Maðurinn

Hvers vegna fær maður botnlangabólgu?

Botnlangabólga á víst að vera alveg hræðileg. Hver er ástæðan fyrir bólgumyndun í botnlanganum?

BIRT: 14/06/2026

Botnlanginn er lítill poki á stærð við litla fingur sem stendur út úr efri hluta ristilsins.

 

Þótt botnlanginn sé ekki lífsnauðsynlegur fyrir líkamann og hafi lengi verið talinn algjörlega gagnslaus, þá sýna rannsóknir að hann virkar í raun sem hluti af ónæmiskerfinu og sem varabirgðastöð fyrir bakteríur sem geta endurheimt þarmaflóruna eftir t.d. niðurgang.

 

Botnlangabólga kemur fram þegar magn baktería verður of mikið og ónæmiskerfið myndar bólgu til að koma í veg fyrir sýkingar.

 

Ungir karlar fá botnlangabólgu

Bólgan veldur verkjum og þrota sem getur leitt til þess að botnlanginn springur og lekur innihaldi sínu út í líkamann – sem getur leitt til lífshættulegrar lífhimnubólgu.

 

Verkirnir byrja oft í kringum naflann eða neðst hægra megin í kviðnum og versna með tímanum. Fyrir utan verki eru önnur algeng einkenni uppköst, lystarleysi, hiti, niðurgangur eða hægðatregða.

 

Bólga í botnlanga getur valdið krömpum og í versta falli dauða. Þess vegna er botnlangabólga meðhöndluð með skurðaðgerð þar sem botnlanginn er fjarlægður.

 

Karlar fá oftar botnlangabólgu en konur og er áhættan mest í aldurshópnum 10–20 ára.

Uppsöfnun baktería veldur bólgu

Botnlangabólga kemur fram þegar stífla myndast í botnlanganum og magn baktería verður of mikið.

1. Stífla lokar botnlanganum

Þar sem botnlanginn er blindgata er aðeins ein leið inn og út úr honum. Leiðin getur stíflast af t.d. hörðum saurköggli, litlum steinum, plöntufræjum, bólgnum eitlavef, æxlum eða sníkjudýrum.

2. Bakteríustofninn stækkar

Stíflan veldur því að bakteríur í botnlanganum komast ekki út í ristilinn. Bakteríurnar haldast því í botnlanganum og halda áfram að fjölga sér, þannig að magnið eykst hratt.

3. Ónæmisfrumur valda bólgu

Bakteríuvöxturinn virkjar ónæmisfrumur sem mynda bólgu til að forðast sýkingu. Bólgan veldur því að botnlanginn bólgnar upp og örvar taugar sem valda kviðverkjum.

HÖFUNDUR: Jón Daníelsson, Jonas Grosen Meldal

© wikran chanvirawong/Suprachai Akkho/Shutterstock

Nýskráning

Skráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með rúmlega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.790 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.