„Með öryggi þjóðarinnar og frelsi um allan heim í huga telur Bandaríkjastjórn að eignarhald og yfirráð yfir Grænlandi séu algjör nauðsyn.“
Þannig hljóðuðu orð Donalds Trump í desember 2024, þegar hann rifjaði upp þá ósk að kaupa Grænland – sömu ósk og hann hafði sett fram árið 2019.
Bandaríski draumurinn um að innlima Grænland í Bandaríkin er þó langt frá því að vera nýr. Í raun hafa Bandaríkin á síðustu um það bil 160 árum ítrekað reynt að næla í stærstu eyju heims.
Hugmyndin kom fyrst fram árið 1867, þegar Andrew Johnson, forseti Bandaríkjanna, hafði mikinn áhuga á að stækka landsvæði þjóðarinnar.
Fyrr sama ár höfðu Bandaríkin keypt Alaska af Rússum, og utanríkisráðherrann William H. Seward lagði til að Bandaríkin keyptu einnig Grænland til að komast yfir náttúruauðlindir eyjarinnar.
Hugmyndin náði þó aldrei pólitískum stuðningi og ekkert tilboð var gert.
MYNDBAND: Af hverju reynir Bandaríkin sífellt að kaupa Grænland?
Framandi eyjar áttu að freista Dana
Árið 1910 reyndu Bandaríkin að nýta sér það að Noregur hafði nýlega slitið tengsl við Svíþjóð og gerði tilkall til að fá Grænland aftur frá Danmörku.
Sendiherra Bandaríkjanna í Danmörku bauð dönsku ríkisstjórninni að yfirtaka þessa umdeildu eyju – í staðinn gátu Danir fengið nokkrar eyjar í Karíbahafinu og Asíu.
Nokkrum áratugum síðar – árið 1946 – gerðu Bandaríkin tilboð upp á 100 milljónir dollara í gulli fyrir Grænland (sem samsvarar um 270 milljörðum króna í dag). Markmiðið að þessu sinni var að nota Grænland sem eftirlitsstöð með starfsemi Sovétríkjanna í norðri á tímum kalda stríðsins.
Hingað til hafa bæði Danir og Grænlendingar hafnað öllum tilraunum Bandaríkjanna – þar með talið endurteknum tilboðum Trumps.
„Grænland tilheyrir grænlensku þjóðinni,“ svaraði Múte Egede, formaður grænlensku heimastjórnarinnar, stuttlega við nýjustu yfirlýsingu Trumps.
Bandaríkin byggðu upp veldi sitt með landakaupum
Á 19. öld stækkaði landsvæði Bandaríkjanna gríðarlega – í mörgum tilvikum með kaupum á landi. Þrjú stórvægileg kaup skiptu sköpum fyrir þróun þjóðarinnar og lögðu grunn að yfir helmingi þess landsvæðis sem tilheyrir Bandaríkjunum í dag.
Louisiana-landsvæðið
Ár: 1803
Verð: Um 59 milljarðar íslenskra króna (í núvirði)
Árið 1803 var Napóleon í fjárhagskröggum vegna væntanlegs stríðs við Breta og uppreisna í frönskum nýlendum. Hann ákvað því að selja Louisiana-landsvæðið til Bandaríkjanna til að afla fjár og forðast átök við nýja heimsveldið. Svæðið náði yfir víðfeðm landsvæði í miðri Norður-Ameríku og tvöfaldaði flatarmál Bandaríkjanna á þeim tíma.
Vesturhluti Bandaríkjanna
Ár: 1848
Verð: Um 84,3 milljarðar íslenskra króna (í núvirði)
Eftir mexíkóska-ameríska stríðið 1846–1848 neyddist Mexíkó til að skrifa undir sáttmála sem kvað á um að ríkið skyldi selja Bandaríkjunum stór landsvæði í vesturhluta Norður-Ameríku. Svæðið innihélt meðal annars Kaliforníu, Nevada, Arisóna og Utah, og gegndi lykilhlutverki í útþenslu bandarískra landnema til vesturs.
Alaska
Ár: 1867
Verð: Um 21,6 milljarðar íslenskra króna (í núvirði)
Árið 1867 greip Bandaríkjastjórn tækifærið og keypti Alaska, þar sem Rússland vildi selja svæðið vegna fjárhagserfiðleika og ótta við útþenslu Breta. Gagnrýnendur töldu Bandaríkin hafa verið gabbuð og að þau hefðu keypt gagnslaust land, en kaupin reyndust afar arðbær – einkum eftir að gull og olía fundust þar.
