Jörðin

Er mögulegt að vara við flóðbylgjum?

Hvar er mest hætta á flóðbylgjum og er gerlegt að vara fólk við nógu tímanlega nálægt ströndinni?

BIRT: 12/03/2024

Flóðbylgjur geta farið af stað eftir skriðuhlaup eða eldgos en stærstu flóðbylgjurnar sem geta skollið á strönd í mörg þúsund kílómetra fjarlægð stafa oftast af jarðskjálftum.

 

Áður en flóðbylgja myndast þarf öfluga lóðrétta hreyfingu upp eða niður til að koma flóðbylgjunni af stað. Hamfaraflóðbylgjan í Suðaustur-Asíu 2004 myndaðist þegar Indóástralski hafsbotnsflekinn lækkaði í árekstri við meginlandsfleka.

 

Mesta hættan á Kyrrahafsströndum

Stórir skjálftar af þessu tagi verða einmitt helst á flekamótum þar sem hafsbotnsfleki rennur inn undir meginlandsfleka – og þannig háttar til hringinn í kringum Kyrrahafið, þar sem hættan á hamfaraflóðbylgjum er mest.

Vesturströnd Suður- og Norður-Ameríku, eyjaríkin norðan Ástralíu, Japan, Indónesíu og Nýja-Sjáland eru þau svæði sem hættast er á flóðbylgjum í heiminum.

Það er erfitt að vara við flóðbylgjum, þar eð ekki er unnt segja fyrir um atburðina sem valda þeim. Þegar jarðskjálftar verða breiðir titringurinn sig þó miklu hraðar út en flóðbylgja sem mögulega fylgir í kjölfarið.

 

Það gefur dálítinn tíma til að bregðast við, áður en flóðbylgjan nær að ströndum. Nú er til sérstakt aðvörunarkerfi, DART II sem greinir flóðbylgju á leið um opið haf.

Þrýstimælar greina flóðbylgju

Aðvörunarkerfið DART II notar skynjara á hafsbotni til að vara við því að flóðbylgja sé á leiðinni.

1. Skynjari greinir bylgjuna

Þrýstiskynjari á hafsbotni greinir þrýstingsbreytingar í hafinu. Skynjarinn finnur mun á bylgjum og flóðbylgjum, jafnvel bara 1 cm að hæð.

2. Bauja greinir sendingar

Skynjarinn sendir hljóðbylgjuboð upp til bauju á yfirborðinu á 15 mínútna fresti. Greinist flóðbylgja eru gögn send á 15 sekúndna fresti.

3. Vísindamenn meta gögn

Baujan sendir gögnin áfram til eins af alls 66 Iridíum-gervihnöttum sem koma þeim áfram til stjórnstöðvarinnar á Hawaii. Þar er ákveðið hvort aðvörun verði send út.

Þetta kerfi grundvallast á skynjurum sem komið hefur verið fyrir á hafsbotni víða í Kyrrahafinu. Frá þeim berast boð allan sólarhringinn til stjórnstöðvarinnar PTWC (Pacific Tsunami Warning Center) á Hawaii.

 

Það er svo hægt að senda út viðvaranir til strandsvæða allt í kringum Kyrrahafið til að hægt sé að flytja fólk á brott.

 

Annars staðar eru flóðbylgjur mjög staðbundnar. Þannig er t.d. talin hætta á gríðarstóru berghlaupi úr Aknesfjalli niður í Geirangursfjörð í Noregi. Slíkur atburður gæti valdið 70 metra hárri flóðbylgju.

HÖFUNDUR: Ritstjórnin

© NOAA. © Shutterstock

Náttúran

Hér lifa hættulegustu marglyttur heims

Maðurinn

Þetta eru sjö mikilvægustu skilningarvitin

Maðurinn

Þetta eru sjö mikilvægustu skilningarvitin

Lifandi Saga

Kveðjuveisla Washingtons endaði með rosalegu fylleríi

Lifandi Saga

Kveðjuveisla Washingtons endaði með rosalegu fylleríi

Náttúran

Spendýr og eðlur skiptu um hlutverk

Náttúran

Hvernig brögðuðust risaeðlur?

Lifandi Saga

13 ódauðleg kveðjuorð

NÝJASTA NÝTT

Saga

Með hverju var þurrkað áður en klósettpappírinn var fundinn upp?

Maðurinn

Mikilvægt atriði getur komið í veg fyrir að börn verði nærsýn

Maðurinn

Hver er sneggsti vöði líkamans?

Maðurinn

Karlhormón styttir ævina

Heilsa

Sannleikurinn um kaffi

Maðurinn

Þess vegna fá sumir fremur marbletti en aðrir

Tækni

140.000 veirur hafa fundist í þarmaflórunni

Maðurinn

Fimm svefntruflanir sem geta komið þér til að kvíða nóttinni

Náttúran

Hvers vegna mala kettir?

Maðurinn

Þvagið segir ýmislegt um heilsu okkar

Saga

Með hverju var þurrkað áður en klósettpappírinn var fundinn upp?

Maðurinn

Mikilvægt atriði getur komið í veg fyrir að börn verði nærsýn

Maðurinn

Hver er sneggsti vöði líkamans?

Maðurinn

Karlhormón styttir ævina

Heilsa

Sannleikurinn um kaffi

Maðurinn

Þess vegna fá sumir fremur marbletti en aðrir

Tækni

140.000 veirur hafa fundist í þarmaflórunni

Maðurinn

Fimm svefntruflanir sem geta komið þér til að kvíða nóttinni

Náttúran

Hvers vegna mala kettir?

Maðurinn

Þvagið segir ýmislegt um heilsu okkar

Fáðu aðgang að vÍSINDI.IS

Ókeypis í 2 vikur!

 

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

 

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Heilsa

Mold undir nöglum barna skiptir máli fyrir ónæmiskerfið

Heilsa

Mold undir nöglum barna skiptir máli fyrir ónæmiskerfið

Lifandi Saga

England og Frakkland: Bestu óvinir í þúsund ár

Lifandi Saga

England og Frakkland: Bestu óvinir í þúsund ár

Jörðin

Er Ísland eftirstöðvar af sokknu meginlandi?

Maðurinn

Einkabörn eru með sérstakan heila

Alheimurinn

Satúrnus: Gasplánetan með hringina fögru

Alheimurinn

Sólmyrkvi 2024 – Hvað er það og hvenær sést hann á Íslandi?

Vinsælast

1

Maðurinn

Þvagið segir ýmislegt um heilsu okkar

2

Náttúran

Hvers vegna mala kettir?

3

Maðurinn

Þess vegna fá sumir fremur marbletti en aðrir

4

Maðurinn

Er hættulegt að halda í sér prumpinu?

5

Heilsa

Sannleikurinn um kaffi

6

Maðurinn

Mikilvægt atriði getur komið í veg fyrir að börn verði nærsýn

1

Maðurinn

Þvagið segir ýmislegt um heilsu okkar

2

Náttúran

Hvers vegna mala kettir?

3

Maðurinn

Þess vegna fá sumir fremur marbletti en aðrir

4

Heilsa

Sannleikurinn um kaffi

5

Maðurinn

Mikilvægt atriði getur komið í veg fyrir að börn verði nærsýn

6

Alheimurinn

Hvað ef við höfum í raun fengið heimsóknir úr geimnum?

Náttúran

Háhyrningurinn: líklega skæðasta ránspendýr sögunnar

Jörðin

Vísindamenn finna sönnun fyrir stærsta jarðskjálfta mannkynssögunnar

Maðurinn

Af hverju get ég ekki kitlað sjálfan mig?

Menning

11 dýrustu málverk heims

Menning

Stærstu borgir heims

Maðurinn

Framtíðarmaturinn borinn fram: Borðum þörunga!

Maðurinn

7 ósannar mýtur um líkamann

Náttúran

Hvers vegna eru sólin og tunglið ekki með sama lit? 

Maðurinn

Síamstvíburar giftust og eignuðust börn

Lifandi Saga

Guðfaðir hrollvekjunnar: Edgar Allan Poe: Enn hvílir dulúð yfir meistara myrkranna

Menning og saga

Stórt nef arfur fortíðarinnar

Heilsa

Sannleikurinn um vítamín

Með hverju var þurrkað áður en klósettpappírinn var fundinn upp?

Hvernig kláraði fólk salernisferðina áður en klósettpappírinn kom til sögunnar?

Saga

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.690 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Viltu lesa greinina?

Fáðu aðgang að visindi.is

Ókeypis í 2 vikur!

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Núverandi áskrifendur að tímaritinu fá að sjálfsögðu ókeypis aðgang að vefnum og þurfa bara að virkja aðgang sinn hér.

Ef þú ert þegar áskrifandi að visindi.is