Maðurinn

Led ljós í stað sprittsins

Úti við sjóndeildarhring má nú greina nýtt og haldgott vopn í baráttunni við kórónuveiruna. Rannsóknir á útfjólublárri geislun vísa veg að nýrri tækni sem drepur kórónuveirur í lofti, á yfirborði og húð af öryggi og án hættu.

BIRT: 01/05/2020

LED-ljós sundra kórónuveirum

Úti við sjóndeildarhring má nú greina nýtt og haldgott vopn í baráttunni við kórónuveiruna. Rannsóknir á útfjólublárri geislun vísa veg að nýrri tækni sem drepur kórónuveirur í lofti, á yfirborði og húð af öryggi og án hættu.

Þegar sólin skín í heiði vita flestir að sólböð eru best í hófi. Í sólargeislunum er nefnilega útfjólublátt ljós sem getur bæði valdið bruna á húðinni og leitt af sér húðkrabbamein.

En í baráttunni við kórónuveiruna geta skaðleg áhrif líka verið jákvæð.

Nýlega uppgötvuðu vísindamenn að geislun á hluta útfjólubláa ljósrófsins, nefnt „far-UVC“ (þar sem UV stendur fyrir Ultra Violet), drepur örverur án þess að skaða húð eða augu manna. Og nú hafa menn þróað LED-díóður sem drepa örverur með útfjólubláu ljósi á þessu tíðnisviði.

Þar með er brautin rudd fyrir nýtt og haldgott vopn gegn kórónuveirunni.

Sjáðu hvernig far-UVC drepur bakteríur og veirur án þess að skaða húðina:

Eyðileggur DNA á leið sinni

Útfjólublátt ljós (UV) skiptist gróflega í þrjá flokka eftir tíðnisviðum: UVA, UVB og UVC.

A- og B-flokkarnir eru á lengri bylgjulengdum, geislar sem komast í gegnum húð og geta skaddað erfðaefnið (DNA) og til lengri tíma litið valdið krabbameini.

Útfjólublátt ljós í C-flokknum getur skaðbrennt húð á fáeinum sekúndum en til allrar lukku hindra ósonsameindir í gufuhvolfinu einmitt þessa geislun og hún nær ekki til jarðar.

Manngert UVC-ljós er nú þegar notað til að sótthreinsa fleti, t.d. á sjúkrahúsum og þá notuð sjálfkeyrandi tæki.

Aðferðin er líka vel þekkt í vatnsveitum enda hefur víða þurft að bana örverum í drykkjarvatni allt síðan upp úr 1950. Þessi tækni hefur hins vegar hingað til verið of hættuleg fyrir fólk og Alþjóðaheilbrigðisstofnunin varaði nýlega við því að nota útfjólublátt ljós gegn kórónuveirunni.

En alveg á enda útfjólubláa ljósrófsins, á bylgjulengdum sem eru ekki nema 208-230 nanómetrar, eru geislar sem ekki komast gegnum efsta lag húðarinnar. Það er þetta sem kallast far-UVC. Þetta ljós nær hins vegar auðveldlega að bora sig í gegnum hinar örsmáu kórónuveirur og sundra erfðaefninu sem þar liggur.

Rannsóknir hafa líka sýnt að far-UVC ræður við að drepa bæði hinar hættulegu MRSA-bakteríur sem eru lyfjaþolnir staffýlókokkar og inflúensuveirur í lofti.

LED-ljós drepa veirur á 30 sekúndum

Jafnframt hefur bandarískum vísindamönnum tekist að þróa LED-díóður sem gefa frá sér dauðhreinsandi UVC-ljós og kóreskum samstarfsaðila þeirra tókst að sanna að LED-díóður geti drepið 99,9% af kórónuveirum á 30 sekúndum. Útfjólublátt ljós hafði áður reynst áhrifaríkt gagnvart kórónuveirunni sem olli SARS.

Í LED-díóðum er straumur leiddur í gegnum mismunandi efni. Í nýju UVC-díóðurnar notuðu vísindamennirnir hjá Kaliforníuháskóla í Santa Barbara álgallíumnítríð (AlGaN) ásamt kísilkarbíði (SiC) sem myndar svipaða kristallabyggingu frumeinda. Því líkari sem uppbygging efnanna er, því afkastameiri verður díóðan.

Díóðurnar eru ekki aðeins smærri, traustari og endingarbetri en hefðbundir kvikasilfurs-UVC-lampar, heldur líka mun ódýrari.

Það á þó óhjákvæmilega eftir að líða talsverður tími áður en við getum farið að ganga með t.d. far-UVC-vasaljós sem gæti komið í staðinn fyrir handspritt. En til að byrja með hafa vísindamennirnir stungið upp á að nýju LED-ljósin mætti setja t.d. í deilibíla, þar sem sjálfkrafa kviknaði á þeim þegar bíllinn stæði tómur.

Náttúran

Snjöll skordýr hafa fundið upp bestu brellur náttúrunnar

Jörðin

Veðrið er hlaupið í baklás

Jörðin

Veðrið er hlaupið í baklás

Lifandi Saga

Hvaðan eru indíánar?

Lifandi Saga

Hvaðan eru indíánar?

Náttúran

Hvaða núlifandi dýr hefur breyst minnst?

Heilsa

Vísindamenn hafa loksins leyst barnadauðaráðgátu.

Lifandi Saga

Hin voldugu turnskip Kínverja þoldu hvorki öldugang né vind 

NÝJASTA NÝTT

Maðurinn

Rannsókn: Hvernig færðu aðra til að líka vel við þig?

Náttúran

Þannig sigruðu fuglaköngulærnar allan heiminn

Náttúran

Bakteríur örva ilminn af sumarregni

Heilsa

Óhefðbundin en áhrifarík meðferð geðraskana

Lifandi Saga

Barbie breyttist í hasarhetju

Heilsa

Húðflúr getur hugsanlega aukið hættuna á ákveðinni tegund krabbameins

Lifandi Saga

Hverjir stunduðu djöflasæringar?

Læknisfræði

Þannig má vinna bug á ógleði

Náttúran

Horfðu á myndskeiðið: Ný tegund risaslöngu fannst í Amasonregnskóginum

Lifandi Saga

Hvenær eignuðumst við grasflatir?

Maðurinn

Rannsókn: Hvernig færðu aðra til að líka vel við þig?

Náttúran

Þannig sigruðu fuglaköngulærnar allan heiminn

Náttúran

Bakteríur örva ilminn af sumarregni

Heilsa

Óhefðbundin en áhrifarík meðferð geðraskana

Lifandi Saga

Barbie breyttist í hasarhetju

Heilsa

Húðflúr getur hugsanlega aukið hættuna á ákveðinni tegund krabbameins

Lifandi Saga

Hverjir stunduðu djöflasæringar?

Læknisfræði

Þannig má vinna bug á ógleði

Náttúran

Horfðu á myndskeiðið: Ný tegund risaslöngu fannst í Amasonregnskóginum

Lifandi Saga

Hvenær eignuðumst við grasflatir?

Fáðu aðgang að vÍSINDI.IS

Ókeypis í 2 vikur!

 

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

 

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Náttúran

Tungan kom lífinu upp á þurrlendið

Náttúran

Tungan kom lífinu upp á þurrlendið

Lifandi Saga

Persneskur kóngur stal borg óvina og endurreisti hana í eigin ríki 

Lifandi Saga

Persneskur kóngur stal borg óvina og endurreisti hana í eigin ríki 

Maðurinn

Viðamikil erfðafræðirannsókn breytir sögu mannsins: Ættartré okkar rifið upp með rótum

Lifandi Saga

Hversu lengi hafa Bandaríkin stutt Ísrael?

Lifandi Saga

Bók frá 1898 sagði fyrir um Titanic-slysið 

Heilsa

Sjö venjur geta dregið verulega úr hættu á þunglyndi

Vinsælast

1

Náttúran

Þannig sigruðu fuglaköngulærnar allan heiminn

2

Læknisfræði

Þannig má vinna bug á ógleði

3

Náttúran

Bakteríur örva ilminn af sumarregni

4

Náttúran

Horfðu á myndskeiðið: Ný tegund risaslöngu fannst í Amasonregnskóginum

5

Heilsa

Húðflúr getur hugsanlega aukið hættuna á ákveðinni tegund krabbameins

6

Heilsa

Óhefðbundin en áhrifarík meðferð geðraskana

1

Náttúran

Þannig sigruðu fuglaköngulærnar allan heiminn

2

Læknisfræði

Þannig má vinna bug á ógleði

3

Náttúran

Bakteríur örva ilminn af sumarregni

4

Náttúran

Horfðu á myndskeiðið: Ný tegund risaslöngu fannst í Amasonregnskóginum

5

Heilsa

Húðflúr getur hugsanlega aukið hættuna á ákveðinni tegund krabbameins

6

Heilsa

Óhefðbundin en áhrifarík meðferð geðraskana

Lifandi Saga

Hvenær byrjuðu indíánar að ríða hestum?

Tækni

Bílar svífa á methraða eftir nýrri grænni hraðbraut

Lifandi Saga

10 slæmar hugmyndir: Enginn þorði að mæla gegn einræðisherrunum

Heilsa

Vísindamenn hafa svarið: Hvers vegna eiga sumir auðvelt með að þyngjast?

Náttúran

Óvænt uppgötvun á 130 ára gömlum tasmaníuúlfi

Tækni

Ormar spinna þræði sex sinnum sterkari en skothelt kevlarefni

Lifandi Saga

Fimm heppnustu manneskjur sögunnar

Maðurinn

Hve mikið gagnamagn rúmast í heilanum?

Náttúran

Sníkill gæðir okkur fegurð

Læknisfræði

Ný tækni lokkar krabbafrumur úr felum

Jörðin

Hvenær var hnettinum skipt í tímabelti?

Lifandi Saga

Mömmustrákur tryggði bandarískum konum kosningaréttinn

Rannsókn: Hvernig færðu aðra til að líka vel við þig?

Þetta er góð og athyglisverð spurning sem tveir þýskir sálfræðingar virðast hafa fundið svarið við.

Maðurinn

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.690 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Viltu lesa greinina?

Fáðu aðgang að visindi.is

Ókeypis í 2 vikur!

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Núverandi áskrifendur að tímaritinu fá að sjálfsögðu ókeypis aðgang að vefnum og þurfa bara að virkja aðgang sinn hér.

Ef þú ert þegar áskrifandi að visindi.is