Margir sem hafa reynt að léttast kannast líklega við það að þyngdin fari upp og niður.
Kílóin hverfa, en koma síðan aftur. Þá tekst að léttast á ný – og áður en varir hefur þyngdin aukist enn á ný.
Þetta fyrirbæri er oft nefnt jójó-áhrif eða sveiflur í líkamsþyngd og hefur lengi verið talið geta haft skaðleg áhrif á heilsuna. Sumir hafa jafnvel haldið því fram að slíkar þyngdarsveiflur séu verri en að vera í yfirþyngd.
Nú dregur ný og umfangsmikil rannsókn hins vegar þessa hugmynd í efa.
Rannsakendur við Kaupmannahafnarháskóla fóru yfir fjölda fyrri rannsókna á þessu sviði og niðurstaðan er skýr:
Ekkert bendir til þess að endurteknar sveiflur í líkamsþyngd séu í sjálfu sér skaðlegri en yfirþyngd.
Samkvæmt rannsakendunum hætta margir við að reyna að léttast vegna þess að þeir óttast að þyngdaraukning í kjölfarið geti haft skaðleg áhrif á heilsuna. Samantekt þeirra bendir hins vegar til þess að sá ótti sé ástæðulaus.
„Í langflestum tilvikum vegur ávinningurinn af þyngdartapi þyngra en sú hugsanlega áhætta sem fylgir því ef þyngdin eykst aftur síðar,“ segir Faidon Magkos, prófessor við næringar- og íþróttafræðideild Kaupmannahafnarháskóla, í fréttatilkynningu.
„Þegar þyngdin eykst aftur færist áhættan að nýju á svipað stig og hún var áður en þyngdartapið hófst – hún verður ekki meiri en það”.
Faidon Magkos, prófessor við næringar- og íþróttafræðideild Kaupmannahafnarháskóla
Rannsakendurnir leggja þó áherslu á að ef líkamsþyngdin sveiflast upp og niður tapast margir af þeim heilsufarslega ávinningi sem fylgir þyngdartapi þegar þyngdin eykst á ný.
Allar götur frá dögum Vilhjálms sigurvegara fram til Elvis Presley hefur fólk reynt sig við megrunarkúra í því skyni að losna við aukakílóin og hafa sumir verið örvæntingarfyllri en aðrir. Flestir hafa megrunarkúrarnir í besta falli verið sóun á tíma en í sumum tilvikum beinlínis lífshættulegir:
Það þýðir þó ekki endilega að staðan verði verri en hún var fyrir þyngdartapið, segir Faidon Magkos.
„Þegar þyngdin eykst aftur færist áhættan að nýju á svipað stig og hún var áður en þyngdartapið hófst – hún verður ekki meiri en það. Það er grundvallarmunur á því að missa þann ávinning sem náðist og því að valda nýjum skaða.“
Rannsóknin birtist í hinu virta vísindariti The Lancet Diabetes & Endocrinology.
