Vel er skjalfest að nær línulegt samband er milli ofþyngdar og fjölda sjúkdóma, svo sem háþrýstings, liðagigtar, hjarta- og æðasjúkdóma og jafnvel krabbameins.
Einnig er vitað að því meiri sem þyngdaraukningin er, þeim mun meira getur hún reynt á heilsuna. Nú virðist þó nýr þáttur skipta máli, samkvæmt umfangsmikilli faraldsfræðilegri rannsókn sem vísindamenn við háskólann í Lundi í Svíþjóð hafa framkvæmt.
Hvenær þyngdin eykst um tiltekið magn virðist nefnilega hafa áhrif á bæði þróun sjúkdóma og hættuna á ótímabærum dauða.
Allt að 70 prósent meiri hætta á ótímabærum dauða
Vísindamennirnir greindu gögn allt að 620.000 einstaklinga og báru saman þróun líkamsþyngdar við tíðni sjúkdóma og dánartíðni. Þar kom fram að þeir sem þyngdust fyrr á fullorðinsárum voru í verulega aukinni hættu á ótímabærum dauða miðað við þá sem bættu á sig síðar eða héldu þyngdinni stöðugri.
„Skýrasta niðurstaðan er sú að þyngdaraukning á yngri árum tengist meiri hættu á ótímabærum dauða síðar á ævinni samanborið við þá sem bæta minna á sig,“ segir Tanja Stocks, lektor í faraldsfræði við háskólann í Lundi og einn höfunda rannsóknarinnar, í fréttatilkynningu.
Samkvæmt kollega hennar, Huyen Le, doktorsnema við sama háskóla og fyrsta höfundi greinarinnar, kunna skýringarnar þó fremur að liggja í því hve lengi fólk er í ofþyngd en hvenær hún byrjar.
„Ein möguleg skýring er sú að þeir sem verða of þungir snemma á ævinni lifa lengur með áhrifum ofþyngdar,“ segir Huyen Le í tilkynningunni.
Þátttakendur voru vegnir alls þrisvar á rannsóknartímabilinu. Alls létust 86.673 karlar og 29.076 konur á meðan á rannsókninni stóð.
Greiningin sýndi að alvarleg ofþyngd snemma á fullorðinsárum – einkum á aldrinum 17 til 29 ára – tengdist um 70 prósent aukinni hættu á ótímabærum dauða samanborið við þá sem bættu fyrst á sig eftir sextugt.
Fjöldi fólks undir fimmtugu sem greinist með sjúkdóminn hefur rokið upp. Vísindamenn telja að skýringuna sé að finna í þeim mat sem við setjum í innkaupakörfuna:
Vísindamennirnir greindu breytingar á líkamsþyngd frá 17 til 60 ára aldurs og tengdu þær við dánartíðni og sjúkdóma sem tengjast alvarlegri ofþyngd.
Alvarleg ofþyngd var skilgreind sem líkamsþyngdarstuðull (BMI) 30 eða hærri.
Mikilvæg skilaboð til stjórnvalda
Mynstrið var í megindráttum hið sama hjá körlum og konum, að undanskildu krabbameini, þar sem tímasetning þyngdaraukningar virtist ekki hafa teljandi áhrif á áhættuna.
Að mati vísindamannanna gæti það stafað af hormónatengdum þáttum, meðal annars í tengslum við tíðahvörf.
Vísindamennirnir leggja þó áherslu á að túlka beri nákvæmar tölur með varúð, en að heildarmyndin sé skýr.
