Í dag skortir allt að 2,2 milljarða af tæplega 8,3 milljörðum íbúa jarðar aðgang að hreinu drykkjarvatni. Þetta sýnir úttekt frá UNESCO, stofnun Sameinuðu þjóðanna, frá 2025.
Vatnsskorturinn stafar meðal annars af því að ferskvatn er innan við þrjú prósent af öllu vatni á jörðinni. Raunar fara 70% af ferskvatninu til landbúnaðar og 20% til iðnaðar en aðeins 10% enda hjá heimilum og eru notuð til dæmis sem drykkjarvatn.
Vatnsskorturinn eykst enn fremur vegna loftslagsbreytinga, sífellt vaxandi fólksfjölda í heiminum og óhagkvæmrar stjórnunar á drykkjarvatni.
Í eyríkinu Túvalú í Kyrrahafi er regnvatn til dæmis helsta uppspretta drykkjarvatns. En langvarandi þurrkatímabil hafa á síðustu áratugum skapað mikinn vatnsskort. Á sama tíma mengast grunnvatnið af salti og verður ódrykkjarhæft vegna hækkandi sjávarborðs. Í Nígeríu í Vestur-Afríku eykst eftirspurnin eftir hreinu drykkjarvatni vegna ört vaxandi fólksfjölda.
En Nígeríubúar standa frammi fyrir alvarlegum vatnsskorti vegna tíðra þurrka, mengunar og ófullnægjandi innviða.
Tækni dregur úr vatnsskorti
Tæknilega er hægt að leysa vandamálið með vatnsskort nánast alls staðar.
Vatn sem er mengað af veirum eða bakteríum er til dæmis hægt að hreinsa með klór, ósoni eða útfjólubláu ljósi en eiturefni úr úða er hægt að sía úr vatninu með virkum kolum.
Stærsta, ónýtta uppspretta hreins drykkjarvatns eru úthöfin en áður en hægt er að nota sjó sem drykkjarvatn þarf að fjarlægja saltið.
Aðferðirnar til að afsalta sjó eru margar. En ferlið hækkar verðið á rúmmetra af vatni um 100 til 220 krónur, allt eftir aðferð og saltinnihaldi. Gert er ráð fyrir að þörfin fyrir ferskvatn aukist um 55% fram til ársins 2050.
Hafið sér okkur fyrir hreinu drykkjarvatni
Við getum ekki drukkið sjóinn þar sem salt gerir okkur veik. En með hjálp tækninnar getum við fjarlægt saltið.
Hár þrýstingur fjarlægir saltið
Undir háum þrýstingi er sjó þrýst í gegnum himnu. Himnan hleypir aðeins vatnssameindum í gegn en heldur saltinu eftir. Þessi aðferð er notuð við 65% af allri afsöltun.
Gufan kæld í hreint vatn
Við varmaafsöltun er sjór soðinn og vatnið gufar upp en saltið verður eftir í afgangsvatninu. Gufan er kæld og verður að hreinu vatni. Þessi aðferð er notuð við 23% af allri afsöltun.
Rafmagn skilur saltið frá
Sölt í sjó eru klofin í jákvæðar og neikvæðar jónir. Þegar rafmagni er hleypt á fara jónirnar í gegnum himnur og eru skildar frá vatninu, þannig að seltan minnkar.
