Leifar af hulduefni finnast í Vetrarbrautinni.

Streymi stjarna í jaðri Vetrarbrautarinnar (rauð píla) afhjúpar ósýnilegt hulduefni sem á sínum tíma safnaðist saman í okkar stjörnuþoku og heldur henni ennþá saman.

BIRT: 14/06/2021

LESTÍMI:

3 mínútur
Share on facebook

Alheimur – stjörnur 

Lestími: 3 mínútur

 

Skömmu eftir Miklahvell fyrir 13,8 milljörðum ára þéttist hulduefni saman og dró til sín venjulegt efni sem varð að fyrstu stjörnunum og stjörnuþokunum. 


Þannig hljóðar sköpunarsaga Vetrarbrautarinnar. Frá þeim tíma hefur stjörnuþoka okkar stækkað með því að draga til sín meira efni og fleiri stjörnur úr nágrenni sínu, m.a. frá litlum stjörnuklösum úr nágrenni sínu. 


Það er ekki búið að sanna endanlega tilvist hulduefnis þar sem það sendir ekkert ljós eða aðra geislun frá sér sem við getum mælt. En útreikningar sýna að Vetrarbrautin hlýtur núna að innihalda sex sinnum meira hulduefni, heldur en venjulegt efni. 

 

Hulduefni heldur stjörnunum saman 


Án þessa hulduefnis myndi Vetrarbrautin ekki hafa nægan þyngdarkraft til að halda stjörnunum saman. 


Þær myndu einfaldlega þeytast út í allar áttir 


Með því að gaumgæfa nýjar athuganir frá gervitunglinu Gaia sem hefur kortlagt stöðu meira en 1 milljarðs stjarna í Vetrarbrautinni og nágrenni hennar, hafa stjarnfræðingar frá háskólanum Harvard og Princeton í BNA fundið sýnileg merki um hulduefni. 

 

Mælingar með gervitunglinu Gaia afhjúpuðu göt í stjörnustreyminu. Sjónaukinn LSST á að rannsaka þetta nánar.                         © Ken ikeda madsen & ESA & NASA 

Lestu meira:

 

Langt fyrir utan disklaga skífu Vetrarbrautarinnar er ennþá að finna leifar af stjörnuklasa sem var togaður út í langan stjörnustraum af þyngdarafli Vetrarbrautarinnar. 


Einn af þessum stjörnustraumum kallast GD1 og er götóttur og mælingar benda til að straumurinn hafi farið hjá sérlega þéttu hulduefni. 


Þessi nýi fundur staðfestir kenningu um að það finnist svæði í og í kringum Vetrarbrautina þar sem hulduefni er sérlega þétt.

 

 

Hulduefni gatar stjörnustrauminn 


Utan við Vetrarbrautina er að finna stjörnuklasa sem togaðist út í langan straum vegna þyngdarkrafts stjörnuþokunnar. Göt í straumnum (rauð píla) eru til marks um að stjörnurnar hafa farið fram hjá sérlega þéttum klumpum af hulduefni. 

 

© Ken ikeda madsen & ESA & NASA

Fyrir stefnumótið við hulduefnið … 

… er stjörnustraumurinn jafn og án gata. Þyngdarkraftur Vetrarbrautarinnar hefur togað stjörnurnar úr stjörnuklasa. 

Við stefnumótið … 

… mæta stjörnurnar sérlega þéttum klumpi af hulduefni sem þvingar þær í tvo hala umhverfis fundarstaðinn. 

Eftir stefnumótið … 

… við hulduefnið safnast halarnir saman á ný og mynda tvö þétt svæði stjarna sem eru aðskilin með gati.

BIRT: 14/06/2021

vinsælustu greinarnar

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu með áskrifandi að blaðinu?

Áskrifendur geta fengið áskrift af vefnum hér

FÁÐU AÐGANG AÐ VÍSINDI.IS

Viltu lesa greinina?

Fáðu aðgang að visindi.is

Ókeypis í 2 vikur!

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Núverandi áskrifendur að tímaritinu fá að sjálfsögðu ókeypis aðgang að vefnum og þurfa bara að virkja aðgang sinn hér.

Ef þú ert þegar áskrifandi að visindi.is