Jörðin

Við getum enn snúið þróuninni við

Árið 2009 hittust stjórnmálamenn hvaðanæva að úr heiminum á loftslagsráðstefnu í Kaupmannahöfn. Markmiðið var að ná samkomulagi til að hamla hnattrænni hlýnun, einkum með takmörkunum á losun CO2. Þetta er feiknarleg áskorun, trúlega hin stærsta sem mannkynið hefur staðið frammi fyrir.

BIRT: 04/11/2014

Fyrir aðeins átta kynslóðum síðan tóku menn að nýta vélar og fyrir aðeins fjórum kynslóðum settust menn í fyrstu bílana.

 

Orkan fyrir vélarnar og farartækin er sótt í kol, gas og olíu, og í fyrstu voru menn algjörlega grunlausir um að bruni þeirra hefði afleiðingar fyrir loftslagið.

 

Nú er raunin önnur þökk sé þúsundum vísindamanna sem lagt hafa til ýmislega þekkingu fyrir loftslagsráð SÞ, IPCC.

 

Við bruna á kolum, olíu og gasi myndast milljarðir tonna af CO2 – mikilvægustu gróðurhúsalofttegundinni.

 

Án aðgerða getur jörðin verið að hitna um allt að 6 gráður. Afleiðingarnar yrðu skelfilegar, eins og nýjustu rannsóknir frá íshellunni á Suðurskautslandi sýna glögglega.

 

En góðu fréttirnar eru þær að samkvæmt vísindamönnum búum við yfir tækni til að takmarka hnattræna hlýnun við tvær gráður – markmið sem flestum þykir ásættanlegt.

 

Þetta krefst gríðarlegrar endurskipulagningar á gjörvallri orkuframleiðslu okkar. Því um 80% hennar grundvallast enn á bruna á kolum, olíu og gasi. En markmiðið er raunhæft, takist alþjóðasamfélaginu að ná samkomulagi í þessum efnum.

 

Því hraðar, þess betra

 

Reyndar höfum við áður leyst mikil aðsteðjandi umhverfisvandamál: við höfum t.d. fjarlægt blý úr bensíni, við höfum stöðvað súra regnið sem fyrir fáeinum áratugum ógnaði skógunum og við höfum náð að stöðva niðurbrot ózonlagsins, sem verndar okkur gegn hættulegum geislum sólar.

 

Nú eru það gróðurhúsalofttegundir og einkum losun CO2 sem dreifist við bruna á jarðeldsneyti. Því fyrr sem okkur tekst að takmarka losunina, þess betra.

 

Vísindamenn við IPCC eru sammála um að áskorun þessi verði erfiðari og dýrari þess lengur sem við bíðum. Sé skjótt hafist handa má aukinheldur skapa fjölmörg störf við endurskipulagningu á orkunotkun manna.

 

Önnur mikilvæg ástæða til þess að hafa hraðan á er að prófa tækninýjungar áður en þriðji heimurinn endurtekur öll þau mistök sem iðnríkin hafa framið undanfarna öld.

 

Orkuþörfin í þróunarlöndunum vex nú þegar með óhemju hraða – t.d. í Kína, Indlandi og Brasilíu – og miklu skiptir að eftirspurninni sé ekki mætt með jarðeldsneyti heldur sjálfbærari tækni.

 

Því eitt er ljóst: það er einfeldningslegt að ætla að íbúar heims í ríkum sem og fátækum löndum muni skrúfa fyrir orkunotkunina á komandi áratugum.

 

Á undanfarinni öld höfum við 20-faldað orkunotkun okkar og aukningin mun halda áfram eftir því sem mönnum fjölgar á jörðinni, enda kjósa allir betri lífsstíl.

 

Kröfurnar til nýrrar tækni innan orkugeirans verða því meiri eftir því sem við drögum lappirnar lengur.

 

Áskorun stjórnmálamanna er gríðarleg og tímaþröngin mikil en við búum þegar yfir nauðsynlegri tækni til að koma loftslagi á réttan kjöl – og ekki aðeins það: við getum gert það á næstu 25 árum!

 

Lifandi Saga

Belgía biður Kongó afsökunar – með tönn

Lifandi Saga

Af hvaða kynstofni var Kleópatra?

Lifandi Saga

Af hvaða kynstofni var Kleópatra?

Lifandi Saga

Kitty var Kim Kardashian 18. aldar

Lifandi Saga

Kitty var Kim Kardashian 18. aldar

Náttúran

Í frysti frá dánarstund

Heilsa

Hinn týndi hlekkur milli krabbameins og mataræðis ef til vill fundinn

Heilsa

Vísindamenn: Miklir kostir þess að nota stigann frekar en lyftuna.

NÝJASTA NÝTT

Maðurinn

Úmamí – fimmta frumbragðtegundin

Maðurinn

Eru fingraför óhjákvæmilega ólík?

Maðurinn

Frestar þú leiðinlegum verkefnum? Samkvæmt vísindamönnum er það slæm hugmynd

Læknisfræði

Hversu gamalt er Viagra?

Maðurinn

Ný rannsókn: Áhrif framhjálds á konur koma á óvart

Maðurinn

Hve lengi hefur krabbamein hrjáð mannkynið?

Maðurinn

Við getum lifað án heilastofns

Náttúran

Vísindamenn kortleggja nú heimshöfin

Heilsa

41 næringarríkustu fæðutegundir jarðar

Menning og saga

Leynirými í 4.400 ára gömlum egypskum pýramída

Maðurinn

Úmamí – fimmta frumbragðtegundin

Maðurinn

Eru fingraför óhjákvæmilega ólík?

Maðurinn

Frestar þú leiðinlegum verkefnum? Samkvæmt vísindamönnum er það slæm hugmynd

Læknisfræði

Hversu gamalt er Viagra?

Maðurinn

Ný rannsókn: Áhrif framhjálds á konur koma á óvart

Maðurinn

Hve lengi hefur krabbamein hrjáð mannkynið?

Maðurinn

Við getum lifað án heilastofns

Náttúran

Vísindamenn kortleggja nú heimshöfin

Heilsa

41 næringarríkustu fæðutegundir jarðar

Menning og saga

Leynirými í 4.400 ára gömlum egypskum pýramída

Fáðu aðgang að vÍSINDI.IS

Ókeypis í 2 vikur!

 

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

 

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Lifandi Saga

60 aðalsmenn drukknuðu í skít

Lifandi Saga

60 aðalsmenn drukknuðu í skít

Náttúran

Skógareldar geisa um gjörvallan hnöttinn

Náttúran

Skógareldar geisa um gjörvallan hnöttinn

Alheimurinn

Hin dulda hlið tunglsins

Náttúran

Hver er hæsta tala sem hefur fengið nafn?

Náttúran

Taumhald á gróðureldum: Skógareldar

Lifandi Saga

7 óviðeigandi brandarar frá fornöld

Vinsælast

1

Maðurinn

Ný rannsókn: Áhrif framhjálds á konur koma á óvart

2

Lifandi Saga

Kitty var Kim Kardashian 18. aldar

3

Heilsa

41 næringarríkustu fæðutegundir jarðar

4

Heilsa

Vísindamenn hafa fundið mikilvægan eiginleika sem er sameiginlegur öllum sem náð hafa 100 ára aldri.

5

Maðurinn

Hve lengi hefur krabbamein hrjáð mannkynið?

6

Maðurinn

Úmamí – fimmta frumbragðtegundin

1

Maðurinn

Ný rannsókn: Áhrif framhjálds á konur koma á óvart

2

Heilsa

41 næringarríkustu fæðutegundir jarðar

3

Heilsa

Vísindamenn hafa fundið mikilvægan eiginleika sem er sameiginlegur öllum sem náð hafa 100 ára aldri.

4

Maðurinn

Hve lengi hefur krabbamein hrjáð mannkynið?

5

Maðurinn

Úmamí – fimmta frumbragðtegundin

6

Maðurinn

Við getum lifað án heilastofns

Lifandi Saga

Hve fjölmennir eru rússnesku minnihlutahóparnir í Austur-Evrópu?

Lifandi Saga

Afþreying í gegnum tímann: Allt frá skylmingabardögum til sirkustrúða

Maðurinn

Þannig kemstu í gegnum þrep sorgarinnar

Heilsa

Sorg getur breyst í sjúkdóm

Jörðin

Hversu mikið menga leikföng?

Maðurinn

Af hverju þessi ást á áfengi?

Heilsa

Er hægt að sofa of mikið?

Lifandi Saga

Hver fann upp á „kalda stríðinu“?

Maðurinn

Síðbúnar kvöldmáltíðir gera þig þyngri og svangari

Maðurinn

Hvernig grær brotið bein?

Maðurinn

Öfgar persónuleikans: Úthverfur eða innrænn persónuleiki

Alheimurinn

Hvað verður um orkuna frá sólarljósinu? 

Úmamí – fimmta frumbragðtegundin

Fimmta frumbragðtegundin, úmamí, er nýjasta, en ekki endilega sú síðasta, bragðtegundin á lista yfir frumbragðtegundir. Lesið greinina og öðlist nýja vitneskju um frumbragðtegundirnar fimm og bragðskyn okkar.

Maðurinn

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.690 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Viltu lesa greinina?

Fáðu aðgang að visindi.is

Ókeypis í 2 vikur!

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Núverandi áskrifendur að tímaritinu fá að sjálfsögðu ókeypis aðgang að vefnum og þurfa bara að virkja aðgang sinn hér.

Ef þú ert þegar áskrifandi að visindi.is