Náttúran

Hvað er þungt vatn?

Hvað merkir eiginlega „þungt vatn“? Er það hættulegt mönnum og er það í raun og veru þyngra en venjulegt kranavatn?

BIRT: 15/02/2024

Hvað er þungt vatn?

Þungt vatn er frábrugðið venjulega vatni að því leyti að í stað venjulegs vetnis er í því svokallað þungvetni. Í vetniskjarna er einungis ein róteind en í þungvetniskjarna bæði róteind og nifteind.

 

Þungvetniskjarninn er nifteindinni þyngri en vetniskjarni. Þungt vatn vegur af þessum sökum um 10% meira en venjulegt vatn – og af því stafar nafnið „þungt vatn“.

 

Þungt vatn er líka í venjulegu vatni

Á máli efnafræðinnar táknar H2O venjulegt vatn en D2O er notað um þungt vatn. D stendur fyrir Deuterium eða þungvetni. Það er enginn sjáanlegur munur á þessum tveimur vökvum og í venjulegu vatni er reyndar dálítið af þungu vatni.

 

Í vatnsuppsprettum eru yfirleitt ein þungvetnisfrumeind á móti hverjum 6000-7.000 vetnisfrumeindum.

 

Má drekka þungt vatn?

Það hefur engin áhrif að drekka lítilræði af þungu vatni, en ef þú drekkur mikið magn af þungu vatni getur það haft áhrif á frumurnar og orðið líkamanum skaðlegt.

 

Það væri yfirleitt banvænt bæði fyrir menn og önnur spendýr ef þriðjungur af öllu vatni í líkamanum væri þungt vatn. Sumir þörungar lifa aftur á móti vandræðalaust í þungu vatni.

 

Þungt vatn hefur aðra eiginleika en venjulegt

Vegna þess munar sem er á byggingu vatns og þungs vatns eru eiginleikarnir líka mismunandi. Þungt vatn frýs t.d. strax við 3,8 gráður en sýður ekki fyrr en við 101,4 °C.

 

Þungt vatn er unnt að framleiða á ýmsa vegu, m.a. með rafskautun.

 

Þungt vatn í kjarnakljúfum og stríðsrekstri

Þungt vatn er áhrifaríkt í kjarnakljúfum þar sem það dregur úr hraða nifteindanna.

 

 Í seinni heimsstyrjöld gegndi þungt vatn lykilhlutverki í kjarnorkuvopnarannsóknum nasista. Það var þess vegna sem stöð Norsk Hydro í Rjukan i Noregi var eyðilögð. Í stöðinni var framleitt þungt vatn og aðgerðin gekk undir heitinu Operation Gunnerside.

LESTU EINNIG

HÖFUNDUR: Ritstjórn

Shustterstock

Náttúran

Snjöll skordýr hafa fundið upp bestu brellur náttúrunnar

Jörðin

Veðrið er hlaupið í baklás

Jörðin

Veðrið er hlaupið í baklás

Lifandi Saga

Hvaðan eru indíánar?

Lifandi Saga

Hvaðan eru indíánar?

Náttúran

Hvaða núlifandi dýr hefur breyst minnst?

Heilsa

Vísindamenn hafa loksins leyst barnadauðaráðgátu.

Lifandi Saga

Hin voldugu turnskip Kínverja þoldu hvorki öldugang né vind 

NÝJASTA NÝTT

Maðurinn

Rannsókn: Hvernig færðu aðra til að líka vel við þig?

Náttúran

Þannig sigruðu fuglaköngulærnar allan heiminn

Náttúran

Bakteríur örva ilminn af sumarregni

Heilsa

Óhefðbundin en áhrifarík meðferð geðraskana

Lifandi Saga

Barbie breyttist í hasarhetju

Heilsa

Húðflúr getur hugsanlega aukið hættuna á ákveðinni tegund krabbameins

Lifandi Saga

Hverjir stunduðu djöflasæringar?

Læknisfræði

Þannig má vinna bug á ógleði

Náttúran

Horfðu á myndskeiðið: Ný tegund risaslöngu fannst í Amasonregnskóginum

Lifandi Saga

Hvenær eignuðumst við grasflatir?

Maðurinn

Rannsókn: Hvernig færðu aðra til að líka vel við þig?

Náttúran

Þannig sigruðu fuglaköngulærnar allan heiminn

Náttúran

Bakteríur örva ilminn af sumarregni

Heilsa

Óhefðbundin en áhrifarík meðferð geðraskana

Lifandi Saga

Barbie breyttist í hasarhetju

Heilsa

Húðflúr getur hugsanlega aukið hættuna á ákveðinni tegund krabbameins

Lifandi Saga

Hverjir stunduðu djöflasæringar?

Læknisfræði

Þannig má vinna bug á ógleði

Náttúran

Horfðu á myndskeiðið: Ný tegund risaslöngu fannst í Amasonregnskóginum

Lifandi Saga

Hvenær eignuðumst við grasflatir?

Fáðu aðgang að vÍSINDI.IS

Ókeypis í 2 vikur!

 

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

 

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Náttúran

Tungan kom lífinu upp á þurrlendið

Náttúran

Tungan kom lífinu upp á þurrlendið

Lifandi Saga

Persneskur kóngur stal borg óvina og endurreisti hana í eigin ríki 

Lifandi Saga

Persneskur kóngur stal borg óvina og endurreisti hana í eigin ríki 

Maðurinn

Viðamikil erfðafræðirannsókn breytir sögu mannsins: Ættartré okkar rifið upp með rótum

Lifandi Saga

Hversu lengi hafa Bandaríkin stutt Ísrael?

Lifandi Saga

Bók frá 1898 sagði fyrir um Titanic-slysið 

Heilsa

Sjö venjur geta dregið verulega úr hættu á þunglyndi

Vinsælast

1

Náttúran

Þannig sigruðu fuglaköngulærnar allan heiminn

2

Læknisfræði

Þannig má vinna bug á ógleði

3

Náttúran

Bakteríur örva ilminn af sumarregni

4

Náttúran

Horfðu á myndskeiðið: Ný tegund risaslöngu fannst í Amasonregnskóginum

5

Heilsa

Húðflúr getur hugsanlega aukið hættuna á ákveðinni tegund krabbameins

6

Heilsa

Óhefðbundin en áhrifarík meðferð geðraskana

1

Náttúran

Þannig sigruðu fuglaköngulærnar allan heiminn

2

Læknisfræði

Þannig má vinna bug á ógleði

3

Náttúran

Bakteríur örva ilminn af sumarregni

4

Náttúran

Horfðu á myndskeiðið: Ný tegund risaslöngu fannst í Amasonregnskóginum

5

Heilsa

Húðflúr getur hugsanlega aukið hættuna á ákveðinni tegund krabbameins

6

Heilsa

Óhefðbundin en áhrifarík meðferð geðraskana

Lifandi Saga

Hvenær byrjuðu indíánar að ríða hestum?

Tækni

Bílar svífa á methraða eftir nýrri grænni hraðbraut

Lifandi Saga

10 slæmar hugmyndir: Enginn þorði að mæla gegn einræðisherrunum

Heilsa

Vísindamenn hafa svarið: Hvers vegna eiga sumir auðvelt með að þyngjast?

Náttúran

Óvænt uppgötvun á 130 ára gömlum tasmaníuúlfi

Tækni

Ormar spinna þræði sex sinnum sterkari en skothelt kevlarefni

Lifandi Saga

Fimm heppnustu manneskjur sögunnar

Maðurinn

Hve mikið gagnamagn rúmast í heilanum?

Náttúran

Sníkill gæðir okkur fegurð

Læknisfræði

Ný tækni lokkar krabbafrumur úr felum

Jörðin

Hvenær var hnettinum skipt í tímabelti?

Lifandi Saga

Mömmustrákur tryggði bandarískum konum kosningaréttinn

Rannsókn: Hvernig færðu aðra til að líka vel við þig?

Þetta er góð og athyglisverð spurning sem tveir þýskir sálfræðingar virðast hafa fundið svarið við.

Maðurinn

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.690 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Viltu lesa greinina?

Fáðu aðgang að visindi.is

Ókeypis í 2 vikur!

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Núverandi áskrifendur að tímaritinu fá að sjálfsögðu ókeypis aðgang að vefnum og þurfa bara að virkja aðgang sinn hér.

Ef þú ert þegar áskrifandi að visindi.is