Alheimurinn

Á Venus eru enn virk eldfjöll

Nýtt tölvulíkan af þróun eldfjalla og 25 ára gamlar radarmælingar hafa sannfært vísindamenn: Það eru enn virkar eldstöðvar á þessari lífsfjandsamlegu plánetu.

BIRT: 18/05/2022

Venus hefur verið nefnd „hin illa tvíburasystir jarðar“, enda eru aðstæður þar svipaðar því sem unnt væri að ímynda sér í helvíti.

 

Að því er varðar stærð og massa eru pláneturnar tvær afar líkar en á Venusi er yfirborðshitinn yfir 400 gráðum og loftþrýstingurinn er sambærilegur sjávarþrýstingi á eins kílómetra dýpi á jörðinni.

Mikið er um eldgíga á yfirborði Venusar en hingað til hefur verið ómögulegt að greina hvort virk eldfjöll séu þar á meðal.

Mikil eldvirkni í fortíðinni hefur losað gríðarlegt magn koltvísýrings og þar með valdið eins konar vítahring gróðurhúsaáhrifa og þar með afar fjandsamlegra aðstæðna fyrir líf.

 

Stjörnufræðingar hafa hins vegar ekki verið vissir um hvort á plánetunni séu enn virkar eldstöðvar.

 

Nú hefur hópur vísindamanna hjá Tæknistofnun Sviss fundið afgerandi vísbendingar þess að svo sé.

 

Virkisgröf afhjúpar virk eldfjöll

Vísindamennirnir notuðu tölvulíkan til að rannsaka hvernig eldvirkni á Venusi breytist yfir tíma.

 

Líkanið sýndi að hafi gos orðið í eldstöð á síðustu milljón árum megi sjá hækkun lands utan við hringlaga lægð sem minni á virkisdíki.

Líkan sýnir eldfjöll frá vöggu til grafar

Tölvulíkan yfir lífshlaup eldfjalla á Venusi hefur hjálpað vísindamönnum að finna út hvort þau séu virk.

1. Ung eldstöð gýs

Þegar eldstöð gýs streymir fljótandi hraun út frá gígnum og hækkar umhverfið. Kringum gíginn myndast hryggur úr jarðskorpuefnum.

2. Hringgröf sýnir virkni

Í allt að milljón ár eftir stórgos getur eldstöðin verið áfram virk. Á þessum tíma myndast hin dæmigerða „virkisgröf“ milli gjóskuhryggjarins og fljótandi hraunsléttu.

3. Vindurinn afmáir öll spor

Þegar uppstreymi hrauns hættir brennur eldstöðin út. Gjóskuhryggurinn á yfirborðinu veðrast í vindum í þykku gufuhvolfinu og eftir verður aðeins flatur hringhryggur.

Vísindamennirnir leituðu því næst að slíkum hringlaga lægðarmyndunum í landslagi á radarmyndum sem Magellan-geimfarið frá NASA tók á árunum 1990-94 þegar það var á braut um Venus.

 

Hraun eyðir lofsteinagígum

Á þeim tíma þóttu myndirnar sýna að hraunstraumar hefðu í tímans rás endurnýjað yfirborð plánetunnar og t.d. útrýmt nær öllum loftsteinagígum. Það hefur í síðasta lagi gerst fyrir 300-600 milljónum ára en svissnesku rannsóknirnar sýna að þetta er enn að gerast.

 

Við 37 eldstöðvar fundu vísindamennirnir hina einkennandi hringi sem benda til að eldstöðvarnar séu enn virkar.

Radarmyndir sýna að a.m.k. 37 eldstöðvar á Venusi eru umkringdar eins konar „virkisdíki“ sem bendir til að þær séu enn virkar.

Þessi nýja uppgötvun getur gagnast við að leysa þá ráðgátu hvers vegna svo fjandsamleg skilyrði þróuðust á Venusi á sama tíma og jörðin varð að plánetu lífsins.

Tvíburaplánetur fóru hvor í sína áttina

Jörðin og Venus fæddust í næstum sömu stærð og með nánast sama massa, en á meðan plánetan okkar varð lífvænleg, þróaði Venus með sér lífsfjandsamlegt loftslag vegna gríðarlegra gróðurhúsaáhrifa.

Jörðin

Þvermál: 12.746 km

CO2 í andrúmslofti: 0,038 prósent

Yfirborðshiti: 14°C

Loftþrýstingur: 1013 hPa

Venus

Þvermál: 12.104 km

CO2 í andrúmsloftinu: 96 prósent

Yfirborðshiti: 464°C

Loftþrýstingur: 92.000 hPa

LESTU EINNIG

HÖFUNDUR: Jens E. Matthiesen

© JPL/NASA, © Ken Ikeda Madsen, © Anna Gülcher et al.Shutterstock

Lifandi Saga

Robert the Bruce var hinn sanni Braveheart Skotanna

Maðurinn

Samfélagsmiðlar ógna samkenndinni

Maðurinn

Samfélagsmiðlar ógna samkenndinni

Heilsa

Breytingarnar á líkamsþyngd geta leitt í ljós hættu á heilabilun

Heilsa

Breytingarnar á líkamsþyngd geta leitt í ljós hættu á heilabilun

Alheimurinn

Hvað er andefni?

Maðurinn

Þess vegna tekur ástarsorg svona mikið á okkur

Maðurinn

Heilann þyrstir í fitu

NÝJASTA NÝTT

Tækni

Eru eineggja tvíburar erfðafræðilega eins?

Alheimurinn

Mistök geta verið banvæn fyrir geimfara 

Náttúran

Kisulóra er villiköttur

Lifandi Saga

Greitt fyrir Pepsi-Cola með sovéskum kafbátum

Maðurinn

Þráhyggja tekur heilann í gíslingu

Saga

Af hverju ráða Bandaríkin yfir Guantanamo?

Maðurinn

Af hverju sjá sumir drauga en aðrir ekki?

Náttúran

Hvaða rándýr étur flest fólk?

Heilsa

Er flotsaur til marks um góða heilsu?

Náttúran

Hvernig veit fræ að það eigi að spíra? 

Tækni

Eru eineggja tvíburar erfðafræðilega eins?

Alheimurinn

Mistök geta verið banvæn fyrir geimfara 

Náttúran

Kisulóra er villiköttur

Lifandi Saga

Greitt fyrir Pepsi-Cola með sovéskum kafbátum

Maðurinn

Þráhyggja tekur heilann í gíslingu

Saga

Af hverju ráða Bandaríkin yfir Guantanamo?

Maðurinn

Af hverju sjá sumir drauga en aðrir ekki?

Náttúran

Hvaða rándýr étur flest fólk?

Heilsa

Er flotsaur til marks um góða heilsu?

Náttúran

Hvernig veit fræ að það eigi að spíra? 

Fáðu aðgang að vÍSINDI.IS

Ókeypis í 2 vikur!

 

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

 

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Lifandi Saga

Hve lengi höfum við fengið sumarfrí?

Lifandi Saga

Hve lengi höfum við fengið sumarfrí?

Jörðin

Vísindamenn greina vaxtarverki: Fæðuhringur eldfjallsins

Jörðin

Vísindamenn greina vaxtarverki: Fæðuhringur eldfjallsins

Maðurinn

Ást er eintóm efnafræði

Náttúran

Hjarta steypireyðar slær bara tvisvar á mínútu

Menning

Hvers vegna varð kvikmyndin „Casablanca“ svona vinsæl?

Maðurinn

Einvígið: Er rafmagnstannbursti betri en venjulegur?

Vinsælast

1

Heilsa

Breytingarnar á líkamsþyngd geta leitt í ljós hættu á heilabilun

2

Maðurinn

Þess vegna tekur ástarsorg svona mikið á okkur

3

Maðurinn

Heilann þyrstir í fitu

4

Náttúran

8 uppfinningar sem þú getur þakkað Einstein fyrir

5

Heilsa

Er flotsaur til marks um góða heilsu?

6

Jörðin

Vísindamenn greina vaxtarverki: Fæðuhringur eldfjallsins

1

Heilsa

Breytingarnar á líkamsþyngd geta leitt í ljós hættu á heilabilun

2

Maðurinn

Þess vegna tekur ástarsorg svona mikið á okkur

3

Náttúran

8 uppfinningar sem þú getur þakkað Einstein fyrir

4

Heilsa

Er flotsaur til marks um góða heilsu?

5

Maðurinn

Sársauki – Hvað er sársauki?

6

Tækni

Eru eineggja tvíburar erfðafræðilega eins?

Maðurinn

Hvaða blóðflokkur er sjaldgæfastur?

Lifandi Saga

Gestapo: Leynilögregla Hitlers olli skelfingu í Evrópu

Lifandi Saga

Getur Rússland orðið uppiskroppa með hermenn? 

Lifandi Saga

Kjarnorkubrjálæðingar kalda stríðstímans

Maðurinn

Nátthrafnar deyja fyrr en morgunhanar. En ástæðan kemur á óvart.

Alheimurinn

NASA: 50 metra stór loftsteinn getur skollið á jörðina árið 2046

Heilsa

Kynin bregðast ekki eins við yfirvofandi áfalli

Maðurinn

Í fyrsta sinn: Vísindamenn leiða í ljós hvað gerist í heilanum þegar við deyjum

Lifandi Saga

Erfingi Napóleóns myrtur af Súlúmönnum

Menning og saga

Svona myndi kjarnorkustríð hafa áhrif á heiminn

Lifandi Saga

Flugmóðurskip úr sagi og ís átti að brjóta kafbáta Þjóðverjanna á bak aftur

Maðurinn

Er skaðlegt að halda aftur af hnerra?

Eru eineggja tvíburar erfðafræðilega eins?

Í upphafi eru eineggja tvíburar þess vegna erfðafræðilega alveg eins, enda myndaðir úr sömu eggfrumunni. Það er þannig ógerlegt að gera greinarmun á þeim með DNA-rannsókn.

Tækni

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.690 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Viltu lesa greinina?

Fáðu aðgang að visindi.is

Ókeypis í 2 vikur!

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Núverandi áskrifendur að tímaritinu fá að sjálfsögðu ókeypis aðgang að vefnum og þurfa bara að virkja aðgang sinn hér.

Ef þú ert þegar áskrifandi að visindi.is