Krabbamein í ristli og endaþarmi er þriðja algengasta tegund krabbameins á heimsvísu og næstalgengasta orsök dauðsfalla af völdum krabbameins.
Á síðustu áratugum hefur fjöldi einstaklinga yngri en fimmtugt, sem greinast með ristil- og endaþarmskrabbamein, aukist gríðarlega og vísindamenn hafa lengi reynt að finna skýringuna.
Nú virðast þeir komnir nær svari.
Rannsakendur við Flinders-háskóla í Ástralíu hafa birt tvær vísindarannsóknir sem báðar benda til tengsla milli þessarar krabbameinsgerðar og mataræðis.
Önnur þeirra er svokölluð meginsamantekt á 28 rannsóknum og sýnir í heild sinni að heilbrigðara mataræði lækkar tíðni sjúkdómsins.
Hin byggir á gögnum frá 97.561 einstaklingi og sýnir sérstaklega að mataræði ríkt af trefjum og ómettuðum fitum minnkar líkur á að þróa með sér slíkt krabbamein.
Rautt kjöt og áfengi
Aftur á móti eru ýmis atriði í mataræðinu sem auka áhættuna.
„Óhollt fæði, sem einkennist af miklu magni rauðs og unnsins kjöts, skyndibita, unnum kornvörum, áfengi og sykruðum gosdrykkjum, sýnir uggvænlega tengingu við aukna hættu á ristil- og endaþarmskrabbameini,“ útskýrir næringarfaraldsfræðingurinn Yohannes Melaku í fréttatilkynningu á vef Flinders-háskóla.
Melaku, sem starfar við háskólann og leiddi báðar rannsóknirnar, segir þessa þróun vera mikið áhyggjuefni.
Veldu bólgueyðandi mataræði
„Með þeirri aukningu á meltingarfærakrabbameinum, þar á meðal ristil- og endaþarmskrabbameini, sem við sjáum nú hjá fólki undir fimmtugu, er orðið brýnt að vinna markvisst að heilbrigðari meltingu. Rannsóknir okkar benda til að betri þekking á næringu og átak í átt að hollari matarvenjum geti skipt sköpum í baráttunni gegn krabbameinum í meltingarfærum,“ segir hann.
Fjöldi fólks undir fimmtugu sem fær krabbamein fer vaxandi. Læknir og stjórnandi forvarnaáætlunar Yale School of Medicine fylgir sjálfur sérstöku mataræði og daglegri rútínu til að draga úr áhættunni á að fá sjúkdóminn. Hér geturðu lesið nánar um það:
Vísindamenn telja að hluti skýringarinnar felist í bólguástandi í þörmunum, svokallaðri bólguvirkni. Óhollt mataræði getur ýtt undir slíkt ástand.
Matvæli sem eru rík af andoxunarefnum – eins og ber, laufgrænmeti, ávextir, grænmeti, hnetur, túrmerik, engifer, hvítlaukur og ýmis önnur hráefni – hafa hins vegar bólgueyðandi áhrif og eru því sterklega til þess fallin að minnka áhættuna.
