Lifandi Saga

Sarah Grimké: „Konur lifa lífi í leti og munaði“

Á 19. öld máttu giftar konur í Bandaríkjunum hvorki kjósa, eiga jörð né heldur mennta sig en jafnrétti myndi ekki einungis gagnast konunum, heldur jafnframt losa karlana undan þeirri ábyrgð að sjá fyrir húðlötum eiginkonum sínum, skrifaði kvenréttindakonan Sarah Grimké í bréfi til meðsystur sinnar.

BIRT: 07/09/2021

Menning – Sögulegt fólk

Lestími: 5 mínútur

 

Brookline, BNA, 1837

 

Kæra systir

 

Ég hef nú öðlast þekkingu á aðstæðum kvenna víðs vegar um heim.

 

Mér finnst miður að hafa varið tíma mínum til annarra hluta, því fyrir vikið hef ég ekki getað einbeitt mér í sama mæli að málefninu og ég hefði viljað.

 

Vonandi geta þær meginreglur sem ég kynni til sögunnar hér vakið athygli annarra kvenna. 

 

Sarah Moore Grimké

– Var uppi:

1792-1873.

 

– Hverrar þjóðar:

Bandarísk.

 

– Starf:

Rithöfundur, fyrirlesari og pólitískur aktívisti.

 

– Hjúskaparstétt:

Ógift.

 

– Þekkt fyrir:

Grimké gerðist snemma andstæðingur þrælahalds. Hún kom skoðunum sínum á framfæri í greinum og fyrirlestrum. Hún hélt m.a. ræður til stuðnings Lincoln forseta meðan á þrælastríðinu stóð (1861- 1865). Grimké bætti síðan kvenréttindum á stefnuskrá sína og hún er talin vera forsprakki baráttunnar fyrir kosningarétti kvenna.

 

 

Ég hefst handa með nokkrum athugasemdum um aðstæður kvenna í mínu heimalandi.

 

Áður fyrr var það hlutskipti mitt að eltast við fiðrildi ásamt dætrum fína fólksins.

 

Konum í þeim heimi lærist að líta á hjónabandið sem einu leiðina til að komast áfram í lífinu og í þeirra augum er sá eiginleiki að vekja athygli karlmanns með töfrum það mikilvægasta sem lífið hefur upp á að bjóða.

 

,,Í flestum fjölskyldum eru stúlkur ekki truflaðar ef þær eru að baka köku en séu þær að lesa horfir málið öðruvísi við”.

Sarah Grimké.

Konur sem ekki umgangast fína fólkið, sökum skorts á menntun eða annarra hluta vegna, eru að sjálfsögðu langtum stærri hópur.

 

Engu að síður eru konur af þeirri stétt aldar upp við þá hugmynd að tilgangurinn með lífi þeirra sé að halda heimili fyrir eiginmanninn og að gera honum lífið létt.

 

Viðhorf þetta endurspeglast í menntunarleysinu sem einkennir stúlkurnar og þau takmörkuðu úrræði sem í boði eru til að örva heila þeirra að skóla loknum.

 

Í flestum fjölskyldum eru stúlkur helst ekki truflaðar ef þær eru að baka köku eða útbúa búðing en séu þær að lesa horfir málið öðruvísi við.

 

Láttu þér ekki detta í hug að ég sé að gera lítið úr húsmóðurstarfinu. Öðru nær. Í mínum augum er víðtæk þekking á heimilishaldi órjúfanlegur hluti af menntun konunnar.

 

Athugasemd mín snýr eingöngu að því að menntun okkar skuli einvörðungu snúast um matseld og handverk. Vonandi á sá tími eftir að renna upp þar sem konur þurfa ekki að verja mörgum klukkustundum í að undirbúa „fagurlega skreytt borð“.

 

Mín von er sú að menn geti séð af slíku athæfi og þess í stað hvatt eiginkonur sínar til að verja tíma í andlegan þroska, jafnvel þótt það hafi í för með sér að þeir verði stöku sinnum að láta sér nægja bakaðar kartöflur eða brauð og smjör.

 

Ég tek því undir orð rithöfundarins sem skrifaði að konum bæri að hafa aðgengi að þeirri bestu menntun sem karlmönnum stendur til boða. Að undanskilinni stærðfræði og fornbókmenntum eða líkt og umræddur rithöfundur skrifaði:

 

„Sýnið mér hóp vel menntaðra, frómra mæðra og systra og ég mun standa fyrir byltingu í landinu, bæði siðferðislegri og trúarlegri, með skjótvirkari hætti en ef ég hefði yfir að ráða tvöfalt eða þrefalt fleiri körlum með sömu menntun“.

 

„Konur líta á það sem skyldu sína að eyða peningunum sem menn þeirra strituðu við að þéna“.

Sarah Grimké

 

Greinilegt er að konur eru álitnar körlum óæðri og auk þess sem að framan greinir sést það einnig á því sem skiptir verkalýðinn svo miklu máli, já, og í raun alla sem verða að vinna fyrir fæðu sinni, hvort heldur er með starfi hugans eða handarinnar.

 

Hér á ég að sjálfsögðu við það hvernig störf kvenna og karla eru metin að verðleikum. Karlkennari fær ætíð hærri laun fyrir kennsluna heldur en við á um kennslukonur.

 

Þannig er þessu farið í öllum starfsgreinum; sem dæmi má nefna að klæðskeri fær tvisvar til þrisvar sinnum meira fyrir að sauma vesti eða buxur heldur en kona, þó svo að verk beggja séu nákvæmlega jafn góð.

 

Í þeim starfsgreinum sem einvörðungu konur starfa í, er tími kvenna aðeins metinn að hálfu miðað við tíma karlanna.

 

Þvottakona erfiðar alveg jafn mikið og verkamaður í sögunarmyllu eða kolaverkamaður en fær þó einungis í laun fyrir dagsverk sitt helminginn af því sem maðurinn fær.

 

Áður en ég lýk við þetta bréf neyðist ég til að nefna hvaða kosti jafnrétti hefði í för með sér fyrir bæði karla og konur.

 

Margar konur hafa lifað lífinu í leti og hóglífi, þar sem mennirnir hafa séð fyrir þeim, bæði feður, eiginmenn og bræður.

 

Karlmenn hins vegar neyðast til að eyða lífinu á skrifstofum, í prentsmiðjum eða við erfiðisvinnu.

 

Eiginkonan og dæturnar aðstoða ekki við framfærslu fjölskyldunnar. Öðru nær. Þær líta á það sem vinnu að eyða peningunum sem karlmennirnir hafa þénað með svo miklum erfiðismunum.

 

Ef konur bæru hluta af þeirri ábyrgð sem felst í að sjá fyrir sér og fjölskyldu sinni yrðu þær viljasterkari og bæru meiri virðingu fyrir sjálfum sér.

 

Þá hefðu þær jafnframt meiri samkennd með eiginmönnunum en nú er raunin, samkennd sem þær létu í ljós í orði og á borði.

 

Meðbræður okkar hafna hugsanlega kenningum mínum, þar sem þeir telja þær ganga í berhögg við almenna skoðun og þær særa jafnvel stolt þeirra.

 

Ég held, hins vegar, að jafnrétti gerði þeim gott og að þeir eigi eftir að öðlast þá skoðun, þótt síðar verði, að konur á jafningjagrundvelli séu margfalt dýrmætari en konur sem eru þeim óæðri.

 

Sarah Grimké

 

Eftirmáli

Bréf og greinar Söruh Grimké mynduðu grunninn að fyrstu stefnuyfirlýsingu bandarísku kvenréttindahreyfingarinnar, Seneca Falls yfirlýsingunni sem var færð í letur árið 1848.

 

Bandaríski hæstaréttardómarinn og femínistinn Ruth Bader Ginsburg (1933-2020) leit á Söruh sem fyrirmynd sína og vitnaði iðulega í hana.

 

 

Birt: 07.09.2021

 

 

Heilsa

Læknar hafa grætt heilt auga í mann

Maðurinn

Nú geta vísindamenn ráðskast með drauma okkar

Maðurinn

Nú geta vísindamenn ráðskast með drauma okkar

Tækni

140.000 veirutegundir hafa fundist í þarmaflórunni

Tækni

140.000 veirutegundir hafa fundist í þarmaflórunni

Lifandi Saga

Af hverju er rússneskur bær í Noregi?

Jörðin

Leiða loftslagsbreytingar til fleiri jarðskjálfta?

Maðurinn

Heilsa okkar ræðst af blóðinu

NÝJASTA NÝTT

Lifandi Saga

Ísraelski vígamaðurinn: Vill lifa í friði með Palestínumönnum

Maðurinn

Er hægt að verða gráhærður á einni nóttu?

Heilsa

Hrotur geta verið vísbending um hjartasjúkdóm: Einn hópur er í sérstakri áhættu

Náttúran

Af hverju eru lauf trjáa með mismunandi lögun?

Jörðin

99 stórborgir eru að sökkva

Maðurinn

Munnvatnið er fullt af eitri

Maðurinn

Gæludýr koma í veg fyrir offitu og ofnæmi meðal barna

Náttúran

Hvernig bárust kettir til Ameríku?

Heilsa

Er mikið um kyrrsetu hjá þér í vinnunni? Þá getur kaffi lengt líf þitt samkvæmt stórri rannsókn.

Heilsa

Lækning gegn útbreiddum meltingartruflunum finnst í flestum eldhúsum.

Lifandi Saga

Ísraelski vígamaðurinn: Vill lifa í friði með Palestínumönnum

Maðurinn

Er hægt að verða gráhærður á einni nóttu?

Heilsa

Hrotur geta verið vísbending um hjartasjúkdóm: Einn hópur er í sérstakri áhættu

Náttúran

Af hverju eru lauf trjáa með mismunandi lögun?

Jörðin

99 stórborgir eru að sökkva

Maðurinn

Munnvatnið er fullt af eitri

Maðurinn

Gæludýr koma í veg fyrir offitu og ofnæmi meðal barna

Náttúran

Hvernig bárust kettir til Ameríku?

Heilsa

Er mikið um kyrrsetu hjá þér í vinnunni? Þá getur kaffi lengt líf þitt samkvæmt stórri rannsókn.

Heilsa

Lækning gegn útbreiddum meltingartruflunum finnst í flestum eldhúsum.

Fáðu aðgang að vÍSINDI.IS

Ókeypis í 2 vikur!

 

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

 

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Lifandi Saga

Sósíaldarwinistarnir lýstu yfir stríði gegn fátækum

Lifandi Saga

Sósíaldarwinistarnir lýstu yfir stríði gegn fátækum

Lifandi Saga

BNA á barmi borgarastyrjaldar: Nasista-prestur vildi bylta lýðræðinu

Lifandi Saga

BNA á barmi borgarastyrjaldar: Nasista-prestur vildi bylta lýðræðinu

Lifandi Saga

Bretar knúðu fram frjálsa verslun með fallbyssum

Lifandi Saga

Nasistaveiðar meðal óvina 

Lifandi Saga

Nasistar leituðu arísks menningarheims í Tíbet

Glæpir

Newton upprætti peningafölsun í Englandi

Vinsælast

1

Maðurinn

Er hægt að verða gráhærður á einni nóttu?

2

Maðurinn

Gæludýr koma í veg fyrir offitu og ofnæmi meðal barna

3

Maðurinn

Munnvatnið er fullt af eitri

4

Jörðin

99 stórborgir eru að sökkva

5

Heilsa

Hrotur geta verið vísbending um hjartasjúkdóm: Einn hópur er í sérstakri áhættu

6

Náttúran

Hvernig bárust kettir til Ameríku?

1

Maðurinn

Er hægt að verða gráhærður á einni nóttu?

2

Jörðin

99 stórborgir eru að sökkva

3

Heilsa

Hrotur geta verið vísbending um hjartasjúkdóm: Einn hópur er í sérstakri áhættu

4

Lifandi Saga

Ísraelski vígamaðurinn: Vill lifa í friði með Palestínumönnum

5

Náttúran

Af hverju eru lauf trjáa með mismunandi lögun?

Lifandi Saga

Hvers vegna hættu karlar að ganga með hatt?

Lifandi Saga

Versti óvinur skógareldanna

Lifandi Saga

Í fallhlíf til helvítis: Slökkviliðsmenn stukku beint niður í eldhafið

Maðurinn

Göngutúr heldur heilanum heilbrigðum

Menning og saga

Leynirými í 4.400 ára gömlum egypskum pýramída

Heilsa

Vísindamenn hafa fundið mikilvægan eiginleika sem er sameiginlegur öllum sem náð hafa 100 ára aldri.

Lifandi Saga

Belgía biður Kongó afsökunar – með tönn

Lifandi Saga

Af hvaða kynstofni var Kleópatra?

Lifandi Saga

Kitty var Kim Kardashian 18. aldar

Heilsa

Bakteríurnar þrífast vel í handklæðinu þínu

Lifandi Saga

Voru víkingarnir húðflúraðir?

Menning

Þess vegna verða konur þreyttar á (sumum) körlum

Ísraelski vígamaðurinn: Vill lifa í friði með Palestínumönnum

Sérsveitarhermaðurinn Ehud Barak barðist með hnífum, hríðskotaskammbyssu og í kvenklæðum gegn fjandmönnum Ísraela um áratugaskeið en þrátt fyrir þessa fortíð reyndi hann að skapa varanlegan frið við Palestínumenn þegar hann varð forsætisráðherra.

Lifandi Saga

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.690 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Viltu lesa greinina?

Fáðu aðgang að visindi.is

Ókeypis í 2 vikur!

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Núverandi áskrifendur að tímaritinu fá að sjálfsögðu ókeypis aðgang að vefnum og þurfa bara að virkja aðgang sinn hér.

Ef þú ert þegar áskrifandi að visindi.is