Fyrir 40 árum skók sprengingin í kjarnorkuverinu í Tsjernobyl í norðurhluta Úkraínu heimsbyggðina.
Hamfarirnar í apríl árið 1986 leiddu til gríðarlegrar geislavirkni og þess að heilu borgirnar voru rýmdar. Í dag er hið 2600 ferkílómetra stóra Tsjernobyl-svæði talið eitt geislavirkasta svæði jarðar.
Með öðrum orðum er þetta svæði sem menn stíga sjaldan fæti inn á. Og það virðist hafa skapað skilyrði fyrir athyglisverðu náttúrufyrirbæri.
Alþjóðlegur hópur vísindamanna undir stjórn vistfræðingsins Svitlönu Kudrenko við Albert Ludwig háskólann í Freiburg í Þýskalandi greinir frá því í nýrri rannsókn að stór spendýr virðast þrífast vel á Tsjernobyl-svæðinu.
Vísindamennirnir hafa fylgst með dýralífinu með sjálfvirkum myndavélum árum saman. Árin 2020 og 2021 settu þeir upp myndavélar í Tsjernobyl-friðlandinu, fjórum öðrum friðlöndum og tveimur þjóðgörðum auk svæða í nágrenninu sem njóta ekki sérstakrar verndar. Rannsóknin náði alls yfir 60 þúsund ferkílómetra í norðurhluta Úkraínu.
Niðurstöðurnar eru skýrar. Af 31.200 skráningum á dýrum komu langflestar – tæplega 20 þúsund – frá Tsjernobyl-svæðinu.
Þar fundust ummerki um 13 villtar dýrategundir, þar á meðal elgi, krónhirti, villisvín, refi, greifingja og brúna birni.
Yfirlit yfir kjarnorkuslysið
- Hvar: Kjarnorkuverið í Tsjernobyl nærri Kænugarði í þáverandi Sovétríkjunum.
- Hverjir: Öryggisprófun á kjarnaofni númer fjögur var frestað og falin hópi verkfræðinga á næturvakt.
- Hvað: Í prófuninni voru afköst kjarnaofnsins minnkuð, sem gerði hann óstöðugan. Nokkrar öryggisreglur voru hunsaðar og klukkan 01.24 sprakk kjarnaofninn.
Vísindamennirnir telja að aðstæður fyrir dýralíf batni þegar mennirnir hverfa af svæðinu.
Hin víðfeðmu og mannlausu svæði gefa dýrunum nægt rými til að dreifa sér, finna æti og fjölga sér.
Enn ríkir mikil geislavirkni í náttúrunni kringum Tsjernobyl. En nýleg rannsókn sýnir að smávaxnir íbúar á svæðinu hafa náð að aðlaga sig:
Vísindamennirnir taka fram að þeir hafi ekki rannsakað hvernig geislavirknin hefur áhrif á dýrin til lengri tíma litið.
Rannsóknin birtist í vísindatímaritinu Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences.
