Náttúran

Mestu þurrkar á Spáni og Portúgal síðustu 1200 ár.

Loftlagsbreytingar ógna nú vín- og ólífuræktun á Spáni og í Portúgal en mestu þurrkar frá árinu 850 herja nú á löndin. Og ekki mun það skána.

BIRT: 25/07/2022

Hlutar Spánar og Portúgals hafa orðið fyrir barðinu á mestu þurrkum sem mælst hafa síðastliðin 1200 ár. Þetta kemur fram í nýrri rannsókn.

 

Hitabylgjan er vegna breytinga á háþrýstingi yfir portúgölsku Azoreyjum af völdum loftslagsbreytinga. Háþrýstingur þar hefur mikil áhrif á veðurfar og loftslagsþróun í Vestur-Evrópu.

 

Vísindamennirnir sem unnu skýrsluna benda á að háþrýstisvæðið yfir Azoreyjum hafi tekið miklum breytingum síðastliðna öld. Raunar eru breytingarnar á loftslaginu þær óvæntustu undanfarin árþúsund.

 

Loftslagslíkön fortíðar sýna framtíðina

Vísindamennirnir hafa nýtt sér loftslagslíkön til að rannsaka loftslagsbreytingar í Norður-Atlantshafi undanfarin 1200 ár.

 

Líkönin sýna að háþrýstisvæðið fór að þekja stærra svæði fyrir rúmum 200 árum. Þetta hefur gerst í takti við iðnvæðingu og fjöldaframleiðslu á Vesturlöndum sem hefur aukið gróðurhúsaáhrifin með aukinni losun CO2.

 

Háþrýstisvæðið stækkaði enn hraðar á 20. öldinni í takt við hlýnun jarðar. Til að prófa líkönin leituðu vísindamennirnir að vísbendingum um úrkomumagn sem hefur varðveist í nokkrar aldir í portúgölskum dropasteinum á Azoreyjum.

 

Prófanir sýndu að eftir því sem háþrýstingurinn hefur stækkað hafa veturnir á vestanverðu Miðjarðarhafssvæðinu orðið þurrari. Úrkoma gæti minnkað um 10 til 20 prósent til viðbótar strax í lok þessarar aldar sem hefði gríðarlega áhrif á landbúnað á Spáni og í Portúgal

 

Háþrýstingurinn yfir Azoreyjum virkar sem nokkurs konar hliðvörður fyrir úrkomuna í Evrópu og skapar hita og þurrk í stórum hlutum Portúgals og Spánar.

 

Á svölum og blautum vetrarmánuðum eykst háþrýstingur þannig að vestanvindurinn blæs miklu magni rigningar inn í landið.

 

Þurr vetur gengur í garð

Vetrarrigningin er mikilvæg fyrir landbúnað á þessum slóðum, en hefur minnkað verulega á seinni hluta 20. aldar, segir í skýrslunni. Háþrýstikerfið við Azoreyjar heldur frá hinu blauta veðri.

 

Á sama tíma og þessar breytingar á háþrýstingi skapa þurrara vetur í suðri, færist blauta veðrið sig norður og skapar mikla úrkomu í Bretlandi og á Norðurlöndunum.

 

Í skýrslunni er einnig spáð að þrúgurækt á Íberíuskaga muni hafa minnkað um fjórðung árið 2050 vegna mikils vatnsskorts.

 

Jafnframt spá vísindamennirnir því að framleiðsla á ólífum á Suður-Spáni minnki um allt að 30 prósentum fyrir árið 2100. Tómata- og appelsínuræktun verður einnig fyrir áhrifum.

 

Sumir vínbændur hafa þegar brugðist við afleiðingum hinna miklu þurrka og flutt vínekrur sínar hærra upp í fjöll, á sama tíma hafa þeir gert tilraunir með hitaþolnari þrúgutegundir.

 

Í skýrslunni er bent á að loftslagsbreytingar af mannavöldum eigi sök á þurrkunum. Og það er ekki bara landbúnaðurinn sem verður fyrir áhrifum. Miklir þurrkar fæla einnig frá ferðamenn sem sækjast eftir mildara loftslagi.

LESTU EINNIG

HÖFUNDUR: SØREN ROSENBERG PEDERSEN

Náttúran

Hvaða rándýr étur flest fólk?

Heilsa

Er flotsaur til marks um góða heilsu?

Heilsa

Er flotsaur til marks um góða heilsu?

Náttúran

Hvernig veit fræ að það eigi að spíra? 

Náttúran

Hvernig veit fræ að það eigi að spíra? 

Heilsa

Breytingarnar á líkamsþyngd geta leitt í ljós hættu á heilabilun

Náttúran

8 uppfinningar sem þú getur þakkað Einstein fyrir

Náttúran

Að klóna risaeðlur: Er hægt að vekja risaeðlur til lífsins?

NÝJASTA NÝTT

Lifandi Saga

Hermaður sá heiminn á hvolfi eftir heilaskaða

Alheimurinn

Eitilhörð samkeppni um að leysa ráðgátur sólkerfisins

Læknisfræði

Soðnir kettir læknuðu nánast allt á miðöldum

Tækni

Eru eineggja tvíburar erfðafræðilega eins?

Alheimurinn

Mistök geta verið banvæn fyrir geimfara 

Náttúran

Kisulóra er villiköttur

Lifandi Saga

Greitt fyrir Pepsi-Cola með sovéskum kafbátum

Heilsa

10 matvæli með meira C-vítamín en appelsínur

Maðurinn

Þráhyggja tekur heilann í gíslingu

Saga

Af hverju ráða Bandaríkin yfir Guantanamo?

Lifandi Saga

Hermaður sá heiminn á hvolfi eftir heilaskaða

Alheimurinn

Eitilhörð samkeppni um að leysa ráðgátur sólkerfisins

Læknisfræði

Soðnir kettir læknuðu nánast allt á miðöldum

Tækni

Eru eineggja tvíburar erfðafræðilega eins?

Alheimurinn

Mistök geta verið banvæn fyrir geimfara 

Náttúran

Kisulóra er villiköttur

Lifandi Saga

Greitt fyrir Pepsi-Cola með sovéskum kafbátum

Heilsa

10 matvæli með meira C-vítamín en appelsínur

Maðurinn

Þráhyggja tekur heilann í gíslingu

Saga

Af hverju ráða Bandaríkin yfir Guantanamo?

Fáðu aðgang að vÍSINDI.IS

Ókeypis í 2 vikur!

 

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

 

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Alheimurinn

Hvað er andefni?

Alheimurinn

Hvað er andefni?

Maðurinn

Þess vegna tekur ástarsorg svona mikið á okkur

Maðurinn

Þess vegna tekur ástarsorg svona mikið á okkur

Maðurinn

Heilann þyrstir í fitu

Maðurinn

Er það skaðlegt að plokka nefhárin?

Lifandi Saga

Hve lengi höfum við fengið sumarfrí?

Jörðin

Vísindamenn greina vaxtarverki: Fæðuhringur eldfjallsins

Vinsælast

1

Heilsa

Breytingarnar á líkamsþyngd geta leitt í ljós hættu á heilabilun

2

Heilsa

Er flotsaur til marks um góða heilsu?

3

Náttúran

8 uppfinningar sem þú getur þakkað Einstein fyrir

4

Náttúran

Hvaða rándýr étur flest fólk?

5

Tækni

Eru eineggja tvíburar erfðafræðilega eins?

6

Náttúran

Að klóna risaeðlur: Er hægt að vekja risaeðlur til lífsins?

1

Heilsa

Er flotsaur til marks um góða heilsu?

2

Náttúran

Hvaða rándýr étur flest fólk?

3

Tækni

Eru eineggja tvíburar erfðafræðilega eins?

4

Maðurinn

Með skönnun má spá fyrir um þunglyndi

5

Maðurinn

Samfélagsmiðlar ógna samkenndinni

6

Maðurinn

Af hverju sjá sumir drauga en aðrir ekki?

Náttúran

Hjarta steypireyðar slær bara tvisvar á mínútu

Menning

Hvers vegna varð kvikmyndin „Casablanca“ svona vinsæl?

Maðurinn

Einvígið: Er rafmagnstannbursti betri en venjulegur?

Maðurinn

Getur dáleiðslan komið í stað fyrir lyf? 

Jörðin

Evrópsk ofureldstöð virðist undirbúa gos

Maðurinn

10 óvanalegar tegundir af fælni

Náttúran

Loftslagsfyrirbrigði gæti aukið bráðnun í norðri

Maðurinn

Mjúki maðurinn gengur í arf

Maðurinn

Nátthrafnar deyja fyrr en morgunhanar. En ástæðan kemur á óvart.

Alheimurinn

NASA: 50 metra stór loftsteinn getur skollið á jörðina árið 2046

Heilsa

Kynin bregðast ekki eins við yfirvofandi áfalli

Maðurinn

Í fyrsta sinn: Vísindamenn leiða í ljós hvað gerist í heilanum þegar við deyjum

Hermaður sá heiminn á hvolfi eftir heilaskaða

Í spænsku borgarastyrjöldinni lifði hermaður nokkur það af, líkt og fyrir kraftaverk, að fá byssukúlu gegnum heilann. Eftir þetta gat hermaðurinn lesið dagblöðin á hvolfi. Atburðurinn veitti vísindamönnum nýja innsýn í starfsemi heilans.

Lifandi Saga

ÁSKRIFT AÐ VÍSINDI.IS

Prófaðu í 14 daga ókeypis!

  • Fullur aðgangur að vefnum okkar með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Lifandi vísindi/Lifandi saga í rafrænni útgáfu á vefnum,
  • Aðeins 1.690 krónur á mánuði.
  • Engin skuldbinding – Þú getur hætt hvenær sem er.

ÁSKRIFT AÐ TÍMARITINU

Þrjú tölublöð + gjöf: Skemmtilegur sjónauki
  • Þrjú næstu tölublöð Lifandi vísinda/Lifandi sögu – sent heim til þín – eins færðu lítinn og vandaðan sjónauka að gjöf.
  • Fullur aðgangur að vefnum okkar – visindi.is – með tæplega 3000 skemmtilegum og spennandi greinum um allt milli himins og jarðar á sviði vísinda og sögu.
  • Spennandi greinar og flottar myndir sem svala forvitni þinni.
  • Þú getur hætt eftir tilboðið en ef þú heldur áfram skuldbindur þú þig aðeins þrjú tölublöð í einu og þú getur sagt upp hvenær sem sem og klárar þá tímabilið sem er hafið.
  • Venjuleg áskrift – þrjú tölublöð – kostar aðeins 7.590 kr

Sjónauki og þriggja blaða áskrift – Alls 3.800 kr.

Lifandi vísindi

Lyf

Lifandi saga

Search

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Innskráning

Ertu áskrifandi að tímaritinu?

Áskrifendur að tímaritinu geta fengið frían aðgang að vefnum hér.

Viltu lesa greinina?

Fáðu aðgang að visindi.is

Ókeypis í 2 vikur!

Eftir það kostar eingöngu 1.390 kr. á mánuði og enginn uppsagnarfrestur.

Innifalið er aðgangur að öllum greinum á vefnum ásamt rafræna útgáfu af nýjustu tölublöðunum.

  • Fullur aðgangur að visindi.is
  • Frábærar myndir og myndbönd
  • Aðgengilegt í öllum snjalltækjum
  • Fullur aðgangur að gríðarlegu magni eldri greina
  • Nýjustu tölublöðin í rafrænu formi

Núverandi áskrifendur að tímaritinu fá að sjálfsögðu ókeypis aðgang að vefnum og þurfa bara að virkja aðgang sinn hér.

Ef þú ert þegar áskrifandi að visindi.is