Náttúran

Í frysti frá dánarstund

Í mörg þúsund ár hefur sífrerinn í Síberíu haldið sýnishornum af dýralífi ísaldar í frysti. Nú bráðnar ísinn og um leið birtast okkur fullkomlega varðveitt dýr frá forsögulegum tíma.

BIRT: 07/01/2023

Varðveitt í ísnum: Loðfíll geymir enn DNA

Sífrerinn er allt að 70 metra þykkt lag af freðnum, vatnsblönduðum jarðvegi og lífrænum leifum. Í þessum ís varðveitast dýr og jurtir árþúsundum saman. Þekktasti fundurinn er 28.000 ára gamall, ullarhærður loðfíll, kallaður Yuka. Í vöðva- og mergfrumum má enn finna DNA.

Fíllinn og músin: DNA loðfíls sett í músaregg

Vísindamenn settu frumukjarna með erfðaefni loðfíls í eggfrumu músar og sáu að á frumstigi, fyrir frumuskiptingu, virkaði allt eðlilega. Frumur sem skipta sér eru eitt fyrsta skrefið á þeirri vegferð að klóna risa dýraríkisins á ísöld.

Plastúlfur: Stór haus fannst hjá fljóti

Sumarið 2018 fann íbúi í Síberíu 40 sentimetra og allt að 40.000 ára gamlan úlfshaus. Síðan hefur verið unnið að plastfyllingu haussins. Vatn og fita eru soguð úr frumunum en fljótandi plast sett í staðinn.

Drukknað folald: Jafnvel nasahárin varðveitt

Fyrir 42.000 árum drukknaði tveggja mánaða folald í eðju í Síberíu. Frostið hefur síðan varðveitt þetta folald í súrefnissnauðu tímahylki, þar til það kom aftur í ljós í ágúst 2019. Húð, hófar og jafnvel fíngerðu hárin í nösunum hafa varðveist fullkomlega.

Elsta blóð: Í skrokknum var enn fljótandi blóð og þvag

Þegar vísindamenn opnuðu þennan 42.000 ára gamla folaldsskrokk, reyndist enn fljótandi blóð í æðunum. Það telst elsta blóð sem varðveist hefur. Í maganum fannst líka síðasta máltíð folaldsins og í þvagblöðrunni var enn þvag í fljótandi formi.

Uss, ljónið sefur: Hellaljónshvolpar frusu í hel

Þrír fullkomlega varðveittir hellaljónshvolpar hafa fundist eftir 25-50 þúsund ára dvöl í sífreranum. Greiningar á þessum kafloðnu krílum eiga að leiða í ljós hvort hellisljónin voru skyld Afríkuljónum nútímans eða kannski af ætt tígrisdýra.

Ullarrisi í gullnámu: Frostið skóf hárin af

Stærsti og best varðveitti ullarnashyrningurinn var uppi fyrir 39.000 árum og talið að hann hafi vegið um 1,5 tonn. Þegar gullnámuverkamenn fundu þetta stórvaxna kvendýr hafði frostið fjarlægt ullarhárin að langmestu leyti.

Náttúrulegur dauðdagi: Vísundstarfur var 170 cm á herðakamb og 600 kg

Steppuvísundur fannst í svefnstellingu með fæturna dregna inn undir skrokkinn og höfuðið í hvíldarstöðu. Þessi tarfur er um 10.500 ára gamall og ber engin ummerki rándýra. Það ber vitni um náttúrulegan dauðdaga og þykir merkilegt.

Úlfshvolpur: Hellisþakið hrundi yfir hann

Úlfshvolpur lét lífið þegar hellirinn hrundi saman og hefur síðan legið í frosti. Hvolpurinn var aðeins 6-7 vikna gamall. Tennurnar sýna að hann hefur ekki lengur verið á spena, heldur lifað á fiski úr nærliggjandi ám.

Ullarnashyrningur: Best varðveitta ísaldardýrið

Ullarnashyrningur náðist upp úr sífreranum með fjölmarga mjúka vefi óskemmda. Þessi nashyrningur er meðal allra best varðveittu dýra sem fundist hafa í sífreranum. Vísindamenn telja dýrið hafa verið 3-4 ára þegar það drukknaði fyrir 20-50 þúsund árum.

Varðveitt í ísnum: Loðfíll geymir enn DNA

Sífrerinn er allt að 70 metra þykkt lag af freðnum, vatnsblönduðum jarðvegi og lífrænum leifum. Í þessum ís varðveitast dýr og jurtir árþúsundum saman. Þekktasti fundurinn er 28.000 ára gamall, ullarhærður loðfíll, kallaður Yuka. Í vöðva- og mergfrumum má enn finna DNA.

Fíllinn og músin: DNA loðfíls sett í músaregg

Vísindamenn settu frumukjarna með erfðaefni loðfíls í eggfrumu músar og sáu að á frumstigi, fyrir frumuskiptingu, virkaði allt eðlilega. Frumur sem skipta sér eru eitt fyrsta skrefið á þeirri vegferð að klóna risa dýraríkisins á ísöld.

Plastúlfur: Stór haus fannst hjá fljóti

Sumarið 2018 fann íbúi í Síberíu 40 sentimetra og allt að 40.000 ára gamlan úlfshaus. Síðan hefur verið unnið að plastfyllingu haussins. Vatn og fita eru soguð úr frumunum en fljótandi plast sett í staðinn.

Drukknað folald: Jafnvel nasahárin varðveitt

Fyrir 42.000 árum drukknaði tveggja mánaða folald í eðju í Síberíu. Frostið hefur síðan varðveitt þetta folald í súrefnissnauðu tímahylki, þar til það kom aftur í ljós í ágúst 2019. Húð, hófar og jafnvel fíngerðu hárin í nösunum hafa varðveist fullkomlega.

Elsta blóð: Í skrokknum var enn fljótandi blóð og þvag

Þegar vísindamenn opnuðu þennan 42.000 ára gamla folaldsskrokk, reyndist enn fljótandi blóð í æðunum. Það telst elsta blóð sem varðveist hefur. Í maganum fannst líka síðasta máltíð folaldsins og í þvagblöðrunni var enn þvag í fljótandi formi.

Uss, ljónið sefur: Hellaljónshvolpar frusu í hel

Þrír fullkomlega varðveittir hellaljónshvolpar hafa fundist eftir 25-50 þúsund ára dvöl í sífreranum. Greiningar á þessum kafloðnu krílum eiga að leiða í ljós hvort hellisljónin voru skyld Afríkuljónum nútímans eða kannski af ætt tígrisdýra.

Ullarrisi í gullnámu: Frostið skóf hárin af

Stærsti og best varðveitti ullarnashyrningurinn var uppi fyrir 39.000 árum og talið að hann hafi vegið um 1,5 tonn. Þegar gullnámuverkamenn fundu þetta stórvaxna kvendýr hafði frostið fjarlægt ullarhárin að langmestu leyti.

Náttúrulegur dauðdagi: Vísundstarfur var 170 cm á herðakamb og 600 kg

Steppuvísundur fannst í svefnstellingu með fæturna dregna inn undir skrokkinn og höfuðið í hvíldarstöðu. Þessi tarfur er um 10.500 ára gamall og ber engin ummerki rándýra. Það ber vitni um náttúrulegan dauðdaga og þykir merkilegt.

Úlfshvolpur: Hellisþakið hrundi yfir hann

Úlfshvolpur lét lífið þegar hellirinn hrundi saman og hefur síðan legið í frosti. Hvolpurinn var aðeins 6-7 vikna gamall. Tennurnar sýna að hann hefur ekki lengur verið á spena, heldur lifað á fiski úr nærliggjandi ám.

Ullarnashyrningur: Best varðveitta ísaldardýrið

Ullarnashyrningur náðist upp úr sífreranum með fjölmarga mjúka vefi óskemmda. Þessi nashyrningur er meðal allra best varðveittu dýra sem fundist hafa í sífreranum. Vísindamenn telja dýrið hafa verið 3-4 ára þegar það drukknaði fyrir 20-50 þúsund árum.

Ef þú varst að skoða þessa grein í símanum er óhætt að mæla með því að líta á hana í tölvunni þegar þú kemur heim. Þar sjást dýrin í fullri lengd ásamt öllum hinum forvitnilegu smáatriðunum.

LESTU EINNIG

HÖFUNDUR: LEA MILLING KORSHOLM

Ritzau Scanpix, Tatsuma Yao, Sibirian Times, Bernard Buigues, Gennady Boeskorov, Goverment of Yukon, Valery Plotnikov

Maðurinn

Karlhormón styttir ævina

Heilsa

Sannleikurinn um kaffi

Heilsa

Sannleikurinn um kaffi

Maðurinn

Þess vegna fá sumir fremur marbletti en aðrir

Maðurinn

Þess vegna fá sumir fremur marbletti en aðrir

Maðurinn

Þvagið segir ýmislegt um heilsu okkar

Maðurinn

Stökkbreytingar valda flötu enni eða stóru nefi

Náttúran

Hér lifa hættulegustu marglyttur heims

NÝJASTA NÝTT

Náttúran

Þrisvar til tunglsins og til baka aftur

Alheimurinn

Fullt tungl 2024 – Hvenær er tunglið fullt?

Jörðin

Hversu mikið menga leikföng?

Maðurinn

Af hverju þessi ást á áfengi?

Heilsa

Er hægt að sofa of mikið?

Maðurinn

Hvernig grær brotið bein?

Maðurinn

Öfgar persónuleikans: Úthverfur eða innrænn persónuleiki

Lifandi Saga

Hvað gerðu blikksmiðir fyrr á tímum? 

Saga

Með hverju var þurrkað áður en klósettpappírinn var fundinn upp?

Maðurinn

Mikilvægt atriði getur komið í veg fyrir að börn verði nærsýn

Náttúran

Þrisvar til tunglsins og til baka aftur

Alheimurinn

Fullt tungl 2024 – Hvenær er tunglið fullt?

Jörðin

Hversu mikið menga leikföng?

Maðurinn

Af hverju þessi ást á áfengi?

Heilsa

Er hægt að sofa of mikið?

Maðurinn

Hvernig grær brotið bein?

Maðurinn

Öfgar persónuleikans: Úthverfur eða innrænn persónuleiki

Lifandi Saga

Hvað gerðu blikksmiðir fyrr á tímum? 

Saga

Með hverju var þurrkað áður en klósettpappírinn var fundinn upp?

Maðurinn

Mikilvægt atriði getur komið í veg fyrir að börn verði nærsýn

Fáðu aðgang að vÍSINDI.IS

Ókeypis í 2 vikur!

 

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

 

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Lifandi Saga

Kveðjuveisla Washingtons endaði með rosalegu fylleríi

Lifandi Saga

Kveðjuveisla Washingtons endaði með rosalegu fylleríi

Tækni

Ný tækni getur bjargað milljónum frá jarðskjálftum

Tækni

Ný tækni getur bjargað milljónum frá jarðskjálftum

Alheimurinn

Hvað ef við höfum í raun fengið heimsóknir úr geimnum?

Læknisfræði

„Brennið í hvelvíti“: Alnæmi kallar fram það versta í Bandaríkjamönnum

Náttúran

Spendýr og eðlur skiptu um hlutverk

Náttúran

Hvernig brögðuðust risaeðlur?

Vinsælast

1

Maðurinn

Þvagið segir ýmislegt um heilsu okkar

2

Alheimurinn

Fullt tungl 2024 – Hvenær er tunglið fullt?

3

Náttúran

Hvers vegna mala kettir?

4

Maðurinn

Þess vegna fá sumir fremur marbletti en aðrir

5

Heilsa

Sannleikurinn um kaffi

6

Maðurinn

Mikilvægt atriði getur komið í veg fyrir að börn verði nærsýn

1

Maðurinn

Þvagið segir ýmislegt um heilsu okkar

2

Alheimurinn

Fullt tungl 2024 – Hvenær er tunglið fullt?

3

Náttúran

Hvers vegna mala kettir?

4

Maðurinn

Þess vegna fá sumir fremur marbletti en aðrir

5

Heilsa

Sannleikurinn um kaffi

6

Maðurinn

Mikilvægt atriði getur komið í veg fyrir að börn verði nærsýn

Maðurinn

Er hættulegt að halda í sér prumpinu?

Heilsa

Mold undir nöglum barna skiptir máli fyrir ónæmiskerfið

Lifandi Saga

England og Frakkland: Bestu óvinir í þúsund ár

Jörðin

Er Ísland eftirstöðvar af sokknu meginlandi?

Maðurinn

Vanþroskað tvíburafóstur fjarlægt úr heila ársgamallar stúlku

Tækni

100 milljónir hafa kosið: Hér eru hin sjö nýju undur veraldar 

Lifandi Saga

Hvenær voru fóstureyðingar gerðar frjálsar í Bandaríkjunum?

Maðurinn

Hvers vegna þarf eldra fólk minni svefn?

Lifandi Saga

Fjöldamorðin í Katyn: Stalín hugðist brjóta Pólverja á bak aftur

Maðurinn

Matseðill morgundagsins: Skordýrabrauð með ostlíki úr geri

Maðurinn

Ljós frá símum og tölvum styttir ævina

Maðurinn

Þess vegna á fólk sem þjáist af félagsfælni erfiðara með að eignast vini

Þrisvar til tunglsins og til baka aftur

Litlir sendar taka af allan vafa um langferðir kríunnar.

Náttúran

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.690 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Viltu lesa greinina?

Fáðu aðgang að visindi.is

Ókeypis í 2 vikur!

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Núverandi áskrifendur að tímaritinu fá að sjálfsögðu ókeypis aðgang að vefnum og þurfa bara að virkja aðgang sinn hér.

Ef þú ert þegar áskrifandi að visindi.is