upp á: Kvalir og niðurlægingu

Maðurinn

Hversu margt tónlistarfólk þjáist af heyrnarskerðingu?

Læknisfræði

Hvenær byrjuðu læknar að nota eter?

Náttúran

Risavaxin sjávarskrímsli vakin til lífs slá öll met. 

Lifandi Saga

Frelsisstyttan átti að hrópa til borgaranna

Lifandi Saga

Þýsku kjarneðlisfræðingarnir voru hikandi: Bomba Hitlers

Læknisfræði

Uppréttur eða liggjandi? Hvernig á að fá sem mest út úr pillunum þínum

Náttúran

Hvað er glertæring?

Maðurinn

Þarmabakteríurnar  lækka líkamshitann

Heilsa

Lífsnauðsynlegt næringarefni sem lítið er vitað um

Maðurinn

Krullað hár kælir höfuðið

Tækni

Hvernig virkar C14-greining?

Tækni

Framtíðin séð í baksýnisspegli 

Líffærin hafa mjög náið samstarf

Sérhæfð líkamsstarfsemi er í umsjá fjölmargra mismunandi líffæra. Hvert um sig sér aðeins um fáein afmörkuð verkefni. En oft mynda tvö eða fleiri líffæri samstarfskerfi til að annast mjög flókin verkefni.

Maðurinn

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.690 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Viltu lesa greinina?

Fáðu aðgang að visindi.is

Ókeypis í 2 vikur!

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Núverandi áskrifendur að tímaritinu fá að sjálfsögðu ókeypis aðgang að vefnum og þurfa bara að virkja aðgang sinn hér.

Ef þú ert þegar áskrifandi að visindi.is