Alheimurinn

Beint: Sjálfsmorðsgeimfar tekur stefnu beint á árekstur við loftstein

Fylgstu með þegar NASA skýtur DART-geimfarinu á loft – tilraunakanínu í vörnum jarðarbúa gegn loftsteinum sem gætu reynst hnettinum alvarleg ógn.

BIRT: 22/11/2021

LESTÍMI: 4 MÍNÚTUR

 

Nú tekur geimfarið Double Asteroid Redirection Test, DART, stefnun þráðbeint á loftstein á braut um jörðu og verður látið keyra inn í hann á fullri ferð.

 

Sjálfsmorðsleiðangur geimfarsins er ætlað að fá úr því skorið hvort við ráðum nú þegar yfir nauðsynlegri tækni til að sveigja loftsteina framhjá jörðinni.

 

NASA veitir okkur tækifæri til að fylgjast með geimskotinu í beinni útsendingu, en skotstundin er áætluð um kl. 05:30 að íslenskum tíma

 

Myndtengill: Fylgstu með hér þegar DART kveður jörðina

DART á að ýta við loftsteininum

DART er á stærð við lítinn bíl og verður skotið á loft með SpaceX Falcon 9-eldflaug sem ber farið út úr þyngdarsviði jarðar og í átt að loftsteininum Didymos og fylgisveini hans.

 

Geimfarið nær þó ekki til loftsteinsins og smærri steininum, Dimorphos, fyrr en í október 2022.

 

Tækið DRACO, um borð í geimfarinu, nýtir tundurskeytatækni til að stýra farinu án skipana frá jörðu og getur til viðbótar tekið myndir af lofsteinunum tveimur.

 

Eftir kerfisathugun breytir DART um stefnu og hefur „kamikazeferð“ sína.

 

1. DART fer á árekstrarbraut

DART flýgur í lítilli fjarlægð fram hjá loftsteinunum 2001 CB21 til að aðgæta kerfi sín áður en stefnan er endanlega tekin á Didymos. Í 38.000 km fjarlægð tekur sjálfvirka stjórnkerfið yfir og stýrir DART inn á braut Dimorphos.

2. Áreksturinn myndar gíg.

DART skellur á Diomorphos á 21.000 km hraða. Áreksturinn skapar margra metra breiðan gíg og þyrlar gríðarstóru rykskýi út í geiminn. Skýið sjá vísindamennirnir auðveldlega í sjónaukum og þar með að geimfarið hafi hitt í mark.

 

3. Sjónaukar sýna stefnubreytingu

Netverk sjónauka fylgist með loftsteinunum eftir áreksturinn. Þar eð lofsteinarnir snúast hvor um annan verður unnt að mæla langtímaáhrifin – jafnvel þótt hraði Dimorphos breytist aðeins um 0,014 km/klst eftir áreksturinn

 

Um tíu dögum fyrir áreksturinn losar DART lítinn gervihnött, LICIACube, sem á að senda myndir og upplýsingar til jarðar.

 

Vörn gegn loftsteinahamförum

Menn gera sér vonir um að hreyfiorkan frá DART, sem skellur á Dimorphos á 6,6 km hraða á sekúndu vegna hröðunar háþróaðs jónahreyfils, geti stytt brautartíma minni lofsteinsins um margar mínútur. Sjónaukar á jörðu niðri geta greint muninn.

 

DART_Kollisionskurs

Við áreksturinn hægir á minni loftsteininum en hann færist inn á nálægari braut og hefur því áhrif á hraða og stefnu stærri steinsins.

 

2024 verður ESA-geimfarið Hera sent út í geiminn til að rannsaka skemmdirnar eftir DART í smáatriðum.

 

Þekking frá báðum þessum leiðöngrum á svo að skera úr um það hvort unnt er ýta loftsteinum til og breyta þannig stefnu þeirra.

 

Didymos og Dimorphos fara fram hjá jörðinni í 5,9 milljón km fjarlægð árið 2123 og eru því ekki bein ógn við við jörðina. En meira en 22.000 lofsteinar eru á hringferð um sólina eftir brautum sem liggja ógnvekjandi nálægt hnetti okkar.

 

Farlige-asteroider-Missilsonde-skal-puffe-asteroide-ud-af-kurs

22.000 lofsteinar gætu skapað hér hættu og eytt allt frá einu bæjarfélagi upp í menningu okkar í heild.

 

Strax árið 2022 kemur einn þeirra loftsteina sem eru á listanum yfir hættulega himinhnetti í mögulegri árekstrarstefnu. Til allrar lukku eru líkurnar á árekstri þó einungis 1/3.800 og steinninn ætti því að fara hjá í nokkuð öruggri fjarlægð.

 

Engir þekktir lofsteinar stærri en 140 metrar í þvermál verða á mögulegri árekstrarbraut næstu 100 árin. En hins vegar er talið að einungis 40% loftsteina af þeirri stærð hafi enn fundist.

 

Heppnist DART-leiðangurinn vel hafa stjörnufræðingar komist einu skrefi nær því að verja jörðina fyrir árekstrum við stóra loftsteina.

 

 

Birt: 24.11.2021

 

 

 

JEPPE WOJCIK

 

Náttúran

Hvernig veit fræ að það eigi að spíra? 

Maðurinn

Með skönnun má spá fyrir um þunglyndi

Maðurinn

Með skönnun má spá fyrir um þunglyndi

Lifandi Saga

Robert the Bruce var hinn sanni Braveheart Skotanna

Lifandi Saga

Robert the Bruce var hinn sanni Braveheart Skotanna

Náttúran

Að klóna risaeðlur: Er hægt að vekja risaeðlur til lífsins?

Maðurinn

Sársauki – Hvað er sársauki?

Alheimurinn

Hvað er andefni?

NÝJASTA NÝTT

Læknisfræði

Soðnir kettir læknuðu nánast allt á miðöldum

Tækni

Eru eineggja tvíburar erfðafræðilega eins?

Alheimurinn

Mistök geta verið banvæn fyrir geimfara 

Náttúran

Kisulóra er villiköttur

Lifandi Saga

Greitt fyrir Pepsi-Cola með sovéskum kafbátum

Heilsa

10 matvæli með meira C-vítamín en appelsínur

Maðurinn

Þráhyggja tekur heilann í gíslingu

Saga

Af hverju ráða Bandaríkin yfir Guantanamo?

Maðurinn

Af hverju sjá sumir drauga en aðrir ekki?

Náttúran

Hvaða rándýr étur flest fólk?

Læknisfræði

Soðnir kettir læknuðu nánast allt á miðöldum

Tækni

Eru eineggja tvíburar erfðafræðilega eins?

Alheimurinn

Mistök geta verið banvæn fyrir geimfara 

Náttúran

Kisulóra er villiköttur

Lifandi Saga

Greitt fyrir Pepsi-Cola með sovéskum kafbátum

Heilsa

10 matvæli með meira C-vítamín en appelsínur

Maðurinn

Þráhyggja tekur heilann í gíslingu

Saga

Af hverju ráða Bandaríkin yfir Guantanamo?

Maðurinn

Af hverju sjá sumir drauga en aðrir ekki?

Náttúran

Hvaða rándýr étur flest fólk?

Fáðu aðgang að vÍSINDI.IS

Ókeypis í 2 vikur!

 

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

 

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Maðurinn

Heilann þyrstir í fitu

Maðurinn

Heilann þyrstir í fitu

Maðurinn

Er það skaðlegt að plokka nefhárin?

Maðurinn

Er það skaðlegt að plokka nefhárin?

Lifandi Saga

Hve lengi höfum við fengið sumarfrí?

Jörðin

Vísindamenn greina vaxtarverki: Fæðuhringur eldfjallsins

Maðurinn

Ást er eintóm efnafræði

Náttúran

Hjarta steypireyðar slær bara tvisvar á mínútu

Vinsælast

1

Heilsa

Breytingarnar á líkamsþyngd geta leitt í ljós hættu á heilabilun

2

Maðurinn

Þess vegna tekur ástarsorg svona mikið á okkur

3

Náttúran

8 uppfinningar sem þú getur þakkað Einstein fyrir

4

Heilsa

Er flotsaur til marks um góða heilsu?

5

Maðurinn

Sársauki – Hvað er sársauki?

6

Tækni

Eru eineggja tvíburar erfðafræðilega eins?

1

Heilsa

Breytingarnar á líkamsþyngd geta leitt í ljós hættu á heilabilun

2

Náttúran

8 uppfinningar sem þú getur þakkað Einstein fyrir

3

Heilsa

Er flotsaur til marks um góða heilsu?

4

Tækni

Eru eineggja tvíburar erfðafræðilega eins?

5

Náttúran

Hvaða rándýr étur flest fólk?

6

Náttúran

Að klóna risaeðlur: Er hægt að vekja risaeðlur til lífsins?

Maðurinn

Einvígið: Er rafmagnstannbursti betri en venjulegur?

Maðurinn

Getur dáleiðslan komið í stað fyrir lyf? 

Maðurinn

Hvaða blóðflokkur er sjaldgæfastur?

Lifandi Saga

Gestapo: Leynilögregla Hitlers olli skelfingu í Evrópu

Náttúran

Loftslagsfyrirbrigði gæti aukið bráðnun í norðri

Maðurinn

Mjúki maðurinn gengur í arf

Maðurinn

Nátthrafnar deyja fyrr en morgunhanar. En ástæðan kemur á óvart.

Alheimurinn

NASA: 50 metra stór loftsteinn getur skollið á jörðina árið 2046

Heilsa

Kynin bregðast ekki eins við yfirvofandi áfalli

Maðurinn

Í fyrsta sinn: Vísindamenn leiða í ljós hvað gerist í heilanum þegar við deyjum

Lifandi Saga

Erfingi Napóleóns myrtur af Súlúmönnum

Menning og saga

Svona myndi kjarnorkustríð hafa áhrif á heiminn

Soðnir kettir læknuðu nánast allt á miðöldum

John frá Gaddesden gaf út viðamikið læknisfræðirit á 14. öld sem læknar í Englandi gátu stuðst við. Í lækningaskyni mælti hann m.a. með soðnum innyflum katta.

Læknisfræði

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.690 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Viltu lesa greinina?

Fáðu aðgang að visindi.is

Ókeypis í 2 vikur!

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Núverandi áskrifendur að tímaritinu fá að sjálfsögðu ókeypis aðgang að vefnum og þurfa bara að virkja aðgang sinn hér.

Ef þú ert þegar áskrifandi að visindi.is