Maðurinn

Eftir 25 ára stríð gegn HIV sjá fræðimenn ljós í myrkrinu

25 árum eftir að HIV-veiran greindist sem orsök alnæmis lifa fleiri smitaðir í heiminum en nokkru sinni fyrr. Á árinu 2007 einu saman smituðust 2,5 milljónir manna af þessari banvænu veiru. Enn er ekki að finna neina lækningu gegn alnæmi, en tilraunir með fjölmörg lyf sem ráðast á veiruna með nýjum hætti veita vonir um árangursríkari meðferðir.

BIRT: 04/11/2014

Um mörg hundruð þúsund ára skeið smitaði veiran SIV ónæmiskerfi simpansa og mararkatta. Rétt eins og aðrar útbreiddar veirur tryggði hún viðkomu sína með því að auðsýna fórnarlambinu nokkra miskunn. Aparnir fundu einungis væg einkenni og á meðan hafði SIV færi á að dreifast, stökkbreytast og þróa form með nýjum eiginleikum.

Á mörgum stöðum í Afríku eru apar jafnan veiddir og etnir og þannig komst SIV í tæri við nýjan mögulegan hýsil – manneskjur. Í sínu upprunalega formi gat SIV vissulega ekki smitað manneskjur, en einhvern tímann um þarsíðustu aldamót kom fram ný gerð sem var fær um að taka stökkið yfir í nýja tegund. Það sem áður hafði verið skaðlaus sjúkdómur meðal apa var nú orðið að ógn gagnvart stórum hluta mannkyns.

Í ljósi fjölmargra rannsókna eru fræðimenn nú sannfærðir um að SIV hafi minnst þrisvar sinnum ráðist á manneskjur og breyst í HIV, jafnvel þegar fyrir þarsíðustu aldamót. Það var samt ekki fyrr en stærri bæir tóku að mótast í Kongó, sem veiran náði að dreifa sér. Árið 1969 komst veiran til vesturstrandar BNA og þar braust innan tíðar út faraldur.

Á þessum tíma voru menn grunlausir gagnvart þessari aðsteðjandi ógn. Það var fyrst upp úr 1980 að heimurinn fékk að vita af óskiljanlegum dauðsföllum ungra manna sem höfðu skömmu áður verið stálhraustir. Mennirnir létust af nýjum og þá óþekktum gerðum lungnasýkinga eða afar óvenjulegum bólgum í húð, maga og öndunarfærum. Árið 1981 lýstu yfirvöld því opinberlega að hér væri á ferðinni óþekktur sjúkdómur sem réðist á ónæmiskerfið, einkum meðal samkynhneigðra. Í ágúst þetta sama ár var sjúkdómurinn nefndur AIDS og í maí 1983 sýndu vísindamenn við Pasteur-stofnunina í París í fyrsta sinn að þessi banvæni sjúkdómur stafaði af veiru. Þremur árum síðar hlaut veiran nafnið HIV.

Þrátt fyrir að vera nátengd hinni vægu SIV gegndi öðru máli um HIV. Smit veirunnar er banvænt og þrátt fyrir að liðið geti tveir áratugir áður en alnæmi brýst út er enga lækningu að finna. Án lyfjameðferðar er meðalævilengd HIV sjúklings einungis 9 mánuðir. Þetta hefur haft skelfilegar afleiðingar í sunnanveðri Afríku þar sem sjúkdómurinn er afar útbreiddur og meðferðarmöguleikar fábrotnir. Í landi eins og Botswana þar sem meðalævi íbúa á tímabilinu 1958 – 1988 steig úr 45 árum í 61 ár hefur meðalævilengd manna nú hrapað vegna alnæmis og var árið 2003 einungis 38 ár.

Veiran sest á litningana

Greining á HIV árið 1983 fól í sér að vísindamenn vissu nú við hvaða andstæðing væri að tefla. HIV er svonefndur retrovírus sem, rétt eins og herpes-veiran, setur erfðaefni sitt inn í litninga á smitaðri frumu. Eftir HIV-smit verður veiran þannig hluti af genamengi smituðu frumunnar og því er ógjörningur að losna við sjúkdóminn.

Nú getur tvennt gerst, annaðhvort leggjast veiru-genin í eins konar dvala og láta nánast ekkert á sér kræla í fjölmörg ár. Ellegar þau taka strax við að mynda nýjar veirur. Rétt eftir smit er síðari framvindan líklegri og það leiðir til að veiran dreifist til nánast allra móttækilegra CD4+ T-frumna, sem eru eitt helsta vopnið í ónæmiskerfi líkamans.

Við þessa gríðarlegu fjölgun HIV-veira á fyrstu tveimur til átta vikunum eftir smit deyja fjölmargar ónæmisvarnarfrumur sjúklingsins, sem verður fyrir vikið afar næmur gagnvart ýmsum sjúkdómum. Í fyrstu kunna einkennin að minna á flensu með nokkrum hita, eymslum í hálsi og beinverkjum, en einkennin eru svo alvanaleg að á þessum tíma er erfitt að átta sig á hversu alvarlegt smitið er. Þegar veiran hefur dreifst um allt ónæmiskerfið leggst hún í dvalarástand og þá jafnar sjúklingurinn sig tímabundið. Dvalinn varir að jafnaði í tíu ár en getur sveiflast allt frá tveimur vikum yfir í tuttugu ár. Á þessu tímabili fjölgar HIV sér afar hægt og það leiðir einkum til að CD4 + T-frumurnar brotna niður hægt og rólega. Yfirleitt inniheldur einn ml blóðs 1.200 slíkar frumur en fari þær niður fyrir 200 eru menn sagðir vera komnir með alnæmi, enda hafa veigamiklar varnir ónæmiskerfisins þá alveg hrunið. Alnæmi virkar ekki á framleiðslu og verkun mótefnisvaka ónæmiskerfisins, heldur ræðst veiran á svokallaðar frumuvarnir sem eru sérhæfðar í að verjast sveppasýkingum, bólgum – m.a. sumu krabbameini – veirum og bakteríum.

Dormandi sjúkdómar vakna upp

Fyrstu einkenni alnæmis eru oft síþreyta, hálsbólga og bronkítis, og smám saman ráðast fram herpes-veirur og aðrir vírusar, sem flestar manneskjur eru smitaðar af, en ónæmiskerfi þeirra hefur haldið í skefjum. Margar slíkar veirur orsaka fáséð krabbameinslík æxli í t.d. eitlum, slímhimnum eða húð. Sjúklingar verða einnig afar móttækilegir fyrir berklum og oftar en ekki er endanleg dánarorsök lungnabólga af völdum sveppsins pneumocystis.

Allt fram til 1978 – þegar alnæmisfaraldurinn hafði geisað í sex ár og minnst þrjár milljónir manna voru smitaðar af HIV – fólst eina hjálpin sem hægt var að bjóða sjúklingunum í meðhöndlun á afleiddum sjúkdómum. Árið 1985 höfðu vísindamenn við bandarísku krabbameinsstofnunina (NCI) og lyfjafyrirtækið Glagso -Smith Clai – hins vegar prófað nýja aðferð á alnæmissjúklingum sem gat lengt líf þeirra. Lyfið retrovir (AZT) var upprunalega þróað gegn krabbameini án þess að sýna nokkra gagnlega virkni. Árið 1987 fékk það hins vegar hraðmeðferð hjá bandarískum heilbrigðisyfirvöldum vegna alnæmismeðferðar og enn þann dag í dag er það oft notað saman með öðrum lyfjum. Retrovir ræðst á HIV veiruna á því þrepi í ferli hennar þegar fruma er einmitt við að vera smituð og þær RNA-sameindir sem bera erfðaefni veirunnar eru við að umkóðast í DNA. Lyfið hefur hins vegar alvarlegar aukaverkanir og smám saman kom í ljós að HIV stökkbreyttist svo hratt að það öðlaðist mótstöðu gegn því.

Lyfjablanda veitir nýtt líf

Árið 1995 kom ný gerð lyfja á markaðinn. Þau beindust að getu HIV-veirunnar til að móta sína veirubúta og nú er að finna mörg lyf með svokölluðum protease-hemlum á markaðnum. Út af fyrir sig hafa þau sambærilega galla og Retrovir og svipuð lyf, sem öll eru jafnan nefnd bakritunarhemlar. Árið 1996 hófu læknar hins vegar nýja meðferð sem blandar saman minnst þremur lyfjum sem eru valin úr þessum tveimur meginhópum lyfja.

Þessi lyfjablanda sem meðal fagmanna er nefnd HAART – Highly Active Anti Retroviral Therapy – reyndist afar vel og er ennþá helsta vopn lækna í baráttunni gegn alnæmi. HAART getur lengt líf alnæmissjúklinga um áraraðir, en er samt engin lækning og drjúgur hluti sjúklinga nýtur ekki góðs af þessum lyfjum. Fjölmargir eiga þess ekki kost að taka svo margar pillur mörgum sinnum á degi hverjum. Meðferðin er einnig afar kostnaðarsöm og meirihluti HIV-smitaðra í heiminum hafa engan aðgang að viðhlítandi læknishjálp. Auk þess hefur hverfandi lítill hluti íbúa í flestum þróunarlöndum verið prófaður gagnvart HIV, en það er forsenda þess að hefja meðferð í tæka tíð.

Heilbrigðir smitberar dreifa HIV

Þrátt fyrir að lyfjablöndur hafi lengt líf sjúklinga umtalsvert hafa þær ekki dregið úr smiti – heldur þvert á móti. Einmitt vegna þess að nú lifa sjúklingar lengur eiga þeir kost á að smita fleiri og hættan á að veiran nái til annarra hefur aukist. Þetta er ein meginástæða þess að nú eru fleiri HIV smitaðir í heimi en nokkru sinni fyrr – 33 milljónir – og alnæmi lagði 2,1 milljón að velli árið 2007.

En þrátt fyrir þessar ömurlegu tölur er engin ástæða til að örvænta. Samanlagður fjöldi alnæmissmitaðra í heiminum hefur farið lítillega minnkandi síðan 2005 og í Afríku sunnan Sahara hefur heildarfjöldi smitaðra fallið úr nærri 6 prósentum íbúa í 5 prósent árið 2007. Í SA-Asíu stefnir einnig í rétta átt og á báðum meginlöndum eru það einkum vel heppnaðar forvarnir, sem eru undirstaða þessa árangurs.

Þegar alnæmisfaraldurinn braust út upp úr 1980 var í fyrstu litið á hann sem sjúkdóm samkynhneigðra manna og í upphafi fékk hann jafnframt nafnið „Gay Related Immune Deficiency,“ – eða hommatengd ónæmisveiklun. En frá árinu 1995 hafa liðlega helmingur smitaðra fullorðinna verið konur og um 8% eru börn undir 15 ára aldri. Afríka verður einkum illa fyrir barðinu á sjúkdómnum. Í S-Afríku, sem hefur orðið hvað verst úti, er um þriðjungur allra kvenna á aldrinum 20 – 25 ára smitaður. HIV smitast afar auðveldlega frá móður til barns – bæði á meðgöngu og við sjálfa fæðinguna, en einnig meðan barnið er á brjósti – og reiknað er með að fjórðungur allra óléttra kvenna með HIV muni smita börn sín.

Á flestum svæðum í Afríku er engin hefð fyrir notkun smokka, sem eykur áhættu kvennanna. Við venjulegar samfarir eru 0,5% líkindi á að konan smitist af HIV-smituðum bólfélaga – tíu sinnum meiri hætta en hjá karlmanni. Rannsóknir frá WHO sýna að nauðganir á konum eru afar algengar í Afríku og þær auka smithættuna þar sem slímhúð skeiðarinnar rofnar oft, en það auðveldar veirunni að komast inn í blóðið.

Eins og áður hefur komið fram finnst engin lækning á alnæmi og því eru margir sem vonast til að þróa megi mótefni er getur hindrað HIV smit og þannig til lengri tíma jafnvel útrýmt alnæmi. En vísindamenn hafa hvað eftir annað orðið fyrir miklum vonbrigðum með tilraunir sínar og niðurstöður, og þrátt fyrir að um þessar mundir fari fram um þrjátíu mismunandi rannsóknir á mótefnum, eru menn ekki vongóðir um árangur.

HIV-vírusinn hefur undraverða getu til að forðast ónæmiskerfið enda stökkbreytist hann svolítið í hvert sinn sem hann smitar nýja frumu í líkamanum. Þetta þýðir að HIV-smituð manneskja er í raun með ótal mismunandi afbrigði veirunnar, sem torveldar verulega þróun á skilvirku mótefni.

Annað vandamál felst í að núverandi mótefni byggja á sömu ónæmisfræðilegu meginreglunni og ef í ljós kemur að hún reynist vísindaleg blindgata er allt erfiðið unnið fyrir gíg. En sem betur fer hafa vísindamenn á síðustu árum öðlast ný tromp í spilinu gegn HIV og alnæmi. Lyfjaframleiðandinn Merck hlaut árið 2007 framleiðslurétt á lyfi sem ræðst á getu veirunnar við að splæsa gen sín í litninga fórnarlambsins. Í slíku ferli reiðir veiran sig á efnahvata er nefnist intergrase og lyfið virkar einmitt með því að draga úr virkni efnahvatans. Nýja lyfið hefur reynst afar vel saman með núverandi lyfjum og virðist einkum henta sjúklingum sem hafa af einhverjum orsökum ekki notið góðs af virkni annarra lyfja.

Önnur lyfjafyrirtæki leitast við að ráðast á HIV þegar veirubútarnir eru að renna saman við mannsfrumuna. Þá þarf veiran að láta „krækju“ sína grípa í svokallaða CCR5-móttakara á yfirborði mannsfrumunnar og þetta mögulega lyf virkar með því að tengjast sjálft viðtökunum og hindra þannig að HIV komist að þeim. Í raun er þetta í fyrsta sinn sem menn gera tilraunir með lyf sem beinist að hlutum eða ferlum í mannsfrumunni og það getur reynst afar mikill kostur. Þar sem HIV er stöðugt að stökkbreytast er mikil hætta á að veiran öðlist mótstöðu gegn öðrum lyfjum sem beinast að veirunni sjálfri. En þennan eiginleika sinn getur veiran ekki nýtt sér þegar lyfjunum er þess í stað beint til að verja mannsfrumuna.

CCR5-móttakarinn er áhugaverður þar sem hann hefur stökkbreyst hjá sumum mönnum. Margar rannsóknir benda til að þessar manneskjur séu af náttúrunnar hálfu ónæmar fyrir HIV þar sem veiran getur ekki þrengt sér inn í frumur þeirra. Sum afbrigði af HIV nýta sér þó annan móttakara og því veitir stökkbreytingin ekki fullkomna vörn. Lyfjafyrirtækið Pfizer fékk árið 2007 samþykki á fyrsta lyfinu sem lokar fyrir CCR5-móttakara, en seinni tíma rannsóknir hafa dregið árangur þess í efa og sumir vísindamenn óttast langtíma aukaverkanir, enda þekkja menn ekki ennþá hina náttúrulegu virkni móttakarans.

Vísindamenn vinna einnig með fjöldann allan af öðrum lyfjum sem eiga þó enn langt í land. Eitt slíkra, Bevirimat, virkar með því að tengjast einum af byggingasteinum HIV þannig að veiran getur ekki raðað sjálfri sér rétt saman. Þessi svokallaði mótunarhemill hefur þó til þessa einungis haft mælanlega virkni hjá um helmingi þátttakenda í tilraunum og orsökin er enn og aftur sú hversu oft HIV stökkbreytist. Önnur baráttuaðferð er hin svokallaða antisense-RNA-sameind. Hún gengur út á að mynda erfðafræðilega spegilmynd af HIV, einskonar viðbótar RNA-sameind, sem er fær um að skapa tvístreng með upphaflega veiru-RNAinu sem verður fyrir vikið óvirkt.

Vísindamenn vilja hreinsa HIV úr frumum

Óháð árangri munu nýju lyfin ekki geta læknað sjúklinga. Þess vegna vakti það mikla athygli þegar vísindateymi frá Dresden og Hamburg gerði opinberar niðurstöður árið 2007, sem sýndu alveg nýja baráttuaðferð er hefur það markmið að fjarlægja veiruna úr litningum smitaðra frumna og þannig útrýma HIV-smiti.

Fræðimennirnir nýta sér náttúrulegan efnahvata sem er fær um að skera búta úr litningi og þessu næst splæsa endum hans aftur saman. Með slíkri genasplæsingu hafa þeir hannað nýja gerð af efnahvata sem getur borið kennsl á DNA-frumur í endum veiru genamengisins og skorið litninginn upp á einmitt þessum stöðum. Þessi hannaði efnahvati, „Tre Rekombenasi“, var prófaður á ræktuðum mannsfrumum sem voru smitaðar með HIV og stóðst prófið með glans: HIV var einfaldlega skorið út úr litningnum og hann síðan settur saman á ný.

Það þurfa eðlilega að fara fram margar tilraunir áður en „Tre Rekombenasi“-lyf birtast í hillum apóteka. Ein helsta áskorunin er að koma efnahvatanum í sýktar frumur. Efnahvatinn er afar viðkvæmur og brotnar skjótt niður ef hann er ekki í réttu umhverfi. Því er hvorki hægt að gefa hann í pilluformi eða með sprautu, en genameðferð gæti verið einn kostur.

Í 25 ár hefur HIV-veiran haft undirtökin. En margt bendir til að manneskjan nái brátt króki á móti bragði. Á síðustu tveimur árum hefur fjöldi dauðsfalla af völdum alnæmis minnkað lítillega og í Afríku hefur fjöldi HIV smitaðra fallið síðan 2000. Miklar framfarir hafa átt sér stað við að lengja líf sjúklinga, fleiri lyf eru á leiðinni og kannski er lækning innan seilingar.

Náttúran

Snjöll skordýr hafa fundið upp bestu brellur náttúrunnar

Jörðin

Veðrið er hlaupið í baklás

Jörðin

Veðrið er hlaupið í baklás

Lifandi Saga

Hvaðan eru indíánar?

Lifandi Saga

Hvaðan eru indíánar?

Náttúran

Hvaða núlifandi dýr hefur breyst minnst?

Heilsa

Vísindamenn hafa loksins leyst barnadauðaráðgátu.

Lifandi Saga

Hin voldugu turnskip Kínverja þoldu hvorki öldugang né vind 

NÝJASTA NÝTT

Maðurinn

Rannsókn: Hvernig færðu aðra til að líka vel við þig?

Náttúran

Þannig sigruðu fuglaköngulærnar allan heiminn

Náttúran

Bakteríur örva ilminn af sumarregni

Heilsa

Óhefðbundin en áhrifarík meðferð geðraskana

Lifandi Saga

Barbie breyttist í hasarhetju

Heilsa

Húðflúr getur hugsanlega aukið hættuna á ákveðinni tegund krabbameins

Lifandi Saga

Hverjir stunduðu djöflasæringar?

Læknisfræði

Þannig má vinna bug á ógleði

Náttúran

Horfðu á myndskeiðið: Ný tegund risaslöngu fannst í Amasonregnskóginum

Lifandi Saga

Hvenær eignuðumst við grasflatir?

Maðurinn

Rannsókn: Hvernig færðu aðra til að líka vel við þig?

Náttúran

Þannig sigruðu fuglaköngulærnar allan heiminn

Náttúran

Bakteríur örva ilminn af sumarregni

Heilsa

Óhefðbundin en áhrifarík meðferð geðraskana

Lifandi Saga

Barbie breyttist í hasarhetju

Heilsa

Húðflúr getur hugsanlega aukið hættuna á ákveðinni tegund krabbameins

Lifandi Saga

Hverjir stunduðu djöflasæringar?

Læknisfræði

Þannig má vinna bug á ógleði

Náttúran

Horfðu á myndskeiðið: Ný tegund risaslöngu fannst í Amasonregnskóginum

Lifandi Saga

Hvenær eignuðumst við grasflatir?

Fáðu aðgang að vÍSINDI.IS

Ókeypis í 2 vikur!

 

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

 

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Náttúran

Tungan kom lífinu upp á þurrlendið

Náttúran

Tungan kom lífinu upp á þurrlendið

Lifandi Saga

Persneskur kóngur stal borg óvina og endurreisti hana í eigin ríki 

Lifandi Saga

Persneskur kóngur stal borg óvina og endurreisti hana í eigin ríki 

Maðurinn

Viðamikil erfðafræðirannsókn breytir sögu mannsins: Ættartré okkar rifið upp með rótum

Lifandi Saga

Hversu lengi hafa Bandaríkin stutt Ísrael?

Lifandi Saga

Bók frá 1898 sagði fyrir um Titanic-slysið 

Heilsa

Sjö venjur geta dregið verulega úr hættu á þunglyndi

Vinsælast

1

Náttúran

Þannig sigruðu fuglaköngulærnar allan heiminn

2

Læknisfræði

Þannig má vinna bug á ógleði

3

Náttúran

Bakteríur örva ilminn af sumarregni

4

Náttúran

Horfðu á myndskeiðið: Ný tegund risaslöngu fannst í Amasonregnskóginum

5

Heilsa

Húðflúr getur hugsanlega aukið hættuna á ákveðinni tegund krabbameins

6

Heilsa

Óhefðbundin en áhrifarík meðferð geðraskana

1

Náttúran

Þannig sigruðu fuglaköngulærnar allan heiminn

2

Læknisfræði

Þannig má vinna bug á ógleði

3

Náttúran

Bakteríur örva ilminn af sumarregni

4

Náttúran

Horfðu á myndskeiðið: Ný tegund risaslöngu fannst í Amasonregnskóginum

5

Heilsa

Húðflúr getur hugsanlega aukið hættuna á ákveðinni tegund krabbameins

6

Heilsa

Óhefðbundin en áhrifarík meðferð geðraskana

Lifandi Saga

Hvenær byrjuðu indíánar að ríða hestum?

Tækni

Bílar svífa á methraða eftir nýrri grænni hraðbraut

Lifandi Saga

10 slæmar hugmyndir: Enginn þorði að mæla gegn einræðisherrunum

Heilsa

Vísindamenn hafa svarið: Hvers vegna eiga sumir auðvelt með að þyngjast?

Náttúran

Óvænt uppgötvun á 130 ára gömlum tasmaníuúlfi

Tækni

Ormar spinna þræði sex sinnum sterkari en skothelt kevlarefni

Lifandi Saga

Fimm heppnustu manneskjur sögunnar

Maðurinn

Hve mikið gagnamagn rúmast í heilanum?

Náttúran

Sníkill gæðir okkur fegurð

Læknisfræði

Ný tækni lokkar krabbafrumur úr felum

Jörðin

Hvenær var hnettinum skipt í tímabelti?

Lifandi Saga

Mömmustrákur tryggði bandarískum konum kosningaréttinn

Rannsókn: Hvernig færðu aðra til að líka vel við þig?

Þetta er góð og athyglisverð spurning sem tveir þýskir sálfræðingar virðast hafa fundið svarið við.

Maðurinn

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.690 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Viltu lesa greinina?

Fáðu aðgang að visindi.is

Ókeypis í 2 vikur!

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Núverandi áskrifendur að tímaritinu fá að sjálfsögðu ókeypis aðgang að vefnum og þurfa bara að virkja aðgang sinn hér.

Ef þú ert þegar áskrifandi að visindi.is