Maðurinn

Rafrettur

Á síðustu 10 árum hafa svonefndar rafrettur slegið í gegn – ekki síst sem leið til að hætta eiginlegum reykingum. Vísindamenn eru ekki ennþá vissir um hve skaðlegar rafrettur eru heilsu manna og árið 2019 létust minnst 47 Bandaríkjamenn vegna rafrettna.

BIRT: 16/04/2020

Staðreyndir og baráttan við falsfréttir.

Á síðustu 10 árum hafa svonefndar rafrettur slegið í gegn – ekki síst sem leið til að hætta eiginlegum reykingum. Vísindamenn eru ekki ennþá vissir um hve skaðlegar rafrettur eru heilsu manna og árið 2019 létust minnst 47 Bandaríkjamenn vegna rafrettna.

Rafrettur eru hollari en venjulegar sígarettur

Reykingar eru banvænasti lífstílsvandinn og í ljósi þess er notkun rafretta hollari valkostur. En rafrettur eru ekki alveg skaðlausar.

Flestir læknar eru sammála um að venjulegar reykingar valdi meiri skaða en rafretturnar. Rafrettur eru samt alls ekki hollar en reykingar á venjulegum sígarettum valda 8 milljón ótímabærum andlátum á ári og eru á toppi listans yfir lífstílssjúkdóma. Bresk heilbrigðisyfirvöld meta það svo að rafrettur séu 95% skaðminni en venjulegar sígarettur. Þessi ályktun byggir hins vegar á takmörkuðu gagnamagni. Rafrettur hafa einungis verið á markaði frá árinu 2006 og það skortir rannsóknir á mögulegum langtímaáhrifum þeirra. Í ljósi þess mæla t.d. dönsk heilbrigðisyfirvöld ekki með rafrettum til að hætta reykingum rétt eins og þau vara börn, unglinga, óléttar konur og mjólkandi við notkun þeirra.

 Undir loks ársins 2019 jukust áhyggjur manna af rafrettureykingum enn frekar – ekki síst í BNA. Ástæðan var að 2.200 manns voru lagðir inn á sjúkrahús og minnst 47 létu lífið eftir að hafa notað rafrettur á fáeinum mánuðum. Bandarískir læknar rannsökuðu lungnavökva úr 29 sjúklingum og fundu efnið Alpha-tocopheryl-acetat, ein gerð e-vítamíns í 82% sýnanna. Alpha-tocopheryl-acetat, er nýtt sem þykkingarefni í rafrettuvökva – einkum í þeim sem innihalda kannabisolíu. Efni þetta er ennþá talið helsta orsök dauðsfallanna.

Að hætta reykingum ber strax ávöxt

Rafrettur hjálpa mörgum við að segja skilið við tóbakið og þrátt fyrir að óljóst sé hve óhollar þær eru til lengri tíma litið gagnast skiptin heilsu manna strax og líklega það sem eftir er ævinnar. Á YouTube má finna margvíslegt efni um gildi þess að hætta að reykja með því að setja inn t.d. leitarorðin „Benefits of stopping smoking“.

Rafrettur eru skaðlausar öðrum

Ár hvert deyja 1,2 milljónir manneskja á heimsvísu vegna óbeinna reykinga. Tóbaksreykur inniheldur meira en 7.000 mismunandi efni og vísindamenn hafa til þessa sýnt fram á að minnst 70 þeirra eru krabbameinsvaldandi – bæði fyrir þann sem reykir sem og þann sem andar reyknum að sér án þess að reykja sjálfur. Til samanburðar er megnið af „reyknum“ frá rafrettum alls ekki reykur heldur vatnsgufa og glýseról í úðaformi. Glýseról er sætt, litlaust, lyktarlaust og skaðlaust kemískt efni í ætt við alkóhól. Vísindamenn hafa ekki ennþá sýnt fram á skaðsemi óbeinna reykinga frá rafrettum. Á hinn bóginn bíða þeir ennþá eftir fyrstu rannsóknum á langtímaáhrifum rafreykinga.

Rafrettur hjálpa við að hætta að reykja

Reykingar eru ákaflega ávanabindandi og erfitt að hætta þeim. Bresk tölfræði sýnir að einungis tíunda hluta þeirra sem reyna að hætta reykingum tekst það. Ítölsk-frönsk-bresk rannsókn sýnir hins vegar að talan eykst upp í 40% þegar reykingamenn skipta sígarettum út fyrir rafrettur sem einnig innihalda ávanabindandi efnið níkótín. Önnur 25% minnkuðu tóbaksnotkun verulega. Í Stóra-Bretlandi mæla heilbrigðisyfirvöld með því að nota rafrettur sem verkfæri til að hætta reykingum. Samkvæmt alþjóðaheilrigðisstofnuninni WHO er fjöldi fólks sem reykir á heimsvísu: 1,1 milljarður

Náttúran

Af hverju eru lauf trjáa með mismunandi lögun?

Jörðin

99 stórborgir eru að sökkva

Jörðin

99 stórborgir eru að sökkva

Maðurinn

Munnvatnið er fullt af eitri

Maðurinn

Munnvatnið er fullt af eitri

Heilsa

Lækning gegn útbreiddum meltingartruflunum finnst í flestum eldhúsum.

Náttúran

Jörðin eftir manninn: Svona munu leifar siðmenningar okkar hverfa

Heilsa

Læknar hafa grætt heilt auga í mann

NÝJASTA NÝTT

Maðurinn

Myndir af einangruðum ættflokki sýna mannlegan harmleik, samkvæmt verndarsamtökum

Jörðin

Af hverju er ís svona háll?

Náttúran

Krabbar hafa farið sömu ferðina 17 sinnum

Maðurinn

Er veganmatur óhollur börnum?

Náttúran

Risaeðlubeinagrind seld fyrir meira en sex milljarða króna á uppboði.

Alheimurinn

Fullt tungl 2024 – Hvenær er tunglið fullt?

Heilsa

Líkamleg snerting er mikilvæg milli föðurs og ungabarns

Maðurinn

Vísindamenn vara við langvarandi notkun á snuði

Lifandi Saga

Ísraelski vígamaðurinn: Vill lifa í friði með Palestínumönnum

Maðurinn

Er hægt að verða gráhærður á einni nóttu?

Maðurinn

Myndir af einangruðum ættflokki sýna mannlegan harmleik, samkvæmt verndarsamtökum

Jörðin

Af hverju er ís svona háll?

Náttúran

Krabbar hafa farið sömu ferðina 17 sinnum

Maðurinn

Er veganmatur óhollur börnum?

Náttúran

Risaeðlubeinagrind seld fyrir meira en sex milljarða króna á uppboði.

Alheimurinn

Fullt tungl 2024 – Hvenær er tunglið fullt?

Heilsa

Líkamleg snerting er mikilvæg milli föðurs og ungabarns

Maðurinn

Vísindamenn vara við langvarandi notkun á snuði

Lifandi Saga

Ísraelski vígamaðurinn: Vill lifa í friði með Palestínumönnum

Maðurinn

Er hægt að verða gráhærður á einni nóttu?

Fáðu aðgang að vÍSINDI.IS

Ókeypis í 2 vikur!

 

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

 

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Tækni

140.000 veirutegundir hafa fundist í þarmaflórunni

Tækni

140.000 veirutegundir hafa fundist í þarmaflórunni

Maðurinn

Kornabörn þekkja móðurmálið sitt

Maðurinn

Kornabörn þekkja móðurmálið sitt

Alheimurinn

Tvíburi Vetrarbrautarinnar finnst í útjaðri alheimsins

Lifandi Saga

Hvers vegna klæddust fangar röndóttum búningum í gamla daga?

Lifandi Saga

Af hverju er rússneskur bær í Noregi?

Jörðin

Leiða loftslagsbreytingar til fleiri jarðskjálfta?

Vinsælast

1

Alheimurinn

Fullt tungl 2024 – Hvenær er tunglið fullt?

2

Maðurinn

Er veganmatur óhollur börnum?

3

Heilsa

Líkamleg snerting er mikilvæg milli föðurs og ungabarns

4

Maðurinn

Myndir af einangruðum ættflokki sýna mannlegan harmleik, samkvæmt verndarsamtökum

5

Náttúran

Krabbar hafa farið sömu ferðina 17 sinnum

6

Jörðin

Af hverju er ís svona háll?

1

Maðurinn

Er veganmatur óhollur börnum?

2

Maðurinn

Myndir af einangruðum ættflokki sýna mannlegan harmleik, samkvæmt verndarsamtökum

3

Náttúran

Krabbar hafa farið sömu ferðina 17 sinnum

4

Jörðin

Af hverju er ís svona háll?

5

Náttúran

Risaeðlubeinagrind seld fyrir meira en sex milljarða króna á uppboði.

Náttúran

Topp 5: Hvaða dýr stunda lengsta mökun?

Lifandi Saga

Sósíaldarwinistarnir lýstu yfir stríði gegn fátækum

Lifandi Saga

BNA á barmi borgarastyrjaldar: Nasista-prestur vildi bylta lýðræðinu

Lifandi Saga

Bretar knúðu fram frjálsa verslun með fallbyssum

Maðurinn

Eru fingraför óhjákvæmilega ólík?

Maðurinn

Frestar þú leiðinlegum verkefnum? Samkvæmt vísindamönnum er það slæm hugmynd

Læknisfræði

Hversu gamalt er Viagra?

Maðurinn

Ný rannsókn: Áhrif framhjálds á konur koma á óvart

Maðurinn

Hve lengi hefur krabbamein hrjáð mannkynið?

Maðurinn

Við getum lifað án heilastofns

Náttúran

Vísindamenn kortleggja nú heimshöfin

Heilsa

41 næringarríkustu fæðutegundir jarðar

Myndir af einangruðum ættflokki sýna mannlegan harmleik, samkvæmt verndarsamtökum

Skógarhöggsmenn hafa yfirtekið svæði ættflokksins sem skapar ýmsar hættur fyrir hann.

Maðurinn

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.690 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Viltu lesa greinina?

Fáðu aðgang að visindi.is

Ókeypis í 2 vikur!

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Núverandi áskrifendur að tímaritinu fá að sjálfsögðu ókeypis aðgang að vefnum og þurfa bara að virkja aðgang sinn hér.

Ef þú ert þegar áskrifandi að visindi.is