Maðurinn

Loftið í neðanjarðarkerfi London er mengað af málmögnum

Vísindamenn hafa komist að því að smágerðar málmagnir þyrlast um í neðanjarðarlestarkerfi Lundúna og eykur hættu á að lenda í blóði fólks.

BIRT: 29/01/2023

Djúpt niðri í neðanjarðarlestakerfi Lundúna hafa fundist svo litlar málmagnir í loftinu að þær geta smogið inn í blóðrás fimm milljóna daglegra farþega neðanjarðarlestanna.

 

Samkvæmt mælingum vísindamanna frá Cambridge háskóla eru sumar agnirnar alveg niður í aðeins fimm nanómetrar í þvermál sem samsvarar 15.000-20.000 sinnum minni en þykkt mannshárs.

 

Magn örsmárra málmagna er meira en viðmiðunarmörkin sem Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin WHO hefur sett. Hins vegar geta Cambridge vísindamenn ekki enn áþreifanlega staðfest heilsufarsáhættu því fylgjandi í rannsóknarskýrslu sinni sem birt var á vísindavefnum Nature.

 

Fannst með seglum

Málmagnirnar í neðanjarðarkerfi stórborgarinnar eru svo litlar að þær hafa hingað til ekki fundist með hefðbundnum mengunarmælingum.

 

Með því að nota nýja aðferð með seglum í ryksýnum hafa vísindamenn Cambridge fundið litlar og sterksegulmagnaðar agnir steinefnisins maghemít sem er hluti af járnoxíðfjölskyldunni.

 

Þar sem oxun úr járni í maghemít tekur tíma benda niðurstöður vísindamanna til þess að járnoxíðagnirnar hafi verið í umhverfinu í langan tíma – sérstaklega á lestarstöðvunum.

 

Hér hafa agnirnar lifað af meðal farþeganna vegna lakari loftræstingar en annars staðar í neðanjarðarlestarkerfinu.

 

„Þær fjölmörgu hárfínu agnir sem finnast geta haft sérstaklega neikvæð heilsufarsleg áhrif, þar sem stærð þeirra gerir þeim kleift að fara úr lungum í blóðrásina,“ segja rannsakendur – án þess þó að komast að endanlegri heilsufarslegri niðurstöðu um málið.

 

Engar vísbendingar um heilsufarshættu

Á sama tíma leggja rannsakendur áherslu á að útsetning fyrir þessari tegund hárfínu agna sem finnast í loftmengun hefur áður verið tengd ýmsum alvarlegum heilsufarsáhættum.

 

Má þar nefna astma, vitglöp, lungnakrabbamein, hjarta- og æðasjúkdóma og skerta vitræna hæfileika sem og heilaskaða – og geta járnoxíðagnir sérstaklega leitt til Alzheimer sjúkdómsins.

 

En ferðalangar í London geta andað nokkuð léttar.

„Enn er engin endanleg sönnun fyrir því að útsetning fyrir ögnum í neðanjarðarlestarumhverfi sé hættulegri en almenn loftmengun í kring um okkur,“ skrifa vísindamennirnir.

 

Mengunarrannsókn frá neðanjarðarlest Stokkhólms hefur áður sýnt að lestarstjórar eru ekki í aukinni hættu á að fá m.a. blóðtappa í hjarta samanborið við aðra sem vinna verkavinnu í sænsku höfuðborginni.

Örlítið um járnoxíð í loftinu

  • Japönsk rannsókn frá árinu 2017 komst að því að manngerðar járnoxíðagnir svífa alls staðar í stórborgum og meðfram vegum.

 

  • Árið 2020 sýndi mexíkóskt rannsóknarteymi fram á að járnoxíðagnir eins og maghemít og meira oxað form efnisins hematít koma meðal annars frá útblæstri bíla og notkun bremsudiska.

 

  • Sama rannsókn heldur því fram að hættan á hjarta- og æðasjúkdómum og öðrum sjúkdómum aukist um allt að 20 prósent við mikla og viðvarandi útsetningu.

 

  • Enn er verið að kanna nánari skaðaáhrif og magn járnoxíðagna þar sem til dæmis hematít er einnig notað sem lyf, meðal annars í svefnlyf.

HÖFUNDUR: MADS ELKÆR

Shutterstock

Tækni

Einvígi: Hvort krefst minni orku –einfalt uppvask eða uppþvottavél?

Maðurinn

Vísindamenn leggja fram ný gögn: Hversu skaðlegt sjónvarpsgláp getur verið fyrir börn

Maðurinn

Vísindamenn leggja fram ný gögn: Hversu skaðlegt sjónvarpsgláp getur verið fyrir börn

Maðurinn

Valda börn hraðari öldrun foreldranna?

Maðurinn

Valda börn hraðari öldrun foreldranna?

Jörðin

Parísarsamkomulagið dautt: Það sýður upp úr hnettinum

Lifandi Saga

Hafnarborg í Texas lyftist upp um fimm metra 

Lifandi Saga

Grimmsævintýri: Bönnuð börnum

NÝJASTA NÝTT

Náttúran

Hvaða dýr er hættulegast allra?

Lifandi Saga

Miðaldir voru ekki myrkar

Lifandi Saga

Humar var hundafæða

Heilsa

Vísindamenn finna óvænt samband milli tannholdsbólgu og tiltekins sjúkdóms

Náttúran

Hvernig er móteitur gert?

Læknisfræði

Pasteur bjargaði heiminum frá hundaæði

Lifandi Saga

Áður en til fangelsisrefsingar kom hljóðaði dómurinn upp á: Kvalir og niðurlægingu

Lifandi Saga

Hver lagði eld að Róm?

Maðurinn

Af hverju var Elísabet drottning grafin í blýkistu?

Alheimurinn

Er jörðin kúla?

Náttúran

Hvaða dýr er hættulegast allra?

Lifandi Saga

Miðaldir voru ekki myrkar

Lifandi Saga

Humar var hundafæða

Heilsa

Vísindamenn finna óvænt samband milli tannholdsbólgu og tiltekins sjúkdóms

Náttúran

Hvernig er móteitur gert?

Læknisfræði

Pasteur bjargaði heiminum frá hundaæði

Lifandi Saga

Áður en til fangelsisrefsingar kom hljóðaði dómurinn upp á: Kvalir og niðurlægingu

Lifandi Saga

Hver lagði eld að Róm?

Maðurinn

Af hverju var Elísabet drottning grafin í blýkistu?

Alheimurinn

Er jörðin kúla?

Fáðu aðgang að vÍSINDI.IS

Ókeypis í 2 vikur!

 

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

 

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Lifandi Saga

Víkingarnir voru kynþokkafullir kvennabósar

Lifandi Saga

Víkingarnir voru kynþokkafullir kvennabósar

Lifandi Saga

Úkraínska og rússneska – hver er munurinn?

Lifandi Saga

Úkraínska og rússneska – hver er munurinn?

Maðurinn

Svona mikið vatn ættir þú að drekka á dag

Náttúran

Fólk fer oft ekki rétt að köttunum sínum

Maðurinn

Af hverju borðum við ekki gras?

Náttúran

Af hverju velta hundar sér í blautu rusli?

Vinsælast

1

Heilsa

Blóðflokkur þinn kann að hafa áhrif á hvort þú færð heilablóðfall snemma á lífsleiðinni

2

Maðurinn

Af hverju var Elísabet drottning grafin í blýkistu?

3

Náttúran

Hvaða dýr er hættulegast allra?

4

Maðurinn

Vísindamenn leggja fram ný gögn: Hversu skaðlegt sjónvarpsgláp getur verið fyrir börn

5

Maðurinn

Rautt ljós getur leitt af sér betri sjón

6

Lifandi Saga

Áður en til fangelsisrefsingar kom hljóðaði dómurinn upp á: Kvalir og niðurlægingu

1

Maðurinn

Af hverju var Elísabet drottning grafin í blýkistu?

2

Náttúran

Hvaða dýr er hættulegast allra?

3

Maðurinn

Vísindamenn leggja fram ný gögn: Hversu skaðlegt sjónvarpsgláp getur verið fyrir börn

4

Maðurinn

Rautt ljós getur leitt af sér betri sjón

5

Lifandi Saga

Áður en til fangelsisrefsingar kom hljóðaði dómurinn upp á: Kvalir og niðurlægingu

6

Maðurinn

Af hverju eru karlar líkamlega sterkari en konur?

Læknisfræði

Hvenær byrjuðu læknar að nota eter?

Náttúran

Risavaxin sjávarskrímsli vakin til lífs slá öll met. 

Lifandi Saga

Frelsisstyttan átti að hrópa til borgaranna

Lifandi Saga

Ótrúlegur dagur í flugstjórnarklefanum: Flugmaðurinn sogaðist út um gluggann

Læknisfræði

Uppréttur eða liggjandi? Hvernig á að fá sem mest út úr pillunum þínum

Náttúran

Hvað er glertæring?

Maðurinn

Þarmabakteríurnar  lækka líkamshitann

Heilsa

Lífsnauðsynlegt næringarefni sem lítið er vitað um

Maðurinn

Krullað hár kælir höfuðið

Tækni

Hvernig virkar C14-greining?

Tækni

Framtíðin séð í baksýnisspegli 

Menning og saga

Ólíkar þjóðir í Evrópu á ísöld

Hvaða dýr er hættulegast allra?

Mörg dýr geta verið hættuleg okkur mönnunum, en hvaða dýr deyðir flesta?

Náttúran

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.690 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Viltu lesa greinina?

Fáðu aðgang að visindi.is

Ókeypis í 2 vikur!

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Núverandi áskrifendur að tímaritinu fá að sjálfsögðu ókeypis aðgang að vefnum og þurfa bara að virkja aðgang sinn hér.

Ef þú ert þegar áskrifandi að visindi.is