Vel starfæfir þarmar skipta langtum meira máli fyrir líkamlega og andlega vellíðan okkar en í fljótu bragði mætti virðast.
Þetta tæplega átta metra langa kerfi innra með okkur gagnast okkur við að veita upptöku næringarefna úr fæðunni, styrkir ónæmiskerfið og verndar okkur gegn skaðlegum bakteríum og sjúkdómum. Þarmarnir framleiða að sama skapi alls 95 hundraðshluta af hinu mikilvæga efni serótóníni sem stjórnar skapferli okkar.
Óheilbrigðir þarmar auka hættuna á sjúkdómum í líkingu við sykursýki, hjarta- og æðasjúkdóma, tilteknar tegundir krabbameins, svo og geðræna kvilla á borð við kvíða og þunglyndi.
Hugsanlega er einkum um eitt tiltekið atriði að ræða sem flestum hefur yfirsést fram til þessa en sem virðist skipta miklu máli í sambandi við líðan þarmanna.
Þetta segir Cristina Menni, sérfræðingur á sviði sameindalíffræði við King’s College í London, í tölvupósti sem hún sendi Lifandi vísindum.
Cristina stýrði nýrri rannsókn sem fólst í því að stór hópur vísindamanna grannskoðaði þarmaflóru alls 1400 einstaklinga.
Nú segist hún hafa komist að því hvað veldur slælegri þarmaheilsu mjög margra.
Þetta gerðu vísindamennirnir
Til þess að við skiljum til fullnustu rannsókn Cristinu Menni er nauðsynlegt að við skiljum nokkur fagorð.
Mikilvægur þáttur í heilbrigði þarmanna er nefnilega fólginn í þeim mikla fjölda baktería sem við notum til að melta fæðuna og fyrir almennt heilbrigði okkar.
Allar þessar örverur kallast örverumengi þarmanna og þegar við svo tökum einnig með í reikninginn umhverfið sem örverurnar lifa í þá tölum við um örverulífmengi.
Cristina Menni og vísindamenn á hennar vegum rannsökuðu örverulífmengið í alls 1390 stúlkutvíburum frá öllu Bretlandi.
Vísindamennirnir báru þessar upplýsingar saman við félagshagfræðilega stöðu þátttakendanna, sem búið var að ákvarða með hliðsjón af póstnúmeri þeirra.
Til þess að meta hvort um væri að ræða fátækt á tilteknu svæði studdust vísindamennirnir við hið viðurkennda Townsend skortmælitæki. Mælitæki þetta mælir fátækt út frá vísbendingum um atvinnuleysi, hvort íbúarnir búa í eigin húsnæðis og enn fremur er tekið tillit til bílaeignar.
Þarmar í tölum
- Minnst 100.000.000.000.000 bakteríur lifa í þörmunum.
- Í hverjum einstaklingi lifa að meðaltali 160 ólíkar bakteríutegundir en alls geta um eitt þúsund ólíkar tegundir lifað í þörmunum.
- Rösklega helmingur af þyngd saursins stafar frá bakteríum.
- Fyrir hverja mannsfrumu í líkama okkar lifa allt að tífalt fleiri bakteríur í þörmunum.
Ótvíræð vísbending
Vísindamennirnir komust að raun um að einstaklingar sem búa á fátækari svæðum eru með minni bakteríufjölbreytni í þörmunum en við á um þá sem búa þar sem fólk hefur meira á milli handanna.
Minni fjölbreytni í þarmaflóru táknar slælegra heilbrigði þarmanna, segir Cristina Menni, og fyrir bragðið hefur hún áhyggjur af niðurstöðunum.
Vísindamennirnir rákust jafnframt á 12 bakteríutegundir sem þeir tengdu búsetu á fátækum svæðum. Tvær þeirra, Lawsonibacter og Intestinimonas massiliensis, voru jafnframt tengdar við meiri kvíða, svo og sykursýki.
„Rannsóknir okkar leiða í ljós að félagslegur ójöfnuður getur birst í líffræði okkar, alla leið niður á sameindastigið,“ skrifar hún.
Ýmislegt annað getur skýrt tengslin
Það sem alla fýsir að vita er að sjálfsögðu hvað það eiginlega er í sambandi við búsetu á stað sem minni velmegun ríkir á sem bitnar á þarmaflórunni.
„Fæðan er greinilega stór hluti af dæminu,“ skrifar Cristina Menni og er sjálf tilbúin með skýringu á orðum sínum:
„Takmarkað aðgengi að trefjaríkri fæðu og meira magn gjörunninna fæðutegunda kann að draga úr bakteríufjölbreytni og að fækka vænlegum bakteríum.“
Vísindakonan segir jafnframt að viðvarandi streita, af völdum peningaáhyggja, ótryggrar búsetu og mikillar loftmengunar hafi áhrif á heilbrigði þarmanna.
Tilhneiging þessi sést um gjörvallt Stóra-Bretland
Eigi að leysa vandann þarf að veita fólki bættan og ódýrari aðgang að trefjaríkum fæðutegundum, segir Cristina Menni.
„Og þegar fram í sækir höfum við þörf fyrir rannsóknir sem geta sannreynt hvort markvissar fæðutengdar eða örverutengdar aðgerðir, á borð við það að sjá fólki fyrir trefjaríkri fæðuviðbót, getur gagnast í þá veru að endurheimta gagnlegan örverubúskap í einstaklingum í áhættuhópum.“
Flest viljum við lifa eins lengi og frekast er unnt og halda góðri heilsu. Nú hefur teymi vísindamanna komist að raun um hvaða fæðutegundir við hugsanlega ættum að forðast:
Cristina Menni segir að síauknar rannsóknir á alþjóðavísu bendi til þess að önnur lönd eigi eftir að hafa þörf fyrir þetta og ekki bara Bretland.
„Við sjáum aukin líkindi á því að hagfélagsfræðilegar aðstæður tengist örverubúskap þarmanna, sem bendir til þess að fyrirbærið sé þekkt víðar en einungis á Bretlandseyjum. Sem dæmi má nefna víðtæka rannsókn sem tók til ólíkra kynþátta í Bandaríkjunum en hún leiddi í ljós að lægri félagshagfræðileg staða tengdist mismun í samsetningu og fjölbreytni örvera í þörmunum,“ segir hún.
Nýja rannsóknin sem hér var fjallað um birtist í vísindatímaritinu Biofilms and Microbiomes.
