Alheimurinn

Flökkustjarna gæti breytt braut Neptúnusar og eyðilagt sólkerfið

Nýtt tölvulíkan sýnir hve viðkvæmt sólkerfi okkar er. Ekki þarf nema dálitla truflun frá utanaðkomandi flökkustjörnu til að breyta brautum í sólkerfinu með skelfilegum afleiðingum. En við skulum samt anda rólega. Líkurnar á að slíkt gerist eru óendanlega litlar.

BIRT: 07/10/2022

Pláneturnar sem snúast um sólina fara eftir ótrúlega stöðugum brautum og af ótrúlegri nákvæmni. En hversu stöðugt er sólkerfið í raun og veru? Það ákváðu tveir kanadískir vísindamenn að rannsaka.

 

Meginniðurstaða þeirra er sú, að jafnvel lítil þyngdaráhrif geti haft gríðarmiklar afleiðingar vegna þeirrar óreiðu sem gæti skapast.

 

Til að illa fari í sólkerfi okkar þarf ekki meira en að meðalfjarlægð Neptúnusar frá sólu breytist um 0,1%.

 

Það myndi tífalda líkurnar á ringulreið í sólkerfinu.

 

Endadægur innan frá

Ein mögulegra sviðsmynda gæti líka falist í óstöðugleika minnstu plánetu sólkerfisins, Merkúrs.

 

Sá staður á braut Merkúrs, þar sem plánetan er næst sólu hnikast um 1,5 gráður á hverjum þúsund árum og verður æ nær stöðu Júpíters á sinni braut.

 

Takist svo óheppilega til að þessar tvær plánetur samræmi brautir sínar að fullu, eru 1% líkur á að Merkúr fari af braut sinni.

 

Merkúr myndi þá annað hvort þeytast út úr sólkerfinu eða rekast á Venus, sólina eða mögulega jörðina einhvern tíma á næstu 3-4 milljörðum ára.

 

„Leið sólkerfisins til breytilegs óstöðugleika ræðst á endanum af óreiðu. Líklegasti möguleikinn er þó samsveifla Júpíters og Merkúrs sem eykur óvissu um braut Merkúrs og gæti leitt til áreksturs við Venus,“ segir annar greinarhöfunda, Garett Brown doktorsnemi við Torontoháskóla, á Twitter.

Jafnvel 0,1% breyting á fjarlægð Neptúnusar frá sólu gæti orðið upphaf að hruni sólkerfisins samkvæmt niðurstöðum reiknilíkansins.

Eðlisfræðingarnir rannsökuðu líka hvað gerst gæti ef flökkustjarna kæmi of nálægt sólkerfinu.

 

Merkúr er sú pláneta sem er næst sólinni en fjærsta plánetan er Neptúnus sem þess vegna er viðkvæmust fyrir utanaðkomandi þyngdaráhrifum.

 

Endadægur utan frá

Ef flökkustjarna, sem þarf ekki einu sinni að vera jafnstór og sólin okkar, skyldi ná að draga Neptúnus af núverandi braut myndu ruðningsáhrif á sólkerfið í heild verða geigvænleg.

 

Afleiðingar tilfærslu um aðeins 0,1% – sem samsvarar 4,5 milljóna kílómetra tilfærslu á möndli plánetunnar – myndu ná til Mars og Jarðar á aðeins 20 milljón árum.

 

Tilfærsla upp á 10% hefði dómsdagsáhrif bæði á jörðina og rauðu plánetuna.

Líkurnar á óreiðu í sólkerfinu, ef Neptúnus (lengst til hægri) verður fyrir truflun af völdum flökkustjörnu, eru mjög litlar. Ef illa fer líða milljónir ára áður en unnt verður að greina áhrifin héðan og líklegast er að sólin verði útbrunnin áður en hamfarirnar ná til jarðar.

Vísindamennirnir keyrðu 2.880 möguleika í tölvulíkaninu. Í 960 tilvikum voru afleiðingarnar svo litlar að þær mældust ekki.

 

Fjórar keyrslur sýndu Merkúr rekast á Venus, 26 keyrslur sýndu mismunandi óreiðuástand í sólkerfinu.

 

Ein sviðsmyndin var árekstur Mars og Jarðar en allstór hluti af síðustu keyrslunum sýndi Úranus, Neptúnus og Merkúr þeytast út úr sólkerfinu.

 

En það er engin ástæða til að örvænta. Samkvæmt niðurstöðunum eru aðeins 20 möguleg tilvik þar sem flökkustjarna kemur of nálægt einni af plánetunum til að breyta braut hennar – einhvern tíma á næstu 100 milljörðum ára.

LESTU EINNIG

HÖFUNDUR: SØREN ROSENBERG PEDERSEN

© NASA/JPL-Caltech. © NASA/Jenny Mottar

Lifandi Saga

Miðaldir voru ekki myrkar

Lifandi Saga

Humar var hundafæða

Lifandi Saga

Humar var hundafæða

Heilsa

Vísindamenn finna óvænt samband milli tannholdsbólgu og tiltekins sjúkdóms

Heilsa

Vísindamenn finna óvænt samband milli tannholdsbólgu og tiltekins sjúkdóms

Lifandi Saga

Hver lagði eld að Róm?

Maðurinn

Af hverju var Elísabet drottning grafin í blýkistu?

Alheimurinn

Er jörðin kúla?

NÝJASTA NÝTT

Náttúran

Hulinn kraftur verndar langlífasta spendýrið

Maðurinn

Steinaldarfólk var kannski kynsegin

Lifandi Saga

Fílamaðurinn vakti undrun og ótta allra 

Lifandi Saga

Loðvík 14 og Versalir:  Í glæsihöllinni ríkti fnykur

Náttúran

Af hverju kemur búmerang til baka?

Læknisfræði

Búðu þig undir næsta faraldur: Sveppirnir koma – Ekki tilbúið

Maðurinn

7 áhrifaríkar aðferðir: Þannig sofnar þú fyrr

Jörðin

Vísindamenn ýta á hnappinn: Róttækar hugmyndir um að slökkva á sólinni

Maðurinn

Hvers vegna eru vöðvarnir aumir tveimur dögum eftir æfingu?

Maðurinn

Líffærin hafa mjög náið samstarf

Náttúran

Hulinn kraftur verndar langlífasta spendýrið

Maðurinn

Steinaldarfólk var kannski kynsegin

Lifandi Saga

Fílamaðurinn vakti undrun og ótta allra 

Lifandi Saga

Loðvík 14 og Versalir:  Í glæsihöllinni ríkti fnykur

Náttúran

Af hverju kemur búmerang til baka?

Læknisfræði

Búðu þig undir næsta faraldur: Sveppirnir koma – Ekki tilbúið

Maðurinn

7 áhrifaríkar aðferðir: Þannig sofnar þú fyrr

Jörðin

Vísindamenn ýta á hnappinn: Róttækar hugmyndir um að slökkva á sólinni

Maðurinn

Hvers vegna eru vöðvarnir aumir tveimur dögum eftir æfingu?

Maðurinn

Líffærin hafa mjög náið samstarf

Fáðu aðgang að vÍSINDI.IS

Ókeypis í 2 vikur!

 

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

 

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Tækni

Einvígi: Hvort krefst minni orku –einfalt uppvask eða uppþvottavél?

Tækni

Einvígi: Hvort krefst minni orku –einfalt uppvask eða uppþvottavél?

Maðurinn

Vísindamenn leggja fram ný gögn: Hversu skaðlegt sjónvarpsgláp getur verið fyrir börn

Maðurinn

Vísindamenn leggja fram ný gögn: Hversu skaðlegt sjónvarpsgláp getur verið fyrir börn

Maðurinn

Valda börn hraðari öldrun foreldranna?

Maðurinn

Af hverju eru karlar líkamlega sterkari en konur?

Menning og saga

Frjálslyndar konur Egyptalands hneyksluðu alla

Maðurinn

Rautt ljós getur leitt af sér betri sjón

Vinsælast

1

Maðurinn

7 áhrifaríkar aðferðir: Þannig sofnar þú fyrr

2

Lifandi Saga

Fílamaðurinn vakti undrun og ótta allra 

3

Maðurinn

Af hverju var Elísabet drottning grafin í blýkistu?

4

Náttúran

Hvaða dýr er hættulegast allra?

5

Maðurinn

Hvers vegna eru vöðvarnir aumir tveimur dögum eftir æfingu?

6

Maðurinn

Vísindamenn leggja fram ný gögn: Hversu skaðlegt sjónvarpsgláp getur verið fyrir börn

1

Maðurinn

7 áhrifaríkar aðferðir: Þannig sofnar þú fyrr

2

Lifandi Saga

Fílamaðurinn vakti undrun og ótta allra 

3

Maðurinn

Af hverju var Elísabet drottning grafin í blýkistu?

4

Náttúran

Hvaða dýr er hættulegast allra?

5

Maðurinn

Hvers vegna eru vöðvarnir aumir tveimur dögum eftir æfingu?

6

Maðurinn

Líffærin hafa mjög náið samstarf

Lifandi Saga

Hafnarborg í Texas lyftist upp um fimm metra 

Lifandi Saga

Grimmsævintýri: Bönnuð börnum

Heilsa

Blóðflokkur þinn kann að hafa áhrif á hvort þú færð heilablóðfall snemma á lífsleiðinni

Lifandi Saga

Víkingarnir voru kynþokkafullir kvennabósar

Náttúran

Banvænasti sveppurinn fjölgar sér með nýrri aðferð

Alheimurinn

Togsegl fjarlægir geimrusl

Lifandi Saga

Hver var starfi geisjunnar?

Náttúran

Eru hýenur skyldar köttum?

Læknisfræði

Ofvirkni í heilastöð veldur stami

Alheimurinn

Stjarna sem blikkar gegnum ský

Náttúran

Breiðnefurinn er sannkallað furðudýr

Maðurinn

Hvers vegna er líkamshitinn nákvæmlega 37 gráður?

Hulinn kraftur verndar langlífasta spendýrið

Vísindamenn vita nú meira um sérstaka hæfni hvalsins til að gera við skemmt erfðaefni.

Náttúran

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.690 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Viltu lesa greinina?

Fáðu aðgang að visindi.is

Ókeypis í 2 vikur!

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Núverandi áskrifendur að tímaritinu fá að sjálfsögðu ókeypis aðgang að vefnum og þurfa bara að virkja aðgang sinn hér.

Ef þú ert þegar áskrifandi að visindi.is