Maðurinn

Bólusett eða ekki: Svona mikill er munurinn

Hve lengi standa veikindin? Hve marga smitar þú? Hve marga þarf að leggja inn? Tölur og myndrit sýna gríðarlegan mun á Covid-19 eftir því hvort fólk er bólusett eð ekki.

BIRT: 01/12/2021

1. Hve margir bólusettir og óbólusettir smitast?  2. Hve mismunandi eru sjúkdómseinkennin?  3. Hve lengi smita bólusettir og óbólusettir?  4. Hve marga smita óbólusettir í samanburði við bólusetta?

LESTÍMI: 6 MÍNÚTUR

1. HVE MARGIR BÓLUSETTIR OG ÓBÓLUSETTIR SMITAST

 

Heilbrigðisyfirvöld um allan heim leggja áherslu á að óbólusett fólk – þar með talin t.d. börn og efasemdarmenn – haldi Covid-faraldrinum gangandi, þótt tölfræðin sýni að fleiri bólusettir smitist en óbólusettir.

 

Þessi þversögn skýrist einfaldlega af því að yfirgnæfandi fólks (á Vesturlöndum) hefur fengið bólusetningu. Þegar hlutföllin eru skoðuð með því að bera saman smitfjölda á hverja 100.000 bólusetta og hverja 100.000 óbólusetta, snúast tölurnar á haus.

 

Tölur frá heilbrigðisráðuneyti Wisconsinríkis í Bandaríkjunum sýna muninn skýrt og greinilega.

 

Til vinstri má sjá fjölda smitaðra (blátt), innlagðra (fjólublátt) og látinna (svart) af hverjum 100.000 bólusettum. Hægra megin er fjöldi smitaðra (rauðgult), innlagðra (rautt) og látinna (svart) af hverjum 100.000 óbólusettum.

 

Meðal bóluefnaefasemdarmanna er sú röksemd algeng að kórónaveirusmit sé svipað og inflúensa – og sem sagt ekki mikið að óttast.

 

En mesti munurinn á bólusettum og óbólusettum sést í fjölda sjúkrahúsinnlagna og dauðsfalla. Þetta verður mjög skýrt þegar tölurnar eru dregnar saman.

 

 

Smitaðir

Fyrir hvern einn sem smitast eftir fulla bólusetningu, smitast 4,58 óbólusettir.

 

Sjúkrahúsinnlögn

Fyrir hvern einn sem þarf sjúkrahúsinnlögn eftir fulla bólusetningu, þurfa 8,83 óbólusettir að leggjast inn.

 

 

Látnir

Á móti hverjum einum sem deyr úr Covid-19 eftir fulla bólusetningu, deyja 18,84 óbólusettir.

2. HVE MISMUNANDI ERU SJÚKDÓMSEINKENNIN?

 

Einhver mismunur milli bólusettra og óbólusettra sést einnig á sjúkdómseinkennunum.

 

Í enskri samantekt, þar sjúklingarnir voru sjálfir látnir lýsa einkennum sínum, kemur fram að flest bólusett fólk slapp við langvarandi hósta og hita eftir smit.

 

Mismunurinn gæti gefið til kynna að meðal bólusettra leggist Covid-19 einkum á efri hluta öndunarfæranna, en fari alveg niður í lungun í hinum óbólusettu.

 

Bólusettir fá öðruvísi einkenni

Helstu einkenni bólusettra

Höfuðverkur

Nefrennsli

Hnerri

Eymsli í hálsi

Missir lyktarskyns

 

Helstu einkenni óbólusettra

Höfuðverkur

Eymsli í hálsi

Nefrennsli

Hiti

Langvinnur hósti

 

 

Bólusett fólk er ólíklegra að veikjast mjög alvarlega af Covid-19.

 

Hlutfall þeirra sem fá langvinn eftirköst í hópi bólusettra, er umdeilt, en flestir vísindamenn eru sammála um að bóluefnin veiti ekki 100% vernd gegn eftirköstum.

 

Rannsóknir benda til að um 5% bólusettra fái eftirköst en um 30% óbólusettra þurfi að glíma við þau.

 

3. HVE LENGI SMITA BÓLUSETTIR OG ÓBÓLUSETTIR?

 

Hafir þú fengið bólusetningu verða veikindi þín almennt ekki jafn alvarleg og annars mætti reikna með. Veikindatíminn verður líka styttri og þú smitar heldur ekki aðra jafn lengi.

 

Svo lengi smita bólusettir og óbólusettir

Fullbólusettir, sem svo fá Covid-19 smita í 5-6 daga.

Óbólusettir, sem svo fá Covid-19 smita í 7-10 daga.

 

Munurinn á smitmagni er enn ekki ljós og því ekki hægt að fullyrða nákvæmlega hvernig og hve mikið fólk í þessum hópum smitar.

 

En það er þó afgerandi munur: Veirur sem verða til í bólusettu fólki eru þaktar mótefnum á yfirborði og þar af leiðandi ekki eins smitandi.

 

Síðast en ekki síst leiðir af lægri sýkingartölum að bólusettir eru rúmliggjandi 60% skemur en óbólusettir.

 

4. HVE MARGA SMITA BÓLUSETTIR Í SAMANBURÐI VIÐ BÓLUSETTA?

 

Í upphafi faraldursins var svonefndur smitstuðull eða „R-tala“ talsvert til umræðu. Smitstuðullinn segir til um hve marga aðra Covid-sjúklingur smitar að meðaltali.

 

Eftir að bóluefnin komu til sögunnar er orðið erfiðara að nota þessa tölu vegna þess að fólk skiptist nú í tvo hópa, þá óbólusettu, sem bæði smitast og smita aðra á sama hátt og áður, og svo þá bólusettu, sem bæði smitast síður og smita minna út frá sér.

 

Smistuðull er sem mismunandi milli hópanna tveggja.

 

 

Báðir óbólusettir

Mesta smithættan er milli óbólusettra. Smitstuðull meðal óbólusettra er talinn vera um 7.

 

Annar er óbólusettur

Hættan á smiti er aðeins einn tuttugasti ef annar einstaklingurinn er bólusettur.

 

Báðir bólusettir

Smithættan verður aðeins einn tvöhundruðasti ef báðir eru bólusettir.

 

 

Birt: 01.12.2021

 

 

JEPPE WOJCIK

 

 

Náttúran

Snjöll skordýr hafa fundið upp bestu brellur náttúrunnar

Jörðin

Veðrið er hlaupið í baklás

Jörðin

Veðrið er hlaupið í baklás

Lifandi Saga

Hvaðan eru indíánar?

Lifandi Saga

Hvaðan eru indíánar?

Náttúran

Hvaða núlifandi dýr hefur breyst minnst?

Heilsa

Vísindamenn hafa loksins leyst barnadauðaráðgátu.

Lifandi Saga

Hin voldugu turnskip Kínverja þoldu hvorki öldugang né vind 

NÝJASTA NÝTT

Maðurinn

Rannsókn: Hvernig færðu aðra til að líka vel við þig?

Náttúran

Þannig sigruðu fuglaköngulærnar allan heiminn

Náttúran

Bakteríur örva ilminn af sumarregni

Heilsa

Óhefðbundin en áhrifarík meðferð geðraskana

Lifandi Saga

Barbie breyttist í hasarhetju

Heilsa

Húðflúr getur hugsanlega aukið hættuna á ákveðinni tegund krabbameins

Lifandi Saga

Hverjir stunduðu djöflasæringar?

Læknisfræði

Þannig má vinna bug á ógleði

Náttúran

Horfðu á myndskeiðið: Ný tegund risaslöngu fannst í Amasonregnskóginum

Lifandi Saga

Hvenær eignuðumst við grasflatir?

Maðurinn

Rannsókn: Hvernig færðu aðra til að líka vel við þig?

Náttúran

Þannig sigruðu fuglaköngulærnar allan heiminn

Náttúran

Bakteríur örva ilminn af sumarregni

Heilsa

Óhefðbundin en áhrifarík meðferð geðraskana

Lifandi Saga

Barbie breyttist í hasarhetju

Heilsa

Húðflúr getur hugsanlega aukið hættuna á ákveðinni tegund krabbameins

Lifandi Saga

Hverjir stunduðu djöflasæringar?

Læknisfræði

Þannig má vinna bug á ógleði

Náttúran

Horfðu á myndskeiðið: Ný tegund risaslöngu fannst í Amasonregnskóginum

Lifandi Saga

Hvenær eignuðumst við grasflatir?

Fáðu aðgang að vÍSINDI.IS

Ókeypis í 2 vikur!

 

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

 

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Náttúran

Tungan kom lífinu upp á þurrlendið

Náttúran

Tungan kom lífinu upp á þurrlendið

Lifandi Saga

Persneskur kóngur stal borg óvina og endurreisti hana í eigin ríki 

Lifandi Saga

Persneskur kóngur stal borg óvina og endurreisti hana í eigin ríki 

Maðurinn

Viðamikil erfðafræðirannsókn breytir sögu mannsins: Ættartré okkar rifið upp með rótum

Lifandi Saga

Hversu lengi hafa Bandaríkin stutt Ísrael?

Lifandi Saga

Bók frá 1898 sagði fyrir um Titanic-slysið 

Heilsa

Sjö venjur geta dregið verulega úr hættu á þunglyndi

Vinsælast

1

Náttúran

Þannig sigruðu fuglaköngulærnar allan heiminn

2

Læknisfræði

Þannig má vinna bug á ógleði

3

Náttúran

Bakteríur örva ilminn af sumarregni

4

Náttúran

Horfðu á myndskeiðið: Ný tegund risaslöngu fannst í Amasonregnskóginum

5

Heilsa

Húðflúr getur hugsanlega aukið hættuna á ákveðinni tegund krabbameins

6

Heilsa

Óhefðbundin en áhrifarík meðferð geðraskana

1

Náttúran

Þannig sigruðu fuglaköngulærnar allan heiminn

2

Læknisfræði

Þannig má vinna bug á ógleði

3

Náttúran

Bakteríur örva ilminn af sumarregni

4

Náttúran

Horfðu á myndskeiðið: Ný tegund risaslöngu fannst í Amasonregnskóginum

5

Heilsa

Húðflúr getur hugsanlega aukið hættuna á ákveðinni tegund krabbameins

6

Heilsa

Óhefðbundin en áhrifarík meðferð geðraskana

Lifandi Saga

Hvenær byrjuðu indíánar að ríða hestum?

Tækni

Bílar svífa á methraða eftir nýrri grænni hraðbraut

Lifandi Saga

10 slæmar hugmyndir: Enginn þorði að mæla gegn einræðisherrunum

Heilsa

Vísindamenn hafa svarið: Hvers vegna eiga sumir auðvelt með að þyngjast?

Náttúran

Óvænt uppgötvun á 130 ára gömlum tasmaníuúlfi

Tækni

Ormar spinna þræði sex sinnum sterkari en skothelt kevlarefni

Lifandi Saga

Fimm heppnustu manneskjur sögunnar

Maðurinn

Hve mikið gagnamagn rúmast í heilanum?

Náttúran

Sníkill gæðir okkur fegurð

Læknisfræði

Ný tækni lokkar krabbafrumur úr felum

Jörðin

Hvenær var hnettinum skipt í tímabelti?

Lifandi Saga

Mömmustrákur tryggði bandarískum konum kosningaréttinn

Rannsókn: Hvernig færðu aðra til að líka vel við þig?

Þetta er góð og athyglisverð spurning sem tveir þýskir sálfræðingar virðast hafa fundið svarið við.

Maðurinn

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.690 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Viltu lesa greinina?

Fáðu aðgang að visindi.is

Ókeypis í 2 vikur!

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Núverandi áskrifendur að tímaritinu fá að sjálfsögðu ókeypis aðgang að vefnum og þurfa bara að virkja aðgang sinn hér.

Ef þú ert þegar áskrifandi að visindi.is