Maðurinn

Bólusett eða ekki: Svona mikill er munurinn

Hve lengi standa veikindin? Hve marga smitar þú? Hve marga þarf að leggja inn? Tölur og myndrit sýna gríðarlegan mun á Covid-19 eftir því hvort fólk er bólusett eð ekki.

BIRT: 01/12/2021

1. Hve margir bólusettir og óbólusettir smitast?  2. Hve mismunandi eru sjúkdómseinkennin?  3. Hve lengi smita bólusettir og óbólusettir?  4. Hve marga smita óbólusettir í samanburði við bólusetta?

LESTÍMI: 6 MÍNÚTUR

1. HVE MARGIR BÓLUSETTIR OG ÓBÓLUSETTIR SMITAST

 

Heilbrigðisyfirvöld um allan heim leggja áherslu á að óbólusett fólk – þar með talin t.d. börn og efasemdarmenn – haldi Covid-faraldrinum gangandi, þótt tölfræðin sýni að fleiri bólusettir smitist en óbólusettir.

 

Þessi þversögn skýrist einfaldlega af því að yfirgnæfandi fólks (á Vesturlöndum) hefur fengið bólusetningu. Þegar hlutföllin eru skoðuð með því að bera saman smitfjölda á hverja 100.000 bólusetta og hverja 100.000 óbólusetta, snúast tölurnar á haus.

 

Tölur frá heilbrigðisráðuneyti Wisconsinríkis í Bandaríkjunum sýna muninn skýrt og greinilega.

 

Til vinstri má sjá fjölda smitaðra (blátt), innlagðra (fjólublátt) og látinna (svart) af hverjum 100.000 bólusettum. Hægra megin er fjöldi smitaðra (rauðgult), innlagðra (rautt) og látinna (svart) af hverjum 100.000 óbólusettum.

 

Meðal bóluefnaefasemdarmanna er sú röksemd algeng að kórónaveirusmit sé svipað og inflúensa – og sem sagt ekki mikið að óttast.

 

En mesti munurinn á bólusettum og óbólusettum sést í fjölda sjúkrahúsinnlagna og dauðsfalla. Þetta verður mjög skýrt þegar tölurnar eru dregnar saman.

 

 

Smitaðir

Fyrir hvern einn sem smitast eftir fulla bólusetningu, smitast 4,58 óbólusettir.

 

Sjúkrahúsinnlögn

Fyrir hvern einn sem þarf sjúkrahúsinnlögn eftir fulla bólusetningu, þurfa 8,83 óbólusettir að leggjast inn.

 

 

Látnir

Á móti hverjum einum sem deyr úr Covid-19 eftir fulla bólusetningu, deyja 18,84 óbólusettir.

2. HVE MISMUNANDI ERU SJÚKDÓMSEINKENNIN?

 

Einhver mismunur milli bólusettra og óbólusettra sést einnig á sjúkdómseinkennunum.

 

Í enskri samantekt, þar sjúklingarnir voru sjálfir látnir lýsa einkennum sínum, kemur fram að flest bólusett fólk slapp við langvarandi hósta og hita eftir smit.

 

Mismunurinn gæti gefið til kynna að meðal bólusettra leggist Covid-19 einkum á efri hluta öndunarfæranna, en fari alveg niður í lungun í hinum óbólusettu.

 

Bólusettir fá öðruvísi einkenni

Helstu einkenni bólusettra

Höfuðverkur

Nefrennsli

Hnerri

Eymsli í hálsi

Missir lyktarskyns

 

Helstu einkenni óbólusettra

Höfuðverkur

Eymsli í hálsi

Nefrennsli

Hiti

Langvinnur hósti

 

 

Bólusett fólk er ólíklegra að veikjast mjög alvarlega af Covid-19.

 

Hlutfall þeirra sem fá langvinn eftirköst í hópi bólusettra, er umdeilt, en flestir vísindamenn eru sammála um að bóluefnin veiti ekki 100% vernd gegn eftirköstum.

 

Rannsóknir benda til að um 5% bólusettra fái eftirköst en um 30% óbólusettra þurfi að glíma við þau.

 

3. HVE LENGI SMITA BÓLUSETTIR OG ÓBÓLUSETTIR?

 

Hafir þú fengið bólusetningu verða veikindi þín almennt ekki jafn alvarleg og annars mætti reikna með. Veikindatíminn verður líka styttri og þú smitar heldur ekki aðra jafn lengi.

 

Svo lengi smita bólusettir og óbólusettir

Fullbólusettir, sem svo fá Covid-19 smita í 5-6 daga.

Óbólusettir, sem svo fá Covid-19 smita í 7-10 daga.

 

Munurinn á smitmagni er enn ekki ljós og því ekki hægt að fullyrða nákvæmlega hvernig og hve mikið fólk í þessum hópum smitar.

 

En það er þó afgerandi munur: Veirur sem verða til í bólusettu fólki eru þaktar mótefnum á yfirborði og þar af leiðandi ekki eins smitandi.

 

Síðast en ekki síst leiðir af lægri sýkingartölum að bólusettir eru rúmliggjandi 60% skemur en óbólusettir.

 

4. HVE MARGA SMITA BÓLUSETTIR Í SAMANBURÐI VIÐ BÓLUSETTA?

 

Í upphafi faraldursins var svonefndur smitstuðull eða „R-tala“ talsvert til umræðu. Smitstuðullinn segir til um hve marga aðra Covid-sjúklingur smitar að meðaltali.

 

Eftir að bóluefnin komu til sögunnar er orðið erfiðara að nota þessa tölu vegna þess að fólk skiptist nú í tvo hópa, þá óbólusettu, sem bæði smitast og smita aðra á sama hátt og áður, og svo þá bólusettu, sem bæði smitast síður og smita minna út frá sér.

 

Smistuðull er sem mismunandi milli hópanna tveggja.

 

 

Báðir óbólusettir

Mesta smithættan er milli óbólusettra. Smitstuðull meðal óbólusettra er talinn vera um 7.

 

Annar er óbólusettur

Hættan á smiti er aðeins einn tuttugasti ef annar einstaklingurinn er bólusettur.

 

Báðir bólusettir

Smithættan verður aðeins einn tvöhundruðasti ef báðir eru bólusettir.

 

 

Birt: 01.12.2021

 

 

JEPPE WOJCIK

 

 

Menning og saga

Frjálslyndar konur Egyptalands hneyksluðu alla

Maðurinn

Rautt ljós getur leitt af sér betri sjón

Maðurinn

Rautt ljós getur leitt af sér betri sjón

Jörðin

Parísarsamkomulagið dautt: Það sýður upp úr hnettinum

Jörðin

Parísarsamkomulagið dautt: Það sýður upp úr hnettinum

Lifandi Saga

Víkingarnir voru kynþokkafullir kvennabósar

Lifandi Saga

Úkraínska og rússneska – hver er munurinn?

Maðurinn

Svona mikið vatn ættir þú að drekka á dag

NÝJASTA NÝTT

Náttúran

Hvernig er móteitur gert?

Læknisfræði

Pasteur bjargaði heiminum frá hundaæði

Lifandi Saga

Áður en til fangelsisrefsingar kom hljóðaði dómurinn upp á: Kvalir og niðurlægingu

Lifandi Saga

Hver lagði eld að Róm?

Maðurinn

Af hverju var Elísabet drottning grafin í blýkistu?

Alheimurinn

Er jörðin kúla?

Maðurinn

Táningar eru forritaðir til að hætta að hlusta á það sem mamma segir

Tækni

Einvígi: Hvort krefst minni orku –einfalt uppvask eða uppþvottavél?

Maðurinn

Vísindamenn leggja fram ný gögn: Hversu skaðlegt sjónvarpsgláp getur verið fyrir börn

Maðurinn

Valda börn hraðari öldrun foreldranna?

Náttúran

Hvernig er móteitur gert?

Læknisfræði

Pasteur bjargaði heiminum frá hundaæði

Lifandi Saga

Áður en til fangelsisrefsingar kom hljóðaði dómurinn upp á: Kvalir og niðurlægingu

Lifandi Saga

Hver lagði eld að Róm?

Maðurinn

Af hverju var Elísabet drottning grafin í blýkistu?

Alheimurinn

Er jörðin kúla?

Maðurinn

Táningar eru forritaðir til að hætta að hlusta á það sem mamma segir

Tækni

Einvígi: Hvort krefst minni orku –einfalt uppvask eða uppþvottavél?

Maðurinn

Vísindamenn leggja fram ný gögn: Hversu skaðlegt sjónvarpsgláp getur verið fyrir börn

Maðurinn

Valda börn hraðari öldrun foreldranna?

Fáðu aðgang að vÍSINDI.IS

Ókeypis í 2 vikur!

 

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

 

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Maðurinn

Af hverju borðum við ekki gras?

Maðurinn

Af hverju borðum við ekki gras?

Náttúran

Af hverju velta hundar sér í blautu rusli?

Náttúran

Af hverju velta hundar sér í blautu rusli?

Maðurinn

Hversu margt tónlistarfólk þjáist af heyrnarskerðingu?

Læknisfræði

Hvenær byrjuðu læknar að nota eter?

Náttúran

Risavaxin sjávarskrímsli vakin til lífs slá öll met. 

Lifandi Saga

Frelsisstyttan átti að hrópa til borgaranna

Vinsælast

1

Heilsa

Blóðflokkur þinn kann að hafa áhrif á hvort þú færð heilablóðfall snemma á lífsleiðinni

2

Náttúran

Fólk fer oft ekki rétt að köttunum sínum

3

Maðurinn

Af hverju var Elísabet drottning grafin í blýkistu?

4

Maðurinn

Svona mikið vatn ættir þú að drekka á dag

5

Maðurinn

Vísindamenn leggja fram ný gögn: Hversu skaðlegt sjónvarpsgláp getur verið fyrir börn

6

Maðurinn

Rautt ljós getur leitt af sér betri sjón

1

Heilsa

Blóðflokkur þinn kann að hafa áhrif á hvort þú færð heilablóðfall snemma á lífsleiðinni

2

Maðurinn

Af hverju var Elísabet drottning grafin í blýkistu?

3

Maðurinn

Vísindamenn leggja fram ný gögn: Hversu skaðlegt sjónvarpsgláp getur verið fyrir börn

4

Maðurinn

Rautt ljós getur leitt af sér betri sjón

5

Lifandi Saga

Áður en til fangelsisrefsingar kom hljóðaði dómurinn upp á: Kvalir og niðurlægingu

6

Maðurinn

Af hverju eru karlar líkamlega sterkari en konur?

Maðurinn

Mannfólkið hefur kysst í 4.500 ár

Lifandi Saga

Hvaða land hefur oftast farið í stríð?

Læknisfræði

Ný tækni græðir sár þrefalt hraðar

Alheimurinn

Nú eru tungl Satúrnusar 146

Maðurinn

Krullað hár kælir höfuðið

Tækni

Hvernig virkar C14-greining?

Tækni

Framtíðin séð í baksýnisspegli 

Menning og saga

Ólíkar þjóðir í Evrópu á ísöld

Náttúran

Hunangsfluguna skortir flugtækni

Tækni

Græna afleysingin fyrir Concorde 2025

Maðurinn

Vísindamenn hafa fundið hinn fullkomna svefntíma

Maðurinn

Líkaminn og heilinn líða fyrir félagslega einangrun

Hvernig er móteitur gert?

Slöngubit getur verið banvænt ef móteitur er ekki gefið strax. En hvaðan fá læknarnir móteitrið og úr hverju er það?

Náttúran

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.690 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.