Náttúran

Frostið skapar listaverk í náttúrunni

Röndótt ísfjöll, frosnar bárur og banvænir neðansjávardropasteinar. Í náttúrunni skapar frostið bæði fögur og furðuleg listaverk.

BIRT: 15/02/2024

Þessi ísgígur í Rainierfjalli getur losað banvænan koltvísýring

Vísindamenn síga niður í gíginn á Rainierfjalli í BNA til að ná sýnum úr stóru íshellakerfi þar niðri. Í gígbotninum má greina stöðuvatn þar sem banvænn koltvísýringur kraumar undir niðri.

Ekki þarf nema litla ísskriðu til að losa gasið sem þá getur verið banvænt.

Neðansjávarístappar frysta sjávardýr til bana

Þessir frosttappar minna á dropasteina og myndst þar sem kalt og þétt saltvatn borar sér leið niður í hlýrri sjó. Frosttapparnir geta breitt úr sér um margra metra svæði á botninum og fryst þar allar lífverur.

Við sérstakar aðstæður frýs yfirborð vatnsbylgna

Þann 2. janúar 2018 hitastig sjávar -11 °C við Nobadeer Beach í BNA. Kuldinn leiddi til þess að bylgjur frusu á yfirborðinu þótt þær væru enn á hreyfingu. Ísbylgjur af þessari gerð eru afar fáséðar þar eð krafturinn í bylgjuhreyfingunni molar ísinn yfirleitt jafnóðum.

Ísblóm bera vitni um harðgerar bakteríur

Þar sem nýmyndaður ís á yfirborðinu mætir köldu lofti geta myndast ísblóm á stærð við túlípana. Sjávarörverur hreiðra um sig í ísblómunum og rannsóknir á þessum bakteríum í svo óblíðu umhverfi veita vísindamönnum innsýn í ystu þolmörk lífvera.

Útstrekkt ísþekja myndar gríðarstóra teninga

Árið 1995 flaug ljósmyndarinn Peter Conway yfir svæði á Suðurskautslandinu þar sem sjá mátti gríðarstóra ísteninga. Fyrirbrigðið myndast þegar ísþekja teygir úr sér út yfir undirliggjandi hæð í landinu og sprungur myndast til tveggja átta.

Öflugir vindar og mikill kuldi kæfir fiska og frystir þá fasta

Veturinn 2015 drápust mörg þúsund fiskar við bakka Andesvatns í BNA. Lagnaðarís hafði valdið súrefnisskorti í vatninu þannig að fiskarnir drápust. Hvass vindur feykti svo ísnum til og skildi við dauða fiska fasta í íshrönglinu.

Leysingavatn myndar fagurbláar rendur

Jöklar myndast úr snjó sem pressast saman á þúsundum ára þegar ný snjóalög leggjast sífellt ofan á þau eldri. Þegar sólarhitinn bræðir efsta lagið leitar leysingavatnið niður í sprungur og þar frýs það og myndar þessar fagurbláu rendur.

Þessi ísgígur í Rainierfjalli getur losað banvænan koltvísýring

 

Vísindamenn síga niður í gíginn á Rainierfjalli í BNA til að ná sýnum úr stóru íshellakerfi þar niðri. Í gígbotninum má greina stöðuvatn þar sem banvænn koltvísýringur kraumar undir niðri.

 

Ekki þarf nema litla ísskriðu til að losa gasið sem þá getur verið banvænt.

Neðansjávarístappar frysta sjávardýr til bana

Þessir frosttappar minna á dropasteina og myndst þar sem kalt og þétt saltvatn borar sér leið niður í hlýrri sjó. Frosttapparnir geta breitt úr sér um margra metra svæði á botninum og fryst þar allar lífverur.

Við sérstakar aðstæður frýs yfirborð vatnsbylgna

Þann 2. janúar 2018 var hitastig sjávar -11 °C við Nobadeer Beach í BNA. Kuldinn leiddi til þess að bylgjur frusu á yfirborðinu þótt þær væru enn á hreyfingu. Ísbylgjur af þessari gerð eru afar fáséðar þar eð krafturinn í bylgjuhreyfingunni molar ísinn yfirleitt jafnóðum.

Ísblóm bera vitni um harðgerar bakteríur

Þar sem nýmyndaður ís á yfirborðinu mætir köldu lofti geta myndast ísblóm á stærð við túlípana. Sjávarörverur hreiðra um sig í ísblómunum og rannsóknir á þessum bakteríum í svo óblíðu umhverfi veita vísindamönnum innsýn í ystu þolmörk lífvera.

Útstrekkt ísþekja myndar gríðarstóra teninga

Árið 1995 flaug ljósmyndarinn Peter Conway yfir svæði á Suðurskautslandinu þar sem sjá mátti gríðarstóra ísteninga. Fyrirbrigðið myndast þegar ísþekja teygir úr sér út yfir undirliggjandi hæð í landinu og sprungur myndast til tveggja átta.

Öflugir vindar og mikill kuldi kæfir fiska og frystir þá fasta

Veturinn 2015 drápust mörg þúsund fiskar við bakka Andesvatns í BNA. Lagnaðarís hafði valdið súrefnisskorti í vatninu þannig að fiskarnir drápust. Hvass vindur feykti svo ísnum til og skildi við dauða fiska fasta í íshrönglinu.

Leysingavatn myndar fagurbláar rendur

Jöklar myndast úr snjó sem pressast saman á þúsundum ára þegar ný snjóalög leggjast sífellt ofan á þau eldri. Þegar sólarhitinn bræðir efsta lagið leitar leysingavatnið niður í sprungur og þar frýs það og myndar þessar fagurbláu rendur.

HÖFUNDUR: Andreas Ebbesen Jensen

Francois-Xavier ”Fix” De Ruydts,Norbert Wu/Minden Pictures,Jonathan Nimerfroh,Matthias Wietz,Peter Convey/British Antarctic Survey,Kelly Preheim,Martin Harvey/Getty Images

Heilsa

Óhefðbundin en áhrifarík meðferð geðraskana

Lifandi Saga

Barbie breyttist í hasarhetju

Lifandi Saga

Barbie breyttist í hasarhetju

Heilsa

Húðflúr getur hugsanlega aukið hættuna á ákveðinni tegund krabbameins

Heilsa

Húðflúr getur hugsanlega aukið hættuna á ákveðinni tegund krabbameins

Lifandi Saga

Hvenær eignuðumst við grasflatir?

Lifandi Saga

Hryðjuverk nasista í New Jersey: Feiknarleg sprenging vakti BNA

Náttúran

Snjöll skordýr hafa fundið upp bestu brellur náttúrunnar

NÝJASTA NÝTT

Maðurinn

Er íþróttafólk í meiri hættu á að fá hjartastopp?

Maðurinn

Hvaða áhrif hefur þungunarrof á heilsu kvenna?

Náttúran

Lengri en strætisvagn: Slanga á Indlandi gæti hafa verið stærsta slanga heims

Náttúran

Af hverju stinga moskítóflugur mest á kvöldin?

Náttúran

Tungan: Svissneskur vasahnífur dýraríkisins

Lifandi Saga

EM í fótbolta: Enginn nennti að verða Evrópumeistari

Lifandi Saga

Fótbolti: Sjálfsmark kostaði landsliðsmann lífið

Náttúran

Af hverju sveigir bolti?

Maðurinn

Rannsókn: Hvernig færðu aðra til að líka vel við þig?

Náttúran

Þannig sigruðu fuglaköngulærnar allan heiminn

Maðurinn

Er íþróttafólk í meiri hættu á að fá hjartastopp?

Maðurinn

Hvaða áhrif hefur þungunarrof á heilsu kvenna?

Náttúran

Lengri en strætisvagn: Slanga á Indlandi gæti hafa verið stærsta slanga heims

Náttúran

Af hverju stinga moskítóflugur mest á kvöldin?

Náttúran

Tungan: Svissneskur vasahnífur dýraríkisins

Lifandi Saga

EM í fótbolta: Enginn nennti að verða Evrópumeistari

Lifandi Saga

Fótbolti: Sjálfsmark kostaði landsliðsmann lífið

Náttúran

Af hverju sveigir bolti?

Maðurinn

Rannsókn: Hvernig færðu aðra til að líka vel við þig?

Náttúran

Þannig sigruðu fuglaköngulærnar allan heiminn

Fáðu aðgang að vÍSINDI.IS

Ókeypis í 2 vikur!

 

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

 

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Lifandi Saga

Hvaðan eru indíánar?

Lifandi Saga

Hvaðan eru indíánar?

Menning

Muhammad Ali: Versti andstæðingur hans var BNA 

Menning

Muhammad Ali: Versti andstæðingur hans var BNA 

Tækni

Er gler í rauninni vökvi?

Lifandi Saga

Upphafsár slökkviflugvéla: Óttalausir flugmenn réðust gegn eldinum

Náttúran

Hvaða núlifandi dýr hefur breyst minnst?

Heilsa

Vísindamenn hafa loksins leyst barnadauðaráðgátu.

Vinsælast

1

Náttúran

Þannig sigruðu fuglaköngulærnar allan heiminn

2

Lifandi Saga

Fótbolti: Sjálfsmark kostaði landsliðsmann lífið

3

Náttúran

Af hverju stinga moskítóflugur mest á kvöldin?

4

Náttúran

Bakteríur örva ilminn af sumarregni

5

Lifandi Saga

EM í fótbolta: Enginn nennti að verða Evrópumeistari

6

Maðurinn

Rannsókn: Hvernig færðu aðra til að líka vel við þig?

1

Lifandi Saga

Fótbolti: Sjálfsmark kostaði landsliðsmann lífið

2

Náttúran

Af hverju stinga moskítóflugur mest á kvöldin?

3

Lifandi Saga

EM í fótbolta: Enginn nennti að verða Evrópumeistari

4

Maðurinn

Rannsókn: Hvernig færðu aðra til að líka vel við þig?

5

Maðurinn

Hvaða áhrif hefur þungunarrof á heilsu kvenna?

6

Náttúran

Af hverju sveigir bolti?

Lifandi Saga

Hvers vegna hættum við að nota einglyrni?

Náttúran

Tungan kom lífinu upp á þurrlendið

Lifandi Saga

Persneskur kóngur stal borg óvina og endurreisti hana í eigin ríki 

Maðurinn

Viðamikil erfðafræðirannsókn breytir sögu mannsins: Ættartré okkar rifið upp með rótum

Lifandi Saga

Hvers vegna lítur dagatal svona út?

Tækni

Óvinsæl flugsæti eru öruggust

Lifandi Saga

Búdda skapaði paradís – fyrir karla

Heilsa

Vísindamenn uppgötva óvænta orsök útbreiðslu krabbameins

Náttúran

Moskítóflugur: Hvað elska þær og hvað hata þær?

Maðurinn

Höfuðkúpan getur afhjúpað sjúkdóm

Lifandi Saga

Hreingerning í Þýskalandi:  Rætur nasisma átti að rífa upp með rótum

Náttúran

Geta plöntur fundið fyrir sársauka?

Er íþróttafólk í meiri hættu á að fá hjartastopp?

Það hafa komið upp tilvik þar sem íþróttamenn, sem ættu, samkvæmt öllu, að hafa heilbrigt hjarta, hníga skyndilega niður. Eru þeir viðkvæmari en aðrir?

Maðurinn

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.690 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.