Fátt breytir lífi fólks jafn mikið og að eignast barn. Gleðin sem fylgir því að verða foreldri er fyrir marga svo mikil að fjölskyldan stækkar fljótlega með öðru barni.
En þannig er það ekki alltaf. Sífellt fleiri foreldrar kjósa að láta eitt barn duga og samkvæmt nýrri rannsókn er skýringuna ekki fyrst og fremst að finna í hækkandi húsnæðisverði eða þröngri fjárhagsstöðu.
Þreyta og andlegt álag
Í nýrri rannsókn frá Flinders-háskóla í Ástralíu segja 1.049 foreldrar að örmögnun, andlegt álag og erfið reynsla á meðgöngu, í fæðingu og fyrstu árin í foreldrahlutverkinu geti haft úrslitaáhrif á ákvörðunina um að eignast ekki fleiri börn.
„Margir telja að fjárhagslegir hvatar séu það sem fá fjölskyldur til að eignast fleiri börn. En það sem foreldrar segja okkur er að ákvörðun þeirra mótast fremur af eigin reynslu af foreldrahlutverkinu en því hversu mikið þau hafa á milli handanna,“ segir Damien Riggs, prófessor við Flinders-háskóla, í fréttatilkynningu.
Margir þátttakendanna lýstu fyrstu árunum í foreldrahlutverkinu sem líkamlega og andlega krefjandi. Þeir nefndu svefnleysi, stöðugar kröfur og tilfinningalegt álag sem þeir hefðu ekki verið undirbúnir fyrir.
Margir sögðust ekki treysta sér til að byrja upp á nýtt. Aðrir bentu á erfiða meðgöngu, fylgikvilla í fæðingu, vanlíðan eftir fæðingu eða ófullnægjandi stuðning frá heilbrigðiskerfinu sem helstu ástæður þess að þeir ákváðu að eignast ekki fleiri börn.
„Foreldrar eru afar hreinskilnir um hversu erfið fyrstu árin eru. Það snýst ekki um að þeir elski börnin sín ekki, heldur að þeir spyrji sjálfa sig hvort þeir hafi burði til að ganga í gegnum þetta allt aftur,“ segir Riggs prófessor.
Ekki nóg að bjóða fjárhagslega hvata
Að mati rannsóknarhöfunda benda niðurstöðurnar til þess að ekki sé hægt að snúa við lækkandi fæðingartíðni með fjárhagslegum hvötum einum saman. Betri fæðingarorlofsréttur, greiðari aðgangur að geðrænum stuðningi og sveigjanlegri starfsaðstæður gætu einnig haft áhrif á hvort fjölskyldur ákveði að eignast fleiri börn.
Foreldrar sem nýta sér sérstaka aðferð í barnauppeldinu eru mun líklegri til að vera í góðu sambandi við börn sín:
Frjósemi kvenna í Ástralíu er nú um 1,5 börn að meðaltali. Fæðingartíðnin er svipuð í mörgum Evrópulöndum og t.a.m. var hún aðeins 1,56 á Íslandi árið 2025.
Til að fólksfjöldi haldist stöðugur þarf frjósemi að vera að meðaltali 2,1 barn á hverja konu.
Rannsóknin birtist í vísindaritinu Women’s Reproductive Health.
