Lifandi Saga

Las Vegas í 120 ár: Úr eyðimörk í lastabæli.

Þegar athafnamaðurinn William Clark keypti stórt landsvæði í Nevada eyðimörkinni árið 1902 tók hann mikla áhættu. Áætlun hans var að stofna borg í eyðimörkinni. Og þvert á allar líkur óx Las Vegas og dafnaði – borg sem varð sú villtasta í Ameríku.

Í upphafi 20. aldar voru í Las Vegas ca. 800 íbúar og ein rykug aðalgata. Þegar hið fræga móttökuskilti var sett upp árið 1959 bjuggu í borginni 64.000 manns.

BIRT: 21/10/2025

Fæstir höfðu heyrt um Las Vegas þegar landkönnuðurinn John Frémont kom að Mojave eyðimörkinni árið 1844.

 

Samkvæmt Frémont þýddi spænska nafnið á staðnum, Las Vegas, „Engið“.

 

Ástæðan var tvær ár sem veittu svæðinu ákveðna gróðursæld – þó ekki að því marki sem nafnið gaf til kynna.„Þetta er þó góður baðstaður,“ punktaði Frémont hjá sér og hélt áfram.

 

En það var einmitt vatnið sem skipti sköpum fyrir Las Vegas.

 

Árið 1855 tóku mormónar frá Salt Lake City í Utah sér fyrstir bólfestu á þessum stað. Þeir byggðu fyrst virki áður en þeir yfirgáfu Las Vegas.

 

Ekki löngu síðar settust bændur að á svæðinu uns athafnamaðurinn og ræningjahöfðinginnWilliam Clark keypti þar árið 1902 800 hektara lands.

 

Áætlun hans var að byggja borg við járnbrautina á milli Salt Lake City og Los Angeles.William Clark hafði slæmt orð á sér og var illa liðinn vegna aðferða sinna í viðskiptum.

„Hann er einn rotnasti maður sem fyrirfinnst í landi okkar“, skrifaðirithöfundurinn Mark Twain.

 

Clark skipti landinu upp og seldi það bjarsýnum aðkomumönnum fyrir fimmfalt upprunalegt verð. Þegar járnbrautin var fullgerð árið 1905 var Las Vegas borg stofnuð.

 

Á þeim tíma gat enginn séð fyrir hvert borgin átti eftir að þróast.

Eina vatnið á langri leið

 Vatnið þýddi að Las Vegas varð að mikilvægum viðkomustað á leið vagnanna á milli Missouri árinnar og strandar Kaliforníu, 2.500 km leið um fjöll, gljúfur og eyðimörk.

 

Vatnsuppspretturnar í Las Vegas gerðu þessa leið færa, því á 85 km svæði var þar að finna eina vatnið á allri leiðinni. Af sömu ástæðu var járnbrautin lögð í gegnum Las Vegas.

Á áratugunum fyrir komu járnbrautarinnar árið 1905 voru múlasnakerrur í föstum flutningum í gegnum auðn eyðimerkurinnar með viðkomu hjá lífsnauðsynlegu vatninu í Las Vegas.

Hótelgestir fluttu líf og peninga til eyðimerkurborgarinnar

Á árunum eftir stofnun borgarinnar árið 1905 var járnbrautin líflína Las Vegas. Margir ferðalangar gerðu hlé á ferð sinni í smábænum í eina eða tvær nætur áður en þeir héldu áfram.

 

Margar af fyrstu byggingum borgarinnar voru því hótel.Þeirra á meðal var Hótel Nevada og árið 1906 opnaði eigandi þess fyrsta spilavítið í Las Vegas. Gisting á hótelinu kostaði aðeins einn dollara á dag á meðan spilavítið gleypti afganginn af peningum gestanna.

 

Fleiri hótel tóku upp sama fyrirkomulag þar til Nevada fylki bannaði fjárhættuspil árið 1910 og eftir það þurfti að fela rúllettuhjólin – alla vega í bili.

Fyrsta spilavítið í Las Vegas var opnað árið 1906 á Hótel Nevada. Áfengi, fjárhættuspil og léttúðugar stúlkur löðuðu marga að borginni sem hafði bæði fengið sporvagna og síma árið 1910.

Bjargað af risa stíflu

Hörmungar dundu yfir Las Vegas 1927. Það ár lagði járnbrautin niðurstarfsemi sína í borginni en íbúarnir unnu fyrst og fremst í tengslum við járnbrautina.

 

En lukkan brosti við þessari örvæntingarfullu borg árið 1931, þegar Hoover forseti átti frumkvæði að byggingu Hoover stíflunnar. Byggingarsvæðið var aðeins 57 km frá Las Vegas sem varð að uppáhalds hvíldarstað þeirra mörgu þúsunda verkamanna sem unnu við stíflugerðina.

Þúsundir verkamanna unnu hörðum höndum við stíflubyggingu frá 1931 til 1936, þar sem rafmagn var fyrst framleitt á svæðinu.

Las Vegas varð Mekka fjárhættuspilanna

Á sama tíma og bygging Hoover stíflunnar hófst árið 1931 varð Nevada fyrsta ríki Bandaríkjanna til að lögleiða fjárhættuspil. Snarlega spruttu upp fyrstu frumstæðu spilavítin.

 

Orðspor borgarinnar sem Mekka fjárhættuspila laðaði að ýmsa skuggalega karaktera. Meðal þeirra voru háttsettir meðlimir mafíunnar sem sáu mikil tækifæri í þessum einangraða eyðimerkurbæ.

Á fjórða áratugnum varð Las Vegas samheiti fyrir fjárhættuspil. Myndin er frá 1935.

Spilabærinn laðaði að sér verstu skúrka Bandaríkjanna

Á sama tíma og bygging Hoover stíflunnar hófst árið 1931 varð Nevada fyrsta ríki Bandaríkjanna til að lögleiða fjárhættuspil.

 

Snarlega spruttu upp fyrstu frumstæðu spilavítin.

 

Orðspor borgarinnar sem Mekka fjárhættuspila laðaði að ýmsa skuggalega karaktera.

 

Meðal þeirra voru háttsettir meðlimir mafíunnar sem sáu mikil tækifæri í þessum einangraða eyðimerkurbæ.

„Bugsy“ Siegel eyddi 6 milljónum dollara í að byggja Flamingo hótelið. Myndin af hótelinu er frá 1950 og litað af HISTORIE.

Örlögin handsömuðu Las Vegas-glæpamann

Þann 20. júní 1947 var ókrýndur spilavítakonungur Las Vegas, „Bugsy“ Siegeldrepinn í kúlnaregni í Beverly Hills.

 

Margt bendir til þess að morðingjarnir hafi verið glæpafélagar Siegels sem voru óánægðir með kostnaðinn við bygginguFlamingo spilavítishótelsins.

 

Hið grimmilega morð beindi athygli allra Bandaríkjanna að hinum myrku hliðum Las Vegas.

Fjórar byssukúlur drápu gangsterinn Benjamin „Bugsy“ Siegel sem sjálfur bar ábyrgð á ótal morðum.

Allir vildu gifta sig í Las Vegas

Strax árið 1931 voru í gildi í Clark County sem Las Vegas tilheyrir, frjálslegustu hjúskaparlög í Bandaríkjunum.

 

Þetta þýddi m.a. að hægt var að fá hjúskaparleyfi á innan við einum sólarhring.Nýju reglurnar þýddu að Las Vegas varð að brúðkaupsborg Bandaríkjanna.

 

Á sjötta áratugnum streymdi fræga fólkið í Hollywood til Las Vegas, þar sem það gat gengið í hjónaband með hraði og án þess að vekja of mikla athygli.

Árið 1953 giftust leikararnir Rita Hayworth og Dick Haymes í Las Vegas. Bæði voru þau þrígift fyrir og brúðkaupið fór fram aðeins 24 klukkustundum eftir síðasta skilnað Haymes.

Uppkaup sérviturs auðmanns breyttu öllu

Þegar auðmaðurinn Howard Hughes kom til Las Vegas árið 1966, var áætlun hans einfaldlega að dvelja í 10 daga á Desert Inn hótelinu.

 

En dagarnir urðu að mánuðum og þegar hótelið bað hann að flytja út keypti Hughes einfaldlega hótelið. Í framhaldi af því eignaðist auðmaðurinn sérlundaði fimm önnur spilavítahótel í borginni.

 

Hótelkaup Hughes ýttu mafíunni út og gerðu Las Vegas heiðvirðari.

Það var Howard Hughes að þakka að Las Vegas varð fjölskylduvænni á sjöunda áratugnum.

Harmleikur skók öll Bandaríkin

Snemma morguns þann 21. nóvember 1980 kom upp eldur á MGM Grand hótelinu.

 

Eldurinn kom upp á jarðhæð og breiddist út á nokkrum mínútum og þykkur reykjarmökkur steig hratt upp eftir byggingunni.

 

Um 5.000 gestir hótelsins reyndu í örvæntingu sinni að flýja en margir lentu í reyknum.

 

Þrátt fyrir umfangsmikla björgunaraðgerð kostaði eldurinn 85 manns lífið – fyrst og fremst vegna eitraðs reyksins.

MGM Grand Hotel var 26 hæða með meira en 2.000 herbergjum þegar eldur braust þar út árið 1980.

Las Vegas er enn villtasta borg Bandaríkjanna

Í dag búa um 700.000 manns í Las Vegas sem allt að 40 milljónir heimsækja á hverju ári.

 

Eyðimerkurborgin með sín 155.000 hótelherbergi og umfangsmikla og skrautlega ljósadýrð notar gífurlegt magn orku.

 

En stórar sólarsellur sjá til þess að stöðugt meiri hluti raforkunotkunar kemur frá endurnýjanlegri orku.

 

Borg syndarinnar er þannig hægt en örugglega að verða „borg sólarinnar“.

Las Vegas fær 90 prósent af vatni sínu úr Colorado ánni. Síðan 2002 hafa takmarkanir á vatnsnotkun og endurvinnsla vatns minnkað vatnsnotkunina um 58 prósent.

HÖFUNDUR: Niels-Peter Granzow Busch

© Donaldson Collection/Getty Images & DimaSid/Shutterstock. © Donaldson Collection/Getty Images. © Bettmann/Getty Images. © University of Southern California/Getty Images. © Keystone-France/Getty Images. © Bettmann/Getty Images & Bettmann/Getty Images/colorized by HISTORIE. © Keystone/Getty Images. © randy andy/Shutterstock.

Nýskráning

Skráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með rúmlega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.790 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.