Geta skýjakljúfar haft áhrif á snúning jarðar?

Þegar ég teygi út handleggina meðan ég sný mér í hring, verður hraðinn minni. Geta skýjakljúfar haft svipuð áhrif á snúning jarðar?

BIRT: 10/06/2021

LESTÍMI:

2 mínútur
Share on facebook

Tækni / Byggingar

Lestími: 2 mínútur

 

Í hvert sinn sem verkfræðingar reisa háa byggingu hægja þeir á snúningi jarðar en svo lítið að það er ekki mælanlegt en að sama skapi lengist þá sólarhringurinn um jafn tormælanlegan tíma.

 

Því hærri og þyngri sem skýjakljúfurinn er og eftir því sem hann er nær miðbaug, verða áhrifin á snúningshraða jarðar meiri.

 

Fyrirbrigðið á sér eðlisfræðilega skýringu í eðli hluta á snúningi. Ef massi snúningshlutarins færist til, hefur það áhrif á snúninginn.

 

Færist massinn nær miðju hlutarins eykst snúningshraðinn en færist hann fjær miðjunni minnkar hraðinn.

 

Þess vegna hægir örlítið á jörðinni í hvert sinn sem skýjakljúfur rís upp frá yfirborðinu.

 

Þetta sést vel á skautadansara sem snýst hratt í pírúettu en þegar dansarinn teygir út handleggina dregur úr hraðanum.

 

Hæsta bygging heims, Burj Khalifa í Dubai, er 828 metra há og vegur um 500.000 tonn – afar lítið í samanburði við radíus jarðar, 6.371 km og massa upp á 6.000.000.000.000.000.000.000 tonn.

 

Það hafði sem sagt næstum engin áhrif á snúningshraða jarðar, þegar Burj Khalifa reis upp frá yfirborðinu. Sólarhringurinn lengdist aðeins um fáeina milljónustu hluta úr milljarðasta hluta úr sekúndu.

 

500.000 tonn

vegur hæsta bygging heims, Burj Khalifa.

 

Áhrifin af hverri einstakri byggingu eru ein og sér svo lítil að þau eru ekki mælanleg. Og jafnvel allir skýjakljúfar heimsins hafa að samanlögðu ekki merkjanleg áhrif á lengd sólarhringsins.

 

Áhrifin eru t.d. miklu minni en áhrifin af þyngdarafli tunglsins sem lengja sólarhringinn um svo sem 0,0016 sekúndur á hverri öld.

 

Birt 10.06.2021

 

 

NIELS HALFDAN HANSEN

 

 

BIRT: 10/06/2021

vinsælustu greinarnar

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu með áskrifandi að blaðinu?

Áskrifendur geta fengið áskrift af vefnum hér

FÁÐU AÐGANG AÐ VÍSINDI.IS

Viltu lesa greinina?

Fáðu aðgang að visindi.is

Ókeypis í 2 vikur!

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Núverandi áskrifendur að tímaritinu fá að sjálfsögðu ókeypis aðgang að vefnum og þurfa bara að virkja aðgang sinn hér.

Ef þú ert þegar áskrifandi að visindi.is