Breytingar á matarlyst, svefntruflanir og djúp vanmáttartilfinning.
Einkenni þunglyndis eru margvísleg og birtast á mismunandi hátt, en talið er að allt að 25 prósent kvenna og 15 prósent karla upplifi þau einhvern tímann á ævinni það sterkt að þau þarfnist meðferðar.
Það er vel þekkt að getnaðarvarnarpillan og aðrar hormónagetnaðarvarnir geta aukið hættuna á þunglyndi — sérstaklega meðal ungra kvenna. En í júní árið 2023 birtust nýjar og sláandi niðurstöður úr umfangsmikilli sænskri rannsókn frá Uppsalaháskóla um þessi tengsl.
Rannsakendur fylgdust með 264.557 konum úr stórri líflæknisfræðilegum gagnagrunni sem kallast UK Biobank og safnar heilsufarsupplýsingum frá fjölda Breta.
Í gagnasafninu skoðuðu vísindamennirnir meðal annars upplýsingar um notkun kvennanna á getnaðarvarnarpillunni, hvenær þær fengu fyrst greiningu á þunglyndi og hvenær þær fóru að finna fyrir einkennum geðröskunarinnar– áður en formleg greining hafði verið gefin.
Getnaðarvörnin sem var rannsökuð var getnaðarvarnarpillan sem inniheldur blöndu af tveimur mismunandi hormónum: efni sem líkist náttúrulegu prógesteróni og kallast gestagen, og hormóninu estrógeni.
Mikill munur á unglingsstúlkum og fullorðnum konum
Af þeim konum sem tóku þátt í rannsókninni greindust 24.750 með þunglyndi. Samkvæmt niðurstöðunum höfðu þær konur sem hófu notkun getnaðarvarnarpillu á unglingsaldri — það er fyrir tvítugt — 130 prósent meiri líkur á að finna fyrir einkennum þunglyndis en konur sem höfðu aldrei notað pilluna.
Hjá fullorðnum konum sem tóku pilluna var tíðni þunglyndiseinkenna 92 prósent hærri. Vísindamenn telja að aukin áhætta meðal ungra kvenna stafi af fleiri samverkandi þáttum.
„Unglingsárin eru viðkvæmur mótunartími sem einkennist af djúpstæðum líkamlegum, sálrænum og félagslegum breytingum, sem gera einstaklinga viðkvæmari fyrir geðrænum áskorunum,“ útskýrir Therese Johansson, rannsóknarleiðtogi við deild ónæmisfræði, erfðafræði og meinafræði við Uppsalaháskóla, í viðtali.
Vísindamennirnir fylgdust jafnframt með því hvernig tíðni þunglyndiseinkenna fór minnkandi hjá þeim konum sem héldu áfram að nota pilluna eftir fyrstu tvö árin.
Þrátt fyrir að hafa hætt notkun pillunnar héldu unglingsstúlkurnar í rannsókninni áfram að sýna aukna tíðni þunglyndiseinkenna — ólíkt því sem sást hjá fullorðnu notendunum.
Vísindamenn leggja þó áherslu á að flestar konur þoli getnaðarvarnarlyf vel án þess að verða fyrir neikvæðum áhrifum á geðslag. Því geti pillan verið góður kostur fyrir marga — ekki síst vegna þess að hún getur dregið úr líkum á tilteknum sjúkdómum, eins og krabbameini í eggjastokkum og legi.
Þau telja þó að niðurstöðurnar undirstriki mikilvægi þess að heilbrigðisstarfsfólk veiti konum nægjanlega upplýsingar um hugsanlega áhættu á þunglyndi.
„Rannsókn okkar dregur fram þörfina fyrir frekari rannsóknir og mat á andlegum heilsuþáttum þegar tekin er ákvörðun um notkun getnaðarvarnarpillu,“ útskýrir yfirmaður rannsóknarinnar Therese Johansson.
