Náttúran

Fyrsta rándýrið kannski uppgötvað í Ástralíu

Steingervingar af eins milljarðs ára gömlum fitusýrum gætu nú lengt ættartréð um nokkrar milljónir ára og stoppað upp í gat í þróunarsögunni.

BIRT: 16/03/2024

Fyrir einum og hálfum milljarði ára var þurrlendið ekki annað en gróðurlausar klappir og eyðimerkur en sjávarbotninn var þakinn einföldum örverum sem þrifust í brennisteinsríku vatni.

 

Þessar örverur skiptust í svonefnda dreifkjörnunga, einfrumunga án afmarkaðs frumukjarna og heilkjörnunga, frumur með innri, afmörkuðum kjarna sem urðu að fjölfrumungum og mynduðu sveppi, plöntur og dýr.

 

Vísindamenn hefur lengi vantað tengingu inn í sögu fjölfrumunganna fyrir um milljarði ára.

 

Þá tengingu gæti hópur vísindamanna nú hafa uppgötvað í steingervingi með forsögulegum fitusameindum.

 

Vísindamenn hjá Þjóðarháskóla Ástralíu og háskólanum í Bremen í Þýskalandi hafa nánar tiltekið uppgötvað nú útdauða heilkjörnunga sem gætu hafa verið fyrstu rándýr sögunnar.

 

Fyrstu rándýrin

Þessar smásæju örverur sem fengið hafa heitið Protosterol biota, fundust í Barney-Creek í Ástralíu en þar er að finna ævaforn setlög af hafsbotni, allt að 1,6 milljarða ára gömul.

 

Í klapparsetinu leituðu menn að svokölluðum sterólum sem eru vaxkennd fituefni og gegna m.a. því hlutverki að halda saman frumuhimnum. Efnið er að finna bæði í plöntum og dýrum og nær allir heilkjörnungar framleiða þau.

 

Þarna rákust vísindamennirnir á sameindir með upprunalegar efnabindingar sem þeir höfðu ekki áður séð.

Vísindamenn leituðu að lífrænu efnasambandi svokallaðra steróla, sem eru tegund fitu sem nánast allir heilkjörnungar eiga sameiginlegt. Við þekkjum það í dag meðal annars í kólesteróli. Með því að staðsetja steról gátu vísindamennirnir fundið sameindir sem sýndu nýja hóp heilkjörnunga.

Steingervingarnir eru því sameindaleifar þessara lífvera en segja því miður ekkert til um hvernig þær gætu hafa litið út.

 

Vísindamennirnir vonast þó til að leysigeislarannsóknir á klapparsetinu geti á komandi árum upplýst eitthvað um útlit lífverunnar sem þeir álíta að hafi verið stærri en bakteríur sem hún hafi veitt og étið.

 

Vísindamenn hafa lengi talið að í hinu forsögulega lífríki hafanna fyrir einum og hálfum milljarði ára hafi veri mikið af bakteríum en lítið um heilkjörnunga.

Protosterol biota byrjuðu að deyja út fyrir 800 milljónum ára til að rýma fyrir flóknari lífsformum eins og þörungum og sveppum.

Þessi uppgötvun sýnir að heilkjörnungar hafa þvert á móti verið algengir og myndað stóra hluta lífvera í hafinu.

Nú telja vísindamennirnir að hin nýfundna tegund, Protosterol biota hafi tekið að láta undan síga fyrir um 800 milljónum ára, þegar þörungar og sveppir komu fram.

Banvænasti sveppurinn fjölgar sér með nýrri aðferð

Í erfðamassa „engils dauðans“ hafa vísindamenn mögulega fundið skýringu á því hvers vegna þessi eitursveppur dreifist nú víðar um heiminn en áður.

Fram að þessu hefur verið álitið að ekki væri unnt að rekja sögu flóknari lífvera lengra aftur en kannski 1.200 milljónir ára aftur í tímann. Með þessari uppgötvun færast þau tímamörk talsvert lengra til baka.

HÖFUNDUR: SØREN ROSENBERG PEDERSEN

© Orchestrated in MidJourney by TA 2023.

Náttúran

Hér lifa hættulegustu marglyttur heims

Maðurinn

Þetta eru sjö mikilvægustu skilningarvitin

Maðurinn

Þetta eru sjö mikilvægustu skilningarvitin

Lifandi Saga

Kveðjuveisla Washingtons endaði með rosalegu fylleríi

Lifandi Saga

Kveðjuveisla Washingtons endaði með rosalegu fylleríi

Náttúran

Spendýr og eðlur skiptu um hlutverk

Náttúran

Hvernig brögðuðust risaeðlur?

Lifandi Saga

13 ódauðleg kveðjuorð

NÝJASTA NÝTT

Saga

Með hverju var þurrkað áður en klósettpappírinn var fundinn upp?

Maðurinn

Mikilvægt atriði getur komið í veg fyrir að börn verði nærsýn

Maðurinn

Hver er sneggsti vöði líkamans?

Maðurinn

Karlhormón styttir ævina

Heilsa

Sannleikurinn um kaffi

Maðurinn

Þess vegna fá sumir fremur marbletti en aðrir

Tækni

140.000 veirur hafa fundist í þarmaflórunni

Maðurinn

Fimm svefntruflanir sem geta komið þér til að kvíða nóttinni

Náttúran

Hvers vegna mala kettir?

Maðurinn

Þvagið segir ýmislegt um heilsu okkar

Saga

Með hverju var þurrkað áður en klósettpappírinn var fundinn upp?

Maðurinn

Mikilvægt atriði getur komið í veg fyrir að börn verði nærsýn

Maðurinn

Hver er sneggsti vöði líkamans?

Maðurinn

Karlhormón styttir ævina

Heilsa

Sannleikurinn um kaffi

Maðurinn

Þess vegna fá sumir fremur marbletti en aðrir

Tækni

140.000 veirur hafa fundist í þarmaflórunni

Maðurinn

Fimm svefntruflanir sem geta komið þér til að kvíða nóttinni

Náttúran

Hvers vegna mala kettir?

Maðurinn

Þvagið segir ýmislegt um heilsu okkar

Fáðu aðgang að vÍSINDI.IS

Ókeypis í 2 vikur!

 

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

 

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Heilsa

Mold undir nöglum barna skiptir máli fyrir ónæmiskerfið

Heilsa

Mold undir nöglum barna skiptir máli fyrir ónæmiskerfið

Lifandi Saga

England og Frakkland: Bestu óvinir í þúsund ár

Lifandi Saga

England og Frakkland: Bestu óvinir í þúsund ár

Jörðin

Er Ísland eftirstöðvar af sokknu meginlandi?

Maðurinn

Einkabörn eru með sérstakan heila

Alheimurinn

Satúrnus: Gasplánetan með hringina fögru

Alheimurinn

Sólmyrkvi 2024 – Hvað er það og hvenær sést hann á Íslandi?

Vinsælast

1

Maðurinn

Þvagið segir ýmislegt um heilsu okkar

2

Náttúran

Hvers vegna mala kettir?

3

Maðurinn

Þess vegna fá sumir fremur marbletti en aðrir

4

Maðurinn

Er hættulegt að halda í sér prumpinu?

5

Heilsa

Sannleikurinn um kaffi

6

Maðurinn

Mikilvægt atriði getur komið í veg fyrir að börn verði nærsýn

1

Maðurinn

Þvagið segir ýmislegt um heilsu okkar

2

Náttúran

Hvers vegna mala kettir?

3

Maðurinn

Þess vegna fá sumir fremur marbletti en aðrir

4

Heilsa

Sannleikurinn um kaffi

5

Maðurinn

Mikilvægt atriði getur komið í veg fyrir að börn verði nærsýn

6

Alheimurinn

Hvað ef við höfum í raun fengið heimsóknir úr geimnum?

Náttúran

Háhyrningurinn: líklega skæðasta ránspendýr sögunnar

Jörðin

Vísindamenn finna sönnun fyrir stærsta jarðskjálfta mannkynssögunnar

Maðurinn

Af hverju get ég ekki kitlað sjálfan mig?

Menning

11 dýrustu málverk heims

Menning

Stærstu borgir heims

Maðurinn

Framtíðarmaturinn borinn fram: Borðum þörunga!

Maðurinn

7 ósannar mýtur um líkamann

Náttúran

Hvers vegna eru sólin og tunglið ekki með sama lit? 

Maðurinn

Síamstvíburar giftust og eignuðust börn

Lifandi Saga

Guðfaðir hrollvekjunnar: Edgar Allan Poe: Enn hvílir dulúð yfir meistara myrkranna

Menning og saga

Stórt nef arfur fortíðarinnar

Heilsa

Sannleikurinn um vítamín

Með hverju var þurrkað áður en klósettpappírinn var fundinn upp?

Hvernig kláraði fólk salernisferðina áður en klósettpappírinn kom til sögunnar?

Saga

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.690 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Viltu lesa greinina?

Fáðu aðgang að visindi.is

Ókeypis í 2 vikur!

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Núverandi áskrifendur að tímaritinu fá að sjálfsögðu ókeypis aðgang að vefnum og þurfa bara að virkja aðgang sinn hér.

Ef þú ert þegar áskrifandi að visindi.is